Gastroesophageal Reflux (GERD)

Genel Bakış

Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD), mide asidinin yemek borusuna geri kaçması sonucu oluşan kronik bir durumdur. Yemek borusu, ağzınızdan midenize giden tüptür. Asit, yemek borusunun iç yüzeyini tahriş ederek rahatsızlığa neden olur.

Çok yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık %20'si haftada en az bir kez GERD belirtileri yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak obezite, hamilelik, sigara kullanımı ve bazı ilaçlar riski artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste veya boğazda yanma hissi (mide yanması)
• Ağza acı veya ekşi bir sıvı gelmesi (yetersizlik)
• Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı
• Ses kısıklığı veya boğazda bir yumru hissi
• Gece öksürüğü veya astım benzeri belirtiler
• Boğaz ağrısı veya kötü nefes kokusu

Çocuklarda belirtiler

• Sık kusma veya tükürme
• Huysuzluk, özellikle yemekten sonra
• Yemek yemeyi reddetme veya kilo alamama
• Nefes almada zorluk veya hırıltılı solunum

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs ağrısı (kalp krizi ile karıştırılabilir)
• Sık zatürre veya bronşit atakları
• Yutma güçlüğü veya yiyeceklerin takılma hissi
• Kansızlık (anemi) belirtileri

Nedenler

Ana nedenler

• Alt yemek borusu sfinkterinin (mide ile yemek borusu arasındaki kapak) zayıflaması veya gevşemesi
• Mide fıtığı (midenin bir kısmının diyafram kasından yukarı çıkması)
• Mide boşalmasının yavaş olması

Risk faktörleri

• Obezite
• Hamilelik
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi
• Yağlı, baharatlı veya asitli yiyecekler
• Yatmadan önce yemek yemek
• Bazı ilaçlar (steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya kan kusma gibi acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli mide yanması, yutma güçlüğü veya açıklanamayan kilo kaybı varsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftada iki kezden fazla mide yanması yaşıyorsanız
• Belirtileriniz reçetesiz ilaçlarla geçmiyorsa
• Belirtiler uyku düzeninizi veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Gerekirse bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Üst endoskopi: Yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağını incelemek için ince bir boru kamera ile bakılır.
• 24 saatlik pH ölçümü: Yemek borusuna yerleştirilen bir probla asit seviyesi izlenir.
• Yemek borusu manometrisi: Yemek borusu kaslarının basıncı ölçülür.
• Baryumlu yutma röntgeni: Kontrast madde içirilerek yemek borusu ve mide görüntülenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle basittir. Endoskopi gibi işlemler hafif sedasyon altında yapılır ve ağrısızdır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

GERD tedavisi, belirtileri hafifletmek ve yemek borusunu korumak için yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazen cerrahiyi içerir.

Evde kişisel bakım

• Yemeklerden sonra en az 2-3 saat dik oturun veya yürüyün.
• Yatağınızın başını 15-20 cm yükseltin (ekstra yastık veya yatak altı takoz kullanın).
• Az ama sık yemek yiyin, aşırı yemekten kaçının.
• Baharatlı, yağlı, asitli yiyecekler, çikolata, kafein ve alkolden uzak durun.
• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Fazla kilonuz varsa verin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mide asidini azaltan ilaçlar veya mide boşalmasını hızlandıran ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle belirtileri kontrol altına alır. İlaçların düzenli kullanımı önemlidir. Doz ve süre konusunda doktorunuzun talimatlarına uyun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisine rağmen belirtiler devam ediyorsa veya ciddi komplikasyonlar varsa, fundoplikasyon adı verilen bir cerrahi işlem düşünülebilir. Bu işlemde midenin üst kısmı yemek borusunun etrafına sarılarak kapak güçlendirilir.

Bu durumla yaşamak

GERD ile yaşamak, tetikleyicilerden kaçınmayı ve düzenli alışkanlıklar edinmeyi gerektirir. Belirtilerinizi kontrol altında tutmak için doktorunuzla iş birliği yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük yemek günlüğü tutarak hangi yiyeceklerin sizi rahatsız ettiğini keşfedin.
• Stres yönetimi teknikleri (meditasyon, derin nefes) uygulayın.
• Dar kıyafetler giymekten kaçının.
• Yatmadan en az 3 saat önce bir şey yemeyi bırakın.

Diyet ve egzersiz

Hafif, dengeli beslenme ve düzenli egzersiz (yürüyüş gibi) kilo kontrolüne yardımcı olur. Ağır egzersizler veya karın basıncını artıran hareketler belirtileri kötüleştirebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalık olarak GERD, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için destek almak önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz. Ruhsal sıkıntı yaşıyorsanız, Sağlık Bakanlığı'nın psikolojik destek hatlarından veya yakınlarınızdan yardım isteyin.

Önleme

GERD tamamen önlenebilir olmasa da, sağlıklı bir kiloda kalmak, sağlıklı beslenmek, sigara ve alkolden uzak durmak riski azaltabilir.

Aşılar

Gereği yok.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak uzun süreli GERD'de yemek borusu kanseri riski nedeniyle doktorunuz endoskopi önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Özofajit (yemek borusu iltihabı)
• Yemek borusunda darlık ve yutma güçlüğü
• Barrett özofagusu (yemek borusu hücrelerinde anormal değişiklikler, kanser riskini artırabilir)
• Kronik öksürük veya astım ataklarında artış

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmezse ciddi sorunlara yol açabilir, ancak çoğu insan yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla belirtilerini iyi yönetebilir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile komplikasyon riskini büyük ölçüde azaltmak mümkündür. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı alışkanlıklarla sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Foundation for Gastrointestinal Disorders (IFFGD) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Gastroenteroloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.