Açık açılı glokom

Genel Bakış

Açık açılı glokom, göz içi basıncının (gözyaşı sıvısının göz içindeki basıncı) yavaş yavaş arttığı bir göz hastalığıdır. Bu basınç, göz sinirine zarar verebilir ve tedavi edilmezse görme kaybına yol açabilir. Çoğu zaman belirti vermediği için 'sessiz hırsız' olarak adlandırılır.

Evet, açık açılı glokom dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkileyen yaygın bir göz hastalığıdır. Türkiye'de de sık görülmekte olup, özellikle 40 yaş üstü bireylerde daha sık rastlanır.

Genellikle 40 yaş üstü yetişkinleri etkiler. Ailede glokom öyküsü olanlar, şeker hastaları, yüksek tansiyon hastaları, miyop (uzağı net görememe) veya hipertansiyon gibi durumları olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hastalığın erken evrelerinde genellikle hiçbir belirti yoktur.
• Zamanla yan görüşte (periferik görme) daralma olabilir – bu durum tünel görüşü olarak adlandırılır.
• İleri evrelerde merkezi görme de etkilenebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Açık açılı glokom çocuklarda nadirdir; ancak görülürse genellikle gözde sulanma, ışığa duyarlılık ve korneanın bulanıklaşması gibi belirtiler olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha belirgin olabilir; yan görüş kaybı, gece görüşünde zorluk, okuma veya tanıma güçlüğü yaşanabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Göz içi sıvısının (aköz hümör) drenaj kanallarının tıkanması sonucu göz içi basıncının artması
• Göz sinirine artan basıncın zamanla zarar vermesi

Risk faktörleri

• 40 yaş ve üzeri olmak
• Ailede glokom öyküsü
• Yüksek göz tansiyonu (oküler hipertansiyon)
• Şeker hastalığı
• Yüksek tansiyon
• Miyop (uzağı net görememe)
• Göz yaralanmaları
• Uzun süreli kortikosteroid kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı
• Şiddetli göz ağrısı
• Gözde kızarıklık ve ışık halkaları görme – bu belirtiler için hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra her 1-2 yılda bir düzenli göz muayenesi yaptırın.
• Ailede glokom varsa daha sık aralıklarla göz doktoruna görünün.

Tanı

Göz doktoru tarafından yapılan kapsamlı bir göz muayenesi ile teşhis konur. Muayene sırasında göz içi basıncı ölçülür, göz siniri incelenir ve görme alanı testi yapılır.

Yapılabilecek testler

• Tonometri: Göz içi basıncını ölçen ağrısız bir test.
• Oftalmoskopi: Göz doktoru, göz bebeğini büyüten damlalar kullanarak göz sinirini inceler.
• Perimetri (görme alanı testi): Yan görüşünüzde herhangi bir kayıp olup olmadığını kontrol eder.
• Gonyoskopi: Gözün drenaj açısını değerlendirmek için özel bir lens kullanılır.
• Optik koherens tomografi (OCT): Göz sinir liflerinin kalınlığını ölçen görüntüleme yöntemi.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında gözlerinize damlalar damlatılabilir, bu damlalar birkaç saat görüşünüzü bulanıklaştırabilir. Yanınızda bir yakınınızın bulunması iyi olabilir. Testlerin çoğu ağrısızdır ve genellikle 1-2 saat içinde tamamlanır.

Tedavi

Açık açılı glokomun tedavisi, göz içi basıncını düşürmeyi ve görme kaybını yavaşlatmayı hedefler. Tedavi genellikle ömür boyu sürer, ancak düzenli takip ile hastalığın ilerlemesi kontrol altına alınabilir.

Evde kişisel bakım

• Göz doktorunuzun önerdiği takvimde kontrollerinizi aksatmayın.
• Reçeteli ilaçlarınızı düzenli kullanın; asla doktorunuza danışmadan bırakmayın.
• Sağlıklı beslenin ve düzenli egzersiz yapın; aşırı kilo glokom riskini artırabilir.
• Kafa içi basıncını artırabilecek aktivitelerden (ağır kaldırma, baş aşağı durma) kaçının.

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle göz damlaları ile başlar. Bu damlalar göz içi basıncını düşürmek için sıvı üretimini azaltır veya drenajı artırır. Damlalar yetersiz kalırsa, lazer tedavisi (trabeküloplasti) veya ağızdan alınan ilaçlar eklenebilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde olmalıdır. Herhangi bir yan etki durumunda doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlar ve lazer tedavisi yeterli olmadığında, cerrahi müdahale (trabekülektomi) düşünülebilir. Bu ameliyatta göz içi basıncını düşürmek için yeni bir drenaj yolu oluşturulur.

Bu durumla yaşamak

Glokom teşhisi konduktan sonra, düzenli doktor kontrolleri ve ilaç kullanımı hayatınızın bir parçası haline gelir. Görme kaybı yaşayanlar için büyüteç, özel ekran okuma yazılımları gibi yardımcı araçlar mevcuttur. Günlük aktivitelerinizi sürdürmek için bir uzmana danışarak çevresel düzenlemeler yapabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Göz doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Sigara içmeyin; sigara göz sinirine zarar verebilir.
• Alkol tüketimini sınırlayın.
• Uyku düzeninize dikkat edin; yorgunluk göz basıncını etkileyebilir.
• Güneş gözlüğü kullanarak gözlerinizi UV ışınlarından koruyun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz glokom yönetimine yardımcı olabilir. Yeşil yapraklı sebzeler, balık ve fındık gibi omega-3 içeren besinler göz sağlığına iyi gelir. Aşırı tuz ve şekerden kaçının. Egzersiz, kan basıncını düzenler ve göz basıncını olumlu etkiler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Glokom gibi kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı veya depresyona yol açabilir. Görme kaybı endişe verici olabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir; bir psikolog veya destek grubuyla konuşmak faydalı olabilir.

Önleme

Açık açılı glokom tamamen önlenemez, ancak erken teşhis ile kalıcı hasarın önüne geçilebilir. Düzenli göz muayeneleri en önemli koruyucu adımdır.

Tarama programları

40 yaşından itibaren her 1-2 yılda bir göz tansiyonu ölçümü ve göz siniri muayenesi önerilir. Ailesinde glokom olanlar 30'lu yaşlardan itibaren tarama yaptırmalıdır. Türkiye'de aile hekimlikleri ve göz hastaneleri bu taramaları yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı görme kaybı (önce yan görüş kaybolur, sonra merkezi görme)
• İleri evrede körlük

Uzun vadeli görünüm

Açık açılı glokom tedavi edilebilir bir hastalıktır. Erken tanı ve uygun tedavi ile görme kaybı yavaşlatılabilir veya durdurulabilir. Düzenli doktor takibi ve verilen tedaviye uyum, hastalığın seyrini büyük ölçüde kontrol altına alır. Umutlu olmak için her neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.