Gout flare

Genel Bakış

Gut atağı, eklemlerde ani ve şiddetli ağrıya neden olan bir iltihaplanma durumudur. Vücuttaki ürik asit seviyesinin çok yükselmesi sonucu eklemlerde iğne benzeri ürik asit kristalleri birikir ve bu kristaller eklemde iltihaba yol açar. Bu durum genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer, ancak tedavi edilmezse tekrarlayabilir ve eklemlere zarar verebilir.

Gut, özellikle orta yaşlı erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda sık görülen bir hastalıktır. Ülkemizde de her 100 kişiden yaklaşık 1-2'sinde gut hastalığı görülmektedir.

Gut atakları en çok 40-60 yaş arası erkekleri etkiler. Kadınlarda menopoz sonrası risk artar. Ailede gut öyküsü olanlar, aşırı kilolu kişiler, yüksek tansiyon, diyabet, böbrek hastalığı gibi sağlık sorunları olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden başlayan, çok şiddetli eklem ağrısı (genellikle gece)
• Eklemde şişlik, kızarıklık ve sıcaklık hissi
• Eklem hareket ettirildiğinde ağrının artması
• Ağrıyan eklem çevresinde deride gerginlik ve parlaklık
• Hafif ateş ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda gut çok nadirdir, ancak varsa genellikle böbrek hastalığı veya kalıtsal bir sorunla ilişkilidir.
• Belirtiler yetişkinlerdeki gibi ani ve şiddetli eklem ağrısı şeklinde olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda gut atakları daha hafif belirtilerle başlayabilir.
• Eklem ağrısı ve şişlik daha uzun sürebilir.
• Yaşlılarda birden fazla eklemde aynı anda atak olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vücutta ürik asit seviyesinin yükselmesi (hiperürisemi)
• Böbreklerin ürik asidi yeterince hızlı atamaması
• Aşırı miktarda pürin adı verilen maddelerin tüketilmesi (kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri, bira gibi)
• Bazı ilaçlar (doktor kontrolünde olan idrar söktürücüler gibi) ürik asit seviyesini yükseltebilir

Risk faktörleri

• Ailede gut hastalığı öyküsü
• Aşırı kilo veya obezite
• Yüksek tansiyon, diyabet, böbrek hastalığı
• Alkollü içecek tüketimi (özellikle bira ve sert içkiler)
• Kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri gibi pürinden zengin beslenme
• Dehidrasyon (yeterli su içmemek)
• Bazı ilaçlar (doktorunuzla konuşunuz)
• Cerrahi veya ağır bir hastalık sonrası dönem

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gut atağı ilk kez oluyorsa mutlaka bir doktora başvurun.
• Eklemde şiddetli ağrı ve şişlik varsa ve evde tedavi ile geçmiyorsa.
• Ağrıyan eklemde kızarıklık yayılıyor ve ateşiniz varsa (enfeksiyon riski)
• Gut atağı sırasında bilinen bir böbrek hastalığınız varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık tekrarlayan gut atakları yaşıyorsanız, doktorunuzla düzenli kontrol planı yapın.
• Gut teşhisi konduysa ve ürik asit düşürücü tedavi kullanıyorsanız, düzenli kan testleri için doktorunuza gidin.

Tanı

Gut tanısı genellikle belirtiler ve fizik muayene ile konur. Ağrıyan eklemden iğne ile bir miktar sıvı alınarak (eklem sıvısı analizi) mikroskopta ürik asit kristallerinin görülmesi kesin tanıyı koyar. Kan testlerinde ürik asit seviyesi de bakılabilir.

Yapılabilecek testler

• Eklem sıvısı analizi (kesin tanı için)
• Kan ürik asit düzeyi ölçümü
• Böbrek fonksiyon testleri
• Röntgen veya ultrason (eklem hasarını değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinleyecek ve ekleminizi muayene edecektir. Gerekirse eklem sıvısı almak için bir işlem yapabilir. Bu işlem birkaç dakika sürer ve genellikle ağrılı değildir. Kan testleri için kolunuzdan kan alınacaktır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Gut atağının tedavisinde amaç ağrı ve iltihabı hızla azaltmak, atak sıklığını önlemektir. Tedavi genellikle ilaçlar ve yaşam tarzı değişikliklerini içerir.

Evde kişisel bakım

• Ağrılı eklemi dinlendirin ve yukarı kaldırın.
• Günde birkaç kez 15-20 dakika boyunca ekleme buz torbası koyun (buzu bir bezle sarın).
• Bol su için (günde 8-10 bardak), dehidrasyondan kaçının.
• Ağrıyı tetikleyen yiyecek ve içeceklerden (kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri, alkol) bir süre uzak durun.
• Doktorunuzun önerdiği dinlenme süresine uyun.

Tıbbi tedaviler

Gut atağında doktorunuz, iltihabı ve ağrıyı azaltmak için çeşitli ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle ağızdan alınan ya da doğrudan ekleme uygulanan iltihap gidericilerdir. Tekrarlayan atakları önlemek için ürik asit seviyesini düşüren uzun süreli ilaç tedavisi de gerekebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gut hastalığında çok nadiren cerrahi gerekir. Ancak ilerlemiş vakalarda eklemde biriken ürik asit kristalleri (tofüs) nedeniyle eklem hasarı oluşursa, eklem protezi gibi cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu durum doktorunuz tarafından takip edilir.

Bu durumla yaşamak

Gut hastalığı olan kişiler, ataklar arasında genellikle normal bir yaşam sürebilir. Ancak bazı tetikleyicilerden kaçınmak ve sağlıklı alışkanlıklar edinmek önemlidir. Atağınızın olduğu dönemde dinlenin ve ağrı kesici önerileri için doktorunuza danışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 2-2.5 litre su için.
• Alkollü içeceklerden, özellikle bira ve sert içkilerden uzak durun.
• Kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri, özellikle hamsi, sardalya, midye gibi pürinden zengin yiyecekleri sınırlandırın.
• Sebze, meyve, tam tahıllar ve az yağlı süt ürünlerine ağırlık verin.
• Fazla kilonuz varsa, sağlıklı bir şekilde kilo verin (hızlı kilo kaybı gut atağını tetikleyebilir).
• Düzenli egzersiz yapın ancak atak sırasında ağrıyan eklemi dinlendirin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme düzeni gut ataklarını önlemede önemlidir. Az yağlı süt ürünleri, baklagiller, tam tahıllar ve bol sebze tüketin. C vitamini açısından zengin besinler (portakal, kivi, biber) ürik asit düzeyini düşürmeye yardımcı olabilir. Yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizler eklemler için faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gut atakları, özellikle sık tekrarladığında, can sıkıcı ve yorucu olabilir. Ağrı ve hareket kısıtlılığı depresyon ve kaygıya yol açabilir. Bunun normal olduğunu unutmayın ve duygularınızı doktorunuzla veya psikolojik destek alabileceğiniz bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Gut atakları büyük ölçüde önlenebilir. Ürik asit seviyesini kontrol altında tutmak, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, yeterli su içmek ve alkolü sınırlamak atak riskini azaltır. Ayrıca doktorunuzun önerdiği düzenli ilaç tedavisi (ürik asit düşürücü) atakları önlemede etkilidir.

Aşılar

Gut hastalığına karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Gut için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak ailede gut öyküsü olan veya yüksek riskli kişilerde kan ürik asit düzeyi düzenli olarak kontrol edilebilir. Doktorunuz sizin için en uygun takip planını belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan gut atakları eklemlerde kalıcı hasara neden olabilir.
• Ürik asit kristalleri deri altında birikerek tofüs adı verilen şişlikler oluşturabilir.
• Böbreklerde ürik asit taşları oluşabilir ve böbrek fonksiyonlarını bozabilir.
• Kronik iltihap eklemlerde şekil bozukluğuna yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Gut hastalığı tedavi edilebilir bir durumdur. Erken tanı ve uygun tedavi ile ataklar kontrol altına alınabilir, eklem hasarı önlenebilir. Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ve doktorunuzla iş birliği içinde olarak gut hastalığını başarıyla yönetebilir ve yaşam kalitenizi koruyabilirsiniz. Unutmayın, herkesin durumu farklıdır; doktorunuz size en uygun tedavi planını sunacaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.