Ödem Nedir? Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Genel Bakış

Ödem, vücut dokularında fazla sıvı birikmesidir. Bu durum genellikle ellerde, ayaklarda, ayak bileklerinde, bacaklarda veya karında şişlik olarak kendini gösterir. Kalp ve damar hastalıkları, böbrek sorunları, karaciğer hastalıkları veya uzun süre hareketsiz kalmak ödeme yol açabilir. Ödem tek başına bir hastalık değildir; altta yatan başka bir sağlık sorununun belirtisi olabilir.

Evet, ödem oldukça sık görülen bir durumdur. Özellikle ayakta uzun süre kalan kişilerde, hamilelikte ve kronik kalp, böbrek veya karaciğer hastalığı olan kişilerde yaygındır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Kalp yetersizliği, böbrek hastalığı, karaciğer sirozu, lenf sistemi sorunları veya bazı tansiyon ilaçlarını kullanan kişilerde daha sık görülür. Yaşlı erişkinlerde ve az hareket eden kişilerde de risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ayak bileklerinde, bacaklarda veya ellerde şişlik
• Şişen bölgede cildin gergin ve parlak görünmesi
• Parmakla bastırınca ciltte çukur oluşması
• Şişen bölgede ağırlık ve dolgunluk hissi
• Kilo artışı
• Ayakkabıların ve yüzüklerin sıkılaşması

Çocuklarda belirtiler

• Yüz, karın veya bacaklarda aniden gelişen şişlik
• Göz kapaklarının şişmesi
• Alışılmadık kilo değişimi veya idrar miktarında azalma
• Enerji kaybı, huzursuzluk ve normal aktivitelere ilgi kaybı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bacaklarda ve ayaklarda günün sonunda artan şişlik
• Tek bacakta eşit olmayan şişlik, ağrı, kızarıklık ve sıcaklık artışı
• Nefes darlığı, yorgunluk ve eforla çabuk yorulma
• Şişliğin yanında idrar miktarında belirgin azalma

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp yetersizliği: Kalp kanı yeterince pompalayamaz ve sıvı dokularda birikir.
• Böbrek hastalıkları: Fazla sıvı ve tuz vücuttan atılamaz.
• Karaciğer sirozu: Karaciğer protein üretimini yeterince yapamaz, sıvı damarlardan dışarı sızar.
• Lenf damarlarının hasarı veya tıkanıklığı
• Varis ve bacak toplardamar yetmezliği
• Uzun süre oturmak veya ayakta kalmak
• Aşırı tuzlu beslenme
• Gebelik ve bazı hormon ilaçları

Risk faktörleri

• Kalp, böbrek veya karaciğer hastalığı öyküsü
• Yüksek tansiyon veya şeker hastalığı
• Çok hareketsiz yaşam tarzı
• Aşırı tuz tüketimi
• İleri yaş
• Varis veya bacak damar hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişlik birkaç gün içinde belirgin şekilde arttıysa
• Nefes darlığı istirahatte bile devam ediyorsa
• Tek bacakta ağrı, kızarıklık ve sıcaklıkla birlikte şişlik varsa
• İdrara çıkma miktarı belirgin azaldıysa
• Şişen bölgede açık yara oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şişlik haftalardır var ve sabahları azalıp akşamları artıyorsa
• Tansiyon ilacı veya başka bir ilacı kullanırken ödem oluştuysa
• Gebelikte vücutta yaygın şişlik geliştiyse
• Şişlik günlük yaşamı etkilemeye başladıysa

Tanı

Doktor önce öykünüzü dinler ve kalp, damar, akciğer ve karın muayenesi dahil bir fizik muayene yapar. Şişliğin yerini, yaygınlığını ve ne zaman başladığını sorgular. Ardından ödeme neden olabilecek hastalıklara yönelik testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: böbrek ve karaciğer fonksiyonları, albümin ve elektrolit düzeyleri
• İdrar tahlili: böbrekte protein kaybı olup olmadığını değerlendirmek için
• Elektrokardiyografi ve kalp ultrasonu: kalbin yapı ve fonksiyonunu değerlendirmek için
• Göğüs röntgeni: akciğerlerde sıvı birikip birikmediğini görmek için
• Bacak doppler ultrasonu: bacak damarlarında pıhtı olup olmadığını anlamak için

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve testler genellikle birkaç saat içinde tamamlanır. Bazı durumlarda sonuçlar için birkaç gün beklemeniz gerekebilir. Doktor, bulgulara göre size tedavi seçeneklerini ve takip planını ayrıntılı şekilde anlatacaktır.

Tedavi

Ödemin tedavisi öncelikle altta yatan nedene bağlıdır. Amaç vücuttaki fazla sıvıyı azaltmak, belirtileri hafifletmek ve ödeme yol açan hastalığı kontrol altına almaktır. Tedavi planı doktor tarafından kişiye özel olarak belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Ayaklarınızı kalp seviyesinin üzerinde yükselterek dinlendirin
• Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan veya ayakta kalmaktan kaçının
• Düzenli yürüyüş ve bacak hareketleri yapın
• Tuz tüketimini azaltın, fazla tuzlu hazır gıdalardan uzak durun
• Sıkı giysi, çorap veya ayakkabı giymeyin
• Doktorunuzun önerdiği şekilde sıvı tüketimini dengeleyin

Tıbbi tedaviler

Ödemin nedenine göre doktorunuz idrar söktürücü adı verilen ilaçları genel sağlık durumunuza uygun şekilde önerebilir. Ayrıca kalp yetersizliği, böbrek hastalığı veya damar sorunları için ilave tedaviler düzenlenebilir. İlaç dozu ve süresi her zaman doktor tarafından belirlenmeli; asla bir başkasının ilacını kullanmamalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bacak damar tıkanıklığı veya ciddi toplardamar yetmezliğinde, ilaç ve yaşam tarzı önlemleri yetersiz kalırsa bazı girişimsel tedaviler veya cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Bu durumda kalp-damar cerrahisi veya girişimsel radyoloji uzmanı değerlendirme yapar.

Bu durumla yaşamak

Ödemle yaşarken belirtileri düzenli takip etmek önemlidir. Her sabah aynı saatte tartılmak, şişliğin hangi saatlerde arttığını not etmek ve doktorunuzun planına uymak atakların önlenmesine yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite: haftanın çoğu günü yürüyüş, yüzme veya bisiklet
• Tuz alımını öğünlerde azaltmak
• Alkolden ve sigaradan kaçınmak
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Uzun yolculuklarda sık sık mola verip bacakları hareket ettirmek

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi dengeli beslenme; bol sebze, meyve, tam tahıl ve bitkisel yağlar içerir. Aşırı tuzlu ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak önemlidir. Egzersiz, kan dolaşımını artırarak sıvının damarlardan toplanmasına yardımcı olur. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışmayı ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ödem, vücut görünümünü ve günlük yaşamı etkileyebilir; üzüntü, kaygı veya utanma hissi yaratabilir. Bu duyguları dile getirmek ve gerektiğinde duygusal destek almak tedavinin önemli bir parçasıdır.

Önleme

Ödemi tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da düzenli hareket etmek, tuzu sınırlamak, sağlıklı kiloyu korumak ve doktor kontrollerini aksatmamak riski büyük ölçüde azaltır. Altta yatan hastalığı olanlar düzenli takip ve tedaviye sadık kalırsa ödemin tekrarlaması büyük ölçüde önlenebilir.

Aşılar

Kalp ve damar hastalığı olan kişiler için grip ve zatürre aşıları önemli olabilir. Aşı olmanızın gerekip gerekmediğini aile hekiminize veya doktorunuza sorabilirsiniz.

Tarama programları

Kalp yetersizliği riski taşıyan kişilerin düzenli tansiyon, kan şekeri ve böbrek fonksiyon testleri yaptırması önerilir. Hangi sıklıkla kontrol olmanız gerektiğini doktorunuz belirler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğerlerde sıvı birikmesi ve nefes darlığının artması
• Şişen bölgede cilt gerginliği, açık yara ve enfeksiyon oluşması
• Hareket kısıtlılığı ve kas güçsüzlüğü
• Bacakta derin damar pıhtısına bağlı ağrı ve şişliğin artması

Uzun vadeli görünüm

Ödemin seyri altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu zaman uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle şişlik kontrol altına alınabilir. Kalp, böbrek veya karaciğer hastalığına bağlı ödemde hastalığın düzenli takibi büyük fark yaratır. Erken teşhis ve sağlık ekibinizle iş birliği içinde olmak yaşam kalitenizi korumanıza yardımcı olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.