Heart Failure

Genel Bakış

Kalp yetmezliği, kalbin vücudun ihtiyacı olan kanı yeterince güçlü veya düzenli şekilde pompalayamaması durumudur. Bu, kalbin durduğu anlamına gelmez. Kalp çalışmaya devam eder, ancak daha fazla zorlanır. Bu nedenle akciğerlerde, bacaklarda veya karında sıvı birikebilir; nefes darlığı, çabuk yorulma ve şişlik görülebilir.

Kalp yetmezliği özellikle ileri yaşlarda sık görülen bir sağlık sorunudur. Tansiyon yüksekliği, kalp damar hastalığı ve önceki kalp krizi gibi durumlar arttıkça görülme olasılığı da artar.

Kalp yetmezliği her yaşta görülebilir, ancak daha çok ileri yaşlarda, yüksek tansiyonu olanlarda, kalp damar hastalığı bulunanlarda, diyabeti olanlarda, böbrek hastalığı olanlarda ve daha önce kalp krizi geçirmiş kişilerde görülür. Çocuklarda ise doğuştan kalp hastalıkları gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı, özellikle merdiven çıkarken, yürürken veya yatınca artması
• Çabuk yorulma ve halsizlik
• Ayak bileklerinde, bacaklarda veya karında şişlik
• Gece nefes darlığı ile uyanma veya daha yüksek yastıkla yatma ihtiyacı
• Hızlı kilo alma; bu bazen vücutta sıvı birikmesine bağlı olabilir
• Çarpıntı veya kalp atışlarını düzensiz hissetme
• İştahsızlık, bulantı veya karında dolgunluk hissi
• Geçmeyen öksürük veya hırıltı

Çocuklarda belirtiler

• Beslenirken çabuk yorulma veya terleme
• Kilo alamama veya büyüme geriliği
• Hızlı nefes alma
• Morarma, özellikle dudaklarda veya parmak uçlarında
• Oyun oynarken yaşıtlarına göre daha çabuk yorulma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirgin nefes darlığı olmadan genel halsizlik ve hareket azalması
• İştahsızlık veya kilo değişiklikleri
• Bacaklarda şişlik
• Kafa karışıklığı, dalgınlık veya unutkanlıkta artış
• Düşme riskinde artış veya denge sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp damar hastalığı: Kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanması kalp kasını zayıflatabilir.
• Kalp krizi sonrası kalp kasında hasar
• Yüksek tansiyon: Kalbin uzun süre daha fazla güçle çalışmasına neden olabilir.
• Kalp kapak hastalıkları: Kapakların iyi açılıp kapanmaması kalbin yükünü artırabilir.
• Kalp ritim bozuklukları: Kalbin çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz çalışması zamanla zorlanmaya yol açabilir.
• Kalp kası hastalıkları: Kalp kasının zayıflaması, kalınlaşması veya sertleşmesiyle ilgili durumlar
• Doğuştan kalp hastalıkları
• Bazı enfeksiyonlar veya iltihaplanmaların kalp kasını etkilemesi
• Uzun süreli böbrek hastalığı, diyabet veya tiroit hastalıkları gibi genel sağlık sorunları

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Yüksek tansiyon
• Diyabet
• Sigara kullanımı
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• Yüksek kolesterol
• Aşırı alkol kullanımı
• Uyku apnesi: Uykuda solunumun kısa sürelerle durması veya azalması
• Böbrek hastalığı
• Daha önce kalp krizi geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, şişlik veya halsizlik kısa sürede kötüleşiyorsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Birkaç gün içinde belirgin kilo artışı, bacaklarda şişlik veya gece nefes darlığı başladıysa doktorunuzla aynı gün görüşün.
• Kalp atışlarınız düzensiz hissediliyor ve buna baş dönmesi, halsizlik veya nefes darlığı eşlik ediyorsa gecikmeden tıbbi yardım alın.
• Ani ve şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya morarma varsa 112’yi hemen arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yürürken eskisine göre daha çabuk yoruluyorsanız
• Merdiven çıkmak veya günlük işleri yapmak zorlaşmaya başladıysa
• Ayak bileklerinde sık tekrarlayan şişlik oluyorsa
• Yüksek tansiyon, diyabet, kalp damar hastalığı veya böbrek hastalığınız varsa düzenli kontrol için randevu alın
• Daha önce kalp yetmezliği tanısı aldıysanız, belirtiler iyi olsa bile kontrollerinizi aksatmayın

Tanı

Kalp yetmezliği tanısı, kişinin şikayetleri, muayene bulguları ve bazı testlerin birlikte değerlendirilmesiyle konur. Doktorunuz nefes darlığı, şişlik, yorgunluk, tansiyon, kalp sesleri ve akciğer bulgularını değerlendirir. Tek bir belirtiyle kesin karar verilmez.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Böbrek, karaciğer, tiroit, kansızlık ve vücutta kalp zorlanmasını gösterebilen bazı değerler incelenebilir.
• Elektrokardiyografi: Kısaca EKG denir; kalbin elektriksel ritmini gösteren ağrısız bir testtir.
• Ekokardiyografi: Kalp ultrasonudur; kalbin pompalama gücü, kapakları ve odacıkları değerlendirilir.
• Akciğer grafisi: Akciğerlerde sıvı birikimi veya kalp büyümesi hakkında bilgi verebilir.
• Efor testi: Doktor uygun görürse, egzersiz sırasında kalbin nasıl çalıştığını değerlendirmek için yapılabilir.
• Ritim takibi: Kalp ritmini gün boyunca izlemek için taşınabilir kayıt cihazı kullanılabilir.
• Gerekirse ileri görüntüleme veya damar değerlendirmesi: Kalp damarları ya da kalp kası hakkında daha ayrıntılı bilgi gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede doktorunuz şikayetlerin ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını, kullandığınız ilaçları, geçmiş hastalıklarınızı ve aile öykünüzü sorar. Tansiyonunuz, nabzınız, kilonuz, bacak şişliği ve akciğer sesleriniz kontrol edilebilir. Testler genellikle ağrısızdır. Sonuçlara göre size uygun takip ve tedavi planı hazırlanır.

Tedavi

Kalp yetmezliği tedavisi kişiye özeldir. Amaç kalbin yükünü azaltmak, belirtileri hafifletmek, sıvı birikimini kontrol etmek, hastane yatışlarını azaltmak ve günlük yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi genellikle yaşam tarzı düzenlemeleri, düzenli takip, ilaç tedavileri ve bazı kişilerde cihaz veya girişimsel işlemlerin birleşiminden oluşur.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuz önerdiyse her gün aynı saatte tartılın ve hızlı kilo değişikliklerini not edin.
• Tuzu azaltın. Tuz vücutta su tutulmasına ve şişliğin artmasına neden olabilir.
• Sıvı alımı konusunda doktorunuzun önerisine uyun; herkes için aynı miktar uygun değildir.
• İlaçlarınızı doktorunuzun anlattığı şekilde kullanın; kendi kendinize kesmeyin veya değiştirmeyin.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için sağlık ekibinizden destek isteyin.
• Alkol kullanımı konusunda doktorunuzla konuşun; bazı kişilerde tamamen bırakmak gerekebilir.
• Kendinizi aşırı yormadan, doktorun uygun gördüğü düzeyde hareket etmeye çalışın.
• Nefes darlığı, şişlik, hızlı kilo artışı veya çarpıntı gibi değişiklikleri erken fark etmek için belirtilerinizi takip edin.
• Kontrol randevularınızı aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kalbin daha rahat çalışmasına yardımcı olan, tansiyonu düzenleyen, vücuttaki fazla sıvıyı azaltan, kalp ritmini destekleyen veya kalp damar hastalığı gibi altta yatan nedenleri kontrol etmeye yönelik ilaçlar önerebilir. Bazı kişilerde kalp ritmini düzenlemeye yardımcı cihazlar, özel kalp pili benzeri sistemler, damar açma işlemleri veya kapak sorunlarına yönelik girişimler gerekebilir. Hangi tedavinin uygun olduğu, kalbin pompalama gücüne, belirtilere, eşlik eden hastalıklara ve test sonuçlarına göre belirlenir. İlaç, doz veya tedavi değişiklikleri mutlaka hekim tarafından yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi veya girişimsel işlem, herkes için gerekli değildir. Kalp damarlarında ciddi daralma, kapak hastalığı, bazı doğuştan kalp sorunları veya ileri ritim problemleri varsa doktorunuz ameliyat ya da girişimsel tedavi seçeneklerini değerlendirebilir. Çok ileri durumlarda daha özel tedaviler gündeme gelebilir; bu kararlar uzman ekip tarafından ayrıntılı değerlendirme sonrası verilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp yetmezliğiyle yaşamak, vücudun verdiği sinyalleri tanımayı ve küçük günlük alışkanlıklara dikkat etmeyi gerektirir. Birçok kişi doğru tedavi ve düzenli takip ile işine, ailesine ve sosyal yaşamına devam edebilir. Kendinizi iyi hissetseniz bile kontrolleri sürdürmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tansiyonunuzu doktorunuzun önerdiği aralıklarla takip edin.
• Kilonuzu düzenli izleyin ve ani değişiklikleri sağlık ekibinize bildirin.
• Tuzlu hazır gıdalar, salamura yiyecekler ve paketli atıştırmalıkları azaltın.
• Sigara dumanından uzak durun.
• Uyku düzeninize dikkat edin; horlama veya uykuda nefes durması varsa doktorunuzla paylaşın.
• Enfeksiyon belirtilerini ciddiye alın; ateş, öksürük ve halsizlik kalp yetmezliği belirtilerini artırabilir.
• Seyahat planı yaparken ilaçlarınızı, kontrol bilgilerinizi ve acil durumda ulaşılacak kişileri yanınızda bulundurun.

Diyet ve egzersiz

Beslenmede amaç kalbin yükünü azaltmak ve genel sağlığı desteklemektir. Daha az tuz, daha çok sebze, meyve, tam tahıl ve uygun protein kaynakları genellikle yararlıdır; ancak böbrek hastalığı veya başka durumlar varsa kişiye özel plan gerekir. Egzersiz çoğu kişi için faydalıdır, fakat düzeyi doktor tarafından belirlenmelidir. Yürüyüş gibi hafif aktivitelerle başlamak uygun olabilir. Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, aşırı nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılacak gibi olma olursa durun ve tıbbi yardım alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp yetmezliğiyle yaşamak bazen kaygı, moral bozukluğu, korku veya yalnızlık hissi yaratabilir. Bu duygular anlaşılırdır ve destek almak güçsüzlük değildir. Uzun süren üzüntü, umutsuzluk, uyku veya iştah değişikliği olursa bir sağlık uzmanıyla konuşun. Kendinize zarar verme düşünceniz olursa veya güvende değilseniz hemen 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Güvendiğiniz bir yakınınızla yalnız kalmamaya çalışın.

Önleme

Kalp yetmezliği her zaman tamamen önlenemez; ancak risk büyük ölçüde azaltılabilir. Tansiyon, diyabet ve kolesterolün düzenli takip edilmesi, sigaradan uzak durmak, sağlıklı beslenmek, düzenli hareket etmek, fazla kiloyu kontrol etmek ve kalp krizi belirtilerinde gecikmeden yardım almak kalbi korumaya yardımcı olur.

Aşılar

Grip, zatürre ve COVID-19 gibi enfeksiyonlar kalp hastalığı olan kişilerde belirtileri ağırlaştırabilir. Aşılar konusunda kişisel durumunuza uygun öneri için aile hekiminize veya takip eden doktorunuza danışın. Sağlık Bakanlığı’nın güncel aşı önerileri ve duyuruları takip edilebilir.

Tarama programları

Yüksek tansiyon, diyabet, böbrek hastalığı, kalp damar hastalığı veya ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa düzenli sağlık kontrolleri önemlidir. Tansiyon ölçümü, kan şekeri ve kan yağları gibi basit kontroller kalp sağlığı açısından yol gösterici olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nefes darlığı ve yorgunluğun artması
• Bacaklarda, akciğerlerde veya karında sıvı birikiminin artması
• Sık hastane başvurusu veya yatış ihtiyacı
• Kalp ritim bozuklukları
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma
• Günlük aktivitelerde belirgin kısıtlanma
• Ciddi durumlarda yaşamı tehdit edebilen kalp ve solunum sorunları

Uzun vadeli görünüm

Kalp yetmezliği ciddi bir durum olabilir, ancak yalnız değilsiniz ve yapılabilecek çok şey vardır. Erken fark etme, düzenli takip, uygun tedavi ve yaşam tarzı adımları ile birçok kişi belirtilerini kontrol altında tutabilir ve daha iyi bir yaşam kalitesine ulaşabilir. Size en uygun plan için kardiyoloji uzmanınız ve sağlık ekibinizle yakın iletişimde kalın.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Amerikan Kalp Derneği ↗
• Avrupa Kardiyoloji Derneği Hasta Bilgilendirme Sayfaları ↗
• Dünya Sağlık Örgütü ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
• Merkezi Hekim Randevu Sistemi ↗ · Türkiye
• Türkiye Kalp Vakfı ↗ · Türkiye
• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.