Gallstones

Genel Bakış

Safra kesesi taşları, safra kesesi içinde oluşan sertleşmiş, çakıl taşı benzeri maddelerdir. Safra kesesi, karaciğerin altında bulunan küçük bir organdır ve safra adı verilen sindirim sıvısını depolar.

Evet, safra kesesi taşları oldukça yaygındır. Özellikle 40 yaş üstü kişilerde sık görülür.

Kadınları erkeklerden daha fazla etkiler. Ayrıca aşırı kilolu olanlar, diyabet hastaları, gebeler ve hızlı kilo verenler risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karnın sağ üst kısmında veya ortasında şiddetli ağrı
• Sırt veya sağ omuz arasında ağrı
• Bulantı ve kusma

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı
• Kusma
• İştahsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Hafif karın ağrısı
• Ateş
• Zihin bulanıklığı (ciddi enfeksiyon belirtisi)

Nedenler

Ana nedenler

• Safra içinde kolesterol fazlalığı (kolesterol taşları)
• Safra içinde bilirubin fazlalığı (pigment taşları)
• Safra kesesinin tam boşalmaması (safranın yoğunlaşması)

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 40 yaş ve üzeri olmak
• Aşırı kilolu veya obez olmak
• Gebelik
• Hızlı kilo kaybı
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Ailede safra kesesi taşı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' başlığında sayılan belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.
• Şiddetli karın ağrısı, ateş, sarılık gibi belirtiler acil tıbbi yardım gerektirir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Karın ağrınız tekrarlıyor ama çok şiddetli değilse
• Sindirim sorunları yaşıyorsanız ve bunlar geçmezse

Tanı

Safra kesesi taşları genellikle karın ultrasonu ile teşhis edilir. Ultrason, ses dalgaları kullanarak safra kesesindeki taşları gösteren ağrısız bir görüntüleme yöntemidir.

Yapılabilecek testler

• Karın ultrasonu
• Kan testleri (karaciğer işlev testleri, sarılık gibi durumları kontrol etmek için)
• MRCP (manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi) - safra yollarını daha ayrıntılı görmek için

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason sırasında sırt üstü yatmanız istenir, karnınıza bir jel sürülür ve bir prob hareket ettirilir. İşlem tamamen ağrısızdır ve yaklaşık 15-20 dakika sürer.

Tedavi

Safra kesesi taşları belirti vermiyorsa genellikle tedavi gerekmez. Belirti veren taşlarda ise en yaygın tedavi safra kesesinin cerrahi olarak alınmasıdır. Bazı durumlarda ilaç tedavisi de uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Yağlı yiyeceklerden kaçının, sağlıklı beslenin
• Kilonuzu kontrol altında tutun, sağlıklı bir kiloda kalın
• Bol su için

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı hafifletmek için ağrı kesici ilaçlar önerebilir. Bazı durumlarda safra asidini düzenleyen ilaçlar kullanılabilir. Ancak ilaç tedavisi genellikle küçük kolesterol taşlarında etkilidir ve uzun sürebilir. İlaç isimleri ve dozları doktorunuz tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Belirti veren ve komplikasyon riski taşıyan safra kesesi taşlarında genellikle safra kesesinin cerrahi olarak alınması (kolesistektomi) önerilir. Bu işlem laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Belirti vermeyen safra kesesi taşlarınız varsa günlük hayatınız normal şekilde devam eder. Belirti yaşıyorsanız, doktorunuzun önerdiği tedavi planına uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı ve dengeli beslenin, yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçının
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş)
• Ideal kilonuzu koruyun, ani kilo kayıplarından kaçının

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) tüketin, sağlıklı yağlar (zeytinyağı) tercih edin. Düzenli egzersiz safra kesesinin düzenli çalışmasına yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Safra kesesi taşları tekrarlayan ağrı ve sindirim sorunlarına neden olabilir, bu da kaygı ve strese yol açabilir. Duygularınızı doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de sağlıklı beslenme, düzenli kilo kontrolü ve egzersiz ile safra kesesi taşı oluşma riski azaltılabilir. Ani kilo kayıplarından kaçınmak da önemlidir.

Tarama programları

Safra kesesi taşları için genel bir tarama önerilmemektedir. Ancak risk altındaki kişiler (aile öyküsü olanlar, obez bireyler) doktorlarına danışarak kontrol yaptırabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Safra kesesi iltihabı (kolesistit) - şiddetli ağrı ve ateşe yol açar
• Safra yollarının tıkanması - sarılık ve enfeksiyona neden olabilir
• Pankreas iltihabı (pankreatit) - ciddi karın ağrısı ve bulantıya yol açar

Uzun vadeli görünüm

Safra kesesi taşları tedavi edilebilir bir durumdur. Belirti vermeyen taşlar genellikle sorun yaratmaz. Belirti veren veya komplikasyona yol açan taşlar cerrahi veya tıbbi yöntemlerle başarıyla tedavi edilir. Tedavi sonrası çoğu kişi normal bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Gastroenteroloji Örgütü ↗
• Amerikan Gastroenteroloji Derneği ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Gastroenteroloji Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.