Epididimit: Genel bakış

Genel Bakış

Epididimit, testisin arka kısmında bulunan ve spermleri depolayıp taşıyan epididim adlı tüpün iltihaplanmasıdır. Genellikle bir enfeksiyon sonucu oluşur.

Epididimit, özellikle 15-35 yaş arası cinsel aktif erkeklerde ve 50 yaş üstü prostat sorunu olan erkeklerde orta sıklıkta görülür.

Bu durum sadece erkeklerde görülür. Cinsel aktif genç erkekler, idrar yolu enfeksiyonu geçirenler ve idrar kateteri kullananlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Testiste veya kasıkta ağrı ve şişlik
• Testisin arkasında hassasiyet
• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Sık idrara çıkma isteği
• Penis ucundan akıntı
• Ateş veya titreme

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda testiste ağrı ve şişlik, idrar yaparken ağrı, bazen ateş görülebilir. Ancak ani ve şiddetli ağrı testis torsiyonu belirtisi olabilir, acil tıbbi yardım gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde epididimit genellikle prostat büyümesi veya idrar kateteri kullanımına bağlı gelişir. Belirtiler arasında testis ağrısı, şişlik, ateş ve idrar yaparken zorlanma sayılabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteriyel enfeksiyonlar: En sık neden, Escherichia coli (E. coli) gibi idrar yolu bakterileri veya Chlamydia ve Gonore gibi cinsel yolla bulaşan bakterilerdir.
• İdrarın epididime geri kaçması (kimyasal epididimit)
• Testis veya kasık bölgesine travma
• İdrar kateteri veya endoskopik işlemler sonrası gelişen enfeksiyon

Risk faktörleri

• Korunmasız cinsel ilişki
• Çok sayıda cinsel partner
• Önceden geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonu
• Prostat büyümesi (benign prostat hiperplazisi)
• İdrar kateteri kullanma
• Sünnetsiz olmak (çocuklarda risk faktörü)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Testiste ani ve şiddetli ağrı varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.
• Yüksek ateş, titreme veya idrar yapamama gibi belirtiler varsa aynı gün doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif testis ağrısı, şişlik veya idrar yaparken rahatsızlık hissi birkaç gün içinde geçmezse bir üroloji uzmanına görünün.
• Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon riskiniz varsa test yaptırın.

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi geçmişinizi alır ve fiziksel muayene yapar. Testis ve kasık bölgenizi kontrol eder. Belirtilerinize göre gerekli testleri ister.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili ve idrar kültürü (enfeksiyon varlığını saptamak için)
• Kan testleri (iltihap belirteçleri ve enfeksiyon göstergeleri için)
• Cinsel yolla bulaşan hastalık testleri (idrar veya sürüntü örneği ile Chlamydia ve Gonore taraması)
• Testis ultrasonu (epididimin ve testisin görüntülenmesi, apse veya torsiyon gibi durumların ekarte edilmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle 1-2 ziyarette tamamlanır. Ultrason sırasında ağrı olmaz, sadece hafif bir basınç hissedebilirsiniz. Test sonuçları birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz tanıyı netleştirdikten sonra tedavi planını sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Epididimit tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Bakteriyel enfeksiyon varsa antibiyotikler kullanılır. Ayrıca istirahat, ağrıyı azaltıcı önlemler ve bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Dinlenin ve testislerinizi yukarıda tutmak için destekleyici iç çamaşırı (sıkı bir slip) giyin.
• Günde birkaç kez testislerinize 15-20 dakika buz torbası uygulayın (buzu doğrudan cilde koymayın, bir bez arasından uygulayın).
• Ağrı kesici olarak doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanın (reçetesiz ağrı kesicileri kısa süreli kullanabilirsiniz, ancak önce doktorunuza danışın).
• Bol su için ve iyileşene kadar cinsel ilişkiden kaçının.
• Ateş düşürücü olarak doktorunuzun önerdiği ilaçları alın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz enfeksiyon tipine göre antibiyotik tedavisi önerecektir. Tedavi genellikle 10-14 gün sürer. Şiddetli vakalarda veya apselerde hastanede tedavi gerekebilir. Ağrı ve iltihabı azaltmak için antiinflamatuar ilaçlar kullanılabilir. Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon söz konusu ise partnerinizin de tedavi edilmesi gerekir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, apse oluşursa veya ilaç tedavisine yanıt alınamazsa cerrahi drenaj gerekebilir. Testis torsiyonu şüphesinde acil ameliyat yapılır. Kronik epididimitte ise üstü kapalı bir işlem (epididimektomi) düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde dinlenmek çok önemlidir. Şiddetli ağrı ve şişlik birkaç gün içinde azalır, ancak tam iyileşme birkaç hafta sürebilir. Bu sürede ağır kaldırmaktan, uzun süre ayakta kalmaktan ve cinsel aktiviteden kaçının. Doktorunuzun önerdiği şekilde ilaçlarınızı düzenli kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için kondom kullanın.
• Kişisel hijyeninize dikkat edin, genital bölgeyi temiz ve kuru tutun.
• İdrar yolu enfeksiyonlarını önlemek için bol su için ve idrarı uzun süre tutmayın.
• Tedavi tamamlanana kadar spor veya ağır egzersiz yapmayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sisteminizi destekler. Tedavi sırasında alkol ve sigaradan uzak durmak iyileşmeyi hızlandırabilir. İyileştikten sonra hafif yürüyüşler yapabilirsiniz, ancak ağır egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Epididimit, özellikle cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarla ilişkili olduğunda utanç, kaygı veya suçluluk duygularına yol açabilir. Ayrıca kısırlık endişesi de oluşabilir. Unutmayın, bu yaygın ve tedavi edilebilir bir durumdur. Duygularınızı partnerinizle veya bir sağlık uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Epididimit tamamen önlenebilir olmasa da riski azaltmak mümkündür. Güvenli cinsel ilişki (kondom kullanmak), idrar yolu enfeksiyonlarının erken tedavisi ve iyi hijyen alışkanlıkları önemlidir.

Aşılar

Epididimit için doğrudan bir aşı yoktur. Ancak bazı enfeksiyonlardan koruyan aşılar (örneğin HPV aşısı) dolaylı olarak riski azaltabilir. Aşılar hakkında doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi bulunmamaktadır. Ancak cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından risk altındaysanız (örneğin yeni veya birden fazla partner) yılda bir kez test yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik epididimit (uzun süreli iltihap) gelişebilir.
• Apse (iltihaplı kese) oluşabilir ve cerrahi drenaj gerekebilir.
• Enfeksiyon testisin kendisine yayılabilir (orşit) ve kısırlığa yol açabilir.
• Nadiren kan zehirlenmesi (sepsis) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Epididimit genellikle uygun tedavi ile tamamen iyileşir. Çoğu hasta birkaç hafta içinde normale döner. Kadınlarda olduğu gibi erkeklerde de cinsel sağlık sorunları konuşulabilir ve tedavi edilebilir. Erken teşhis ve tedavi ile uzun vadeli komplikasyon riski çok düşüktür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.