Hashimoto thyroiditis

Genel Bakış

Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminizin yanlışlıkla tiroid bezinize saldırdığı bir otoimmün hastalıktır. Tiroid bezi boynunuzun ön kısmında bulunan, vücudunuzun enerji kullanımını, büyümesini ve birçok organın çalışmasını düzenleyen hormonlar üreten bir bezdir. Bu saldırı sonucu tiroid bezi zamanla hasar görür ve yeterli hormon üretemez hale gelir, bu duruma hipotiroidi denir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 30-60 yaş arası kadınlarda sıkça rastlanır. Her 100 kişiden yaklaşık 5'inde Hashimoto tiroiditi bulunur.

Herkes Hashimoto tiroiditi olabilir, ancak en sık orta yaşlı kadınları etkiler. Ailede tiroid hastalığı veya diğer otoimmün hastalıklar (tip 1 diyabet, romatoid artrit gibi) varsa risk daha yüksektir. Ayrıca gebelik sonrası dönemde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alma veya kilo vermede zorluk
• Soğuğa karşı aşırı duyarlılık (üşüme)
• Cilt kuruluğu
• Saç dökülmesi ve saçlarda incelme
• Kabızlık
• Kas ve eklem ağrıları
• Depresyon hali veya ilgisizlik
• Konsantrasyon güçlüğü ve unutkanlık
• Boyun ön kısmında şişlik (guatr)

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişmede yavaşlama
• Okul başarısında düşüş
• Ergenlikte gecikme
• Kilo alma, kabızlık, soğuğa tahammülsüzlük

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk ve güçsüzlük (yaşlanmaya bağlanabilir)
• Hafıza sorunları ve zihinsel yavaşlama
• Depresyon
• Kilo alımı olmadan iştah azalması
• Kalp hızında yavaşlama

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı antikor (savunma proteini) üretmesi
• Genetik yatkınlık (ailenizde Hashimoto veya başka otoimmün hastalık varsa)
• Çevresel tetikleyiciler: aşırı iyot alımı, bazı ilaçlar, enfeksiyonlar, radyasyon maruziyeti

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 30-60 yaş arasında olmak
• Ailede Hashimoto veya başka otoimmün hastalık öyküsü
• Kişisel otoimmün hastalık öyküsü (örneğin tip 1 diyabet, çölyak hastalığı)
• Gebelik sonrası dönem

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Boynunuzda ani ve hızlı büyüyen bir şişlik fark ederseniz
• Yutma veya nefes almada zorluk çekiyorsanız
• Aşırı yorgunluk, bilinç bulanıklığı veya şiddetli baş ağrısı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır geçmeyen yorgunluk, halsizlik, üşüme hissi
• Açıklanamayan kilo alımı veya kilo vermede zorluk
• Cilt kuruluğu, saç dökülmesi, kabızlık
• Sürekli depresif ruh hali veya unutkanlık
• Ailede tiroid hastalığı varsa ve yukarıdaki belirtilerden birkaçını yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler ve boynunuzu muayene eder. Ardından kan testleri ile tiroid hormon seviyelerinize ve antikorlarınıza bakar. Tanı genellikle bu testlerle konur.

Yapılabilecek testler

• TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon) testi: Hipotiroidiyi tespit eder
• Serbest T4 testi: Tiroid bezinin ne kadar hormon ürettiğini gösterir
• Anti-TPO ve Anti-Tiroglobulin antikor testleri: Hashimoto'ya işaret eden antikorları saptar
• Gerekirse tiroid ultrasonu: Guatr veya nodül varlığını değerlendirir

Randevunuzda neler beklenir

Kan vermeniz yeterlidir; ağrılı bir işlem değildir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları değerlendirerek size en uygun tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Hashimoto tiroiditinin tedavisi, vücudunuzun eksik olan tiroid hormonunu dışarıdan almasına dayanır. Bu tedavi genellikle ömür boyu sürer, ancak dozaj kişiye göre ayarlanır ve düzenli kontrollerle izlenir. Tedavi sizi tamamen normal hayata döndürür.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı ve dengeli beslenin; iyot alımını abartmayın (örneğin iyotlu tuzu ölçülü kullanın)
• Stresi yönetin; meditasyon, yürüyüş veya hobiler size iyi gelebilir
• Düzenli uyuyun ve yeterli dinlenin
• İlaçlarınızı her gün aynı saatte, doktorunuzun önerdiği şekilde alın

Tıbbi tedaviler

Tedavide tiroid hormonu replasman tedavisi kullanılır. Bu, eksik olan tiroid hormonunu sentetik olarak vücuda sağlayan bir ilaçtır. Doktorunuz sizin için uygun dozu belirler ve zamanla kan testlerine göre ayarlar. İlacı düzenli kullanmak ve kontrolleri aksatmamak önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale nadiren gerekir. Büyük bir guatr nefes borusuna baskı yapıyorsa veya kanser şüphesi varsa tiroid bezinin bir kısmı veya tamamı alınabilir.

Bu durumla yaşamak

Hashimoto tiroiditi ile yaşamak, düzenli ilaç kullanımı ve doktor kontrolleri ile oldukça normaldir. İlacınızı her gün aç karnına almanız önerilir. Kan testlerinizi yılda bir veya doktorunuzun belirlediği sıklıkta yaptırmanız yeterlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş)
• Stresten uzak durmaya çalışın; yoga, nefes egzersizleri yardımcı olabilir
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; sigara tiroid hastalığını olumsuz etkileyebilir
• Düzenli uyku alışkanlığı edinin

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme önemlidir. İyot içeren besinleri (deniz ürünleri, iyotlu tuz) aşırı tüketmeyin. Soya, lahana, brokoli gibi besinleri çok fazla yemek tiroid fonksiyonlarını etkileyebilir, ancak normal miktarlarda sorun yaratmaz. Egzersiz, enerji seviyenizi ve ruh halinizi iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hipotiroidi depresyon, kaygı ve konsantrasyon güçlüğüne neden olabilir. Tedavi başladıktan sonra bu belirtiler genellikle düzelir. Ancak hala kendinizi kötü hissediyorsanız doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Hashimoto tiroiditi tam olarak önlenemez, çünkü genetik ve otoimmün faktörler rol oynar. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı, stresten uzak durma ve düzenli doktor kontrolleri hastalığın seyrini olumlu etkileyebilir.

Tarama programları

Genel popülasyon için rutin tarama önerilmez. Ancak ailenizde tiroid hastalığı varsa veya başka bir otoimmün hastalığınız varsa, doktorunuz periyodik tiroid testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ağır ve kalıcı yorgunluk, depresyon
• Kolesterol yüksekliği ve kalp damar hastalıkları riskinde artış
• Hamilelikte düşük veya bebekte gelişme geriliği
• Guatr büyümesi, yutma veya nefes alma güçlüğü
• Nadir görülmekle birlikte miksödem koması (hayatı tehdit eden bir durum)

Uzun vadeli görünüm

Hashimoto tiroiditi tedavi edilebilir bir hastalıktır. Düzenli ilaç kullanımı ve kontrollerle semptomlar kontrol altına alınır, normal bir yaşam sürebilirsiniz. Tedaviye erken başlanırsa komplikasyon riski oldukça düşüktür. Teşhise rağmen umutsuzluğa kapılmayın; birçok insan bu hastalıkla sağlıklı ve üretken bir hayat sürmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.