Çocuklarda besin proteini intoleransı

Genel Bakış

Besin protein intoleransı, çocuğun vücudunun bazı besinlerdeki proteinlere karşı alışılmadık bir tepki vermesidir. Bu, alerjiden farklıdır çünkü bağışıklık sistemi farklı bir şekilde çalışır. Genellikle inek sütü, soya, yumurta gibi besinlerdeki proteinler bu duruma neden olur. Vücut bu proteinleri sindirmekte zorlanır ve mide-bağırsak sisteminde sorunlar ortaya çıkar.

Evet, besin protein intoleransı özellikle bebeklerde oldukça yaygındır. Her 10 bebekten yaklaşık 1'inde görülebilir.

Bu durum genellikle 0-3 yaş arası bebekleri ve küçük çocukları etkiler. Bazen daha büyük çocuklarda da devam edebilir, ancak çoğu zaman çocuk büyüdükçe düzelir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kusma
• İshal
• Karın ağrısı veya şişkinlik
• Dışkıda kan veya mukus (sümük gibi)

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk, ağlama nöbetleri
• Emzirme veya mama sonrası rahatsızlık
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Egzama (ciltte kızarıklık, kaşıntı)

Nedenler

Ana nedenler

• Çocuğun sindirim sisteminin belirli besin proteinlerini parçalamakta zorlanması
• Bağırsak duvarının geçirgen olması (proteinlerin kana karışması)
• En sık neden: inek sütü, soya, yumurta, buğday gibi besinler

Risk faktörleri

• Ailede alerji veya astım öyküsü
• Erken doğum (prematürite)
• Sindirim sistemi enfeksiyonları geçirmiş olmak
• Anneden emzirme döneminde süt ürünleri tüketimi (bebek anne sütüyle alıyorsa)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil bölümünde belirtilen belirtiler varsa hemen 112’yi arayın.
• Şiddetli kusma, ishal veya halsizlik varsa aynı gün doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bebeğinizde sürekli huzursuzluk, gaz sancısı, ishal gibi belirtiler varsa
• Kilo alımı yavaşlamış veya durmuşsa
• Egzama gibi cilt sorunları varsa ve beslenmeyle ilişkili olduğundan şüpheleniyorsanız

Tanı

Doktor, çocuğunuzun belirtilerini ve beslenme öyküsünü dinler. Genellikle 'şüpheli besini çıkarma ve yeniden ekleme' yöntemi kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Doktor önerisiyle bir süre şüpheli besin (örneğin inek sütü) diyetten çıkarılır ve belirtilerin düzelip düzelmediği gözlenir.
• Gerekirse dışkı testi yapılabilir (kan, pH gibi)
• Alerji testleri (deri prick testi veya kan testi) bazen ayırıcı tanı için istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktor, çocuğunuzun beslenmesini düzenlemeniz için size rehberlik edecektir. Endişelenmeyin, bu süreçte yalnız değilsiniz.

Tedavi

Tedavinin temel amacı, soruna neden olan besin proteinini diyetten çıkarmak ve belirtileri hafifletmektir. Bu genellikle tek başına yeterli olur.

Evde kişisel bakım

• Şüpheli besini (örneğin inek sütü) diyetten çıkarın.
• Anne sütü alan bebeklerde anne de süt ürünlerini tüketmemelidir.
• Mama ile beslenen bebeklerde doktor özel bir mama (hidrolize veya amino asit bazlı) önerebilir.
• Belirtiler geçince, doktor kontrolünde besin yavaş yavaş tekrar eklenebilir.

Tıbbi tedaviler

Doktor, şiddetli durumlarda bağırsakların iyileşmesine yardımcı olacak ilaçlar veya vitamin takviyeleri önerebilir. Ancak asıl tedavi beslenme düzenlemesidir. Hiçbir ilacı doktor önermeden kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Besin protein intoleransı için cerrahi tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Besin protein intoleransı olan bir çocukla yaşamak, beslenmeye dikkat etmeyi gerektirir. Etiket okuma alışkanlığı edinin ve hazır gıdalarda gizli protein kaynaklarına dikkat edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ailece sağlıklı ve dengeli beslenin.
• Yeni bir besin eklerken doktorunuza danışın.
• Çocuğunuzun büyüme ve gelişimini düzenli olarak takip ettirin.
• Okul veya kreşte öğretmenleri durum hakkında bilgilendirin.

Diyet ve egzersiz

Diyet, sorunlu besin çıkarıldıktan sonra dengeli olmalıdır. Gerekirse bir diyetisyenden yardım alın. Egzersiz ve oyun, çocuğunuzun genel sağlığı için önemlidir; herhangi bir kısıtlama yoktur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Besin kısıtlamaları çocukta ve ailede stres yaratabilir. Çocuğunuzla açık iletişim kurun, özel hissettirmeyin. Gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Besin protein intoleransını tamamen önlemek mümkün olmayabilir, ancak emzirme, ilk 6 ay sadece anne sütü vermek riski azaltabilir. Ek gıdalara geçerken tek tek ve az miktarda başlamak da faydalıdır.

Aşılar

Aşılar, besin protein intoleransı ile ilişkili değildir. Çocuğunuzun aşı takvimine uyun.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur. Riskli bebeklerde doktor erken belirtileri izleyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kilo alamama ve büyüme geriliği
• Beslenme yetersizliği sonucu vitamin ve mineral eksiklikleri
• Kronik ishal ve dehidratasyon (susuzluk)
• Bağırsak hasarı (ender durumlarda)

Uzun vadeli görünüm

Besin protein intoleransı olan çocukların büyük çoğunluğu 3-5 yaş civarında bu durumu atlatır. Uygun beslenme düzenlemesi ile çocuğunuz sağlıklı bir şekilde büyüyüp gelişebilir. Düzenli doktor takibi ile her şey yolunda gidecektir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.