Heart failure with preserved ejection fraction

Genel Bakış

Kalp yetmezliği, kalbin vücuda yeterince kan pompalayamaması durumudur. Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliğinde (HFpEF olarak da bilinir), kalbin kasılma gücü normaldir, ancak kalp kası sertleşmiştir ve gevşeyemez. Bu nedenle kalp, gevşeme sırasında yeterince kan alamaz ve vücuda yeterli kanı gönderemez.

Evet, korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği, özellikle 65 yaş üstü kadınlarda ve yüksek tansiyon, diyabet, obezite gibi risk faktörleri olan kişilerde sık görülür. Tüm kalp yetmezliği vakalarının yaklaşık yarısını oluşturur.

Daha çok yaşlılarda, özellikle 65 yaş üstü kadınlarda görülür. Ayrıca yüksek tansiyon, diyabet, obezite, böbrek hastalığı veya atriyal fibrilasyon (düzensiz kalp atışı) olan kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle eforla veya yatarken)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Ayak bileklerinde, bacaklarda veya karında şişlik (ödem)
• Hızlı veya düzensiz kalp atışı (çarpıntı)
• Egzersiz yaparken çabuk yorulma
• Gece sık idrara çıkma ihtiyacı
• Kuru öksürük (özellikle yatarken)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nefes darlığı, beslenme güçlüğü, yeterince kilo alamama ve gelişme geriliği görülebilir.
• Özellikle doğuştan kalp hastalığı olan çocuklarda daha sıktır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda nefes darlığı bazen sadece eforla değil, istirahatte de olabilir.
• Yorgunluk ve güçsüzlük sıkça bildirilir; günlük aktiviteleri yapmak zorlaşır.
• Bacaklarda şişlik ve gece uykudan nefes darlığı ile uyanma yaygındır.

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek tansiyon (hipertansiyon) – kalbin sertleşmesine neden olur.
• Diyabet (şeker hastalığı) – damar ve kalp kası yapısını bozabilir.
• Obezite – kalbe fazla yük bindirir ve kalp kasının sertleşmesine yol açar.
• Koroner arter hastalığı (kalp damarlarının daralması)
• Atriyal fibrilasyon (düzensiz kalp atışı)
• Böbrek hastalıkları
• Uyku apnesi (nefesin gece durması)

Risk faktörleri

• 65 yaş üstü olmak
• Kadın cinsiyet (erkeklere göre daha sık)
• Yüksek tansiyon
• Diyabet
• Obezite (fazla kilolu olmak)
• Sigara içmek
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ailede kalp hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı hızla kötüleşiyorsa
• Göğüs ağrısı veya sıkışması varsa
• Bayılma veya baygınlık hissi olursa
• Şiddetli bacak veya karın şişliği başlarsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli olarak nefes darlığı veya yorgunluk yaşıyorsanız
• Ayak bileklerinde hafif şişlik fark ediyorsanız
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmamalısınız.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek, fizik muayene yapacak ve kalp fonksiyonlarını değerlendirmek için bazı testler isteyecektir. Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği tanısı, kalbin pompalama gücünün normal olmasına rağmen (ejeksiyon fraksiyonu ≥%50) kalp yetmezliği belirtilerinin olması ve kalp kasında sertleşme bulgularının saptanmasıyla konur.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu) – kalbin yapısını, gevşeme ve dolum fonksiyonlarını değerlendirir.
• Kan testleri (BNP veya NT-proBNP) – kalp yetmezliğine özgü belirteçleri ölçer.
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini ve ritmini kaydeder.
• Göğüs röntgeni – akciğerlerde sıvı birikimini gösterir.
• Egzersiz testi veya 6 dakika yürüme testi – egzersiz kapasitesini ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç haftayı bulabilir. Doktorunuz sizi bir kardiyoloji uzmanına (kalp doktoruna) yönlendirebilir. Testler genellikle ağrısızdır ve birkaç saat içinde tamamlanır. Sonuçlar netleşince doktorunuz sizinle en uygun tedaviyi planlayacaktır.

Tedavi

Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliğinin tedavisinde amaç belirtileri kontrol altına almak, yaşam kalitesini artırmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Tedavi genellikle ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve altta yatan hastalıkların (tansiyon, diyabet) iyi yönetilmesini içerir. Her hasta farklıdır; tedavi planı kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltmak (günde 5 gramdan az tuz)
• Sağlıklı kiloyu korumak veya obezite varsa kilo vermek
• Doktorun önerdiği şekilde düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş gibi)
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Kan basıncını düzenli takip etmek
• Sıvı alımını doktorun önerdiği miktarla sınırlamak
• Günlük kilo takibi yapmak (ani kilo artışı vücutta sıvı birikimini gösterir)

Tıbbi tedaviler

Tedavide çeşitli ilaç grupları kullanılır. Doktorunuz, yüksek tansiyonu düşüren, kalbin yükünü hafifleten, vücuttaki fazla sıvıyı atan ve kalp atış hızını düzenleyen ilaçlar reçete edebilir. Bazı hastalarda diüretikler (idrar söktürücüler) ödem için kullanılır. Tedaviye genellikle düşük dozda başlanır ve ihtiyaca göre ayarlanır. İlaçlarınızı doktorunuz önermeden kesmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle ilk tedavi seçeneği değildir. Ancak altta yatan neden (örneğin kalp kapak hastalığı) cerrahi gerektiriyorsa veya ilaç tedavisi yetersiz kalıyorsa, kapak onarımı veya diğer girişimsel işlemler düşünülebilir. Bu durumu kardiyoloji uzmanınız en iyi şekilde değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği ile yaşamak, bazı değişiklikler gerektirir. Günlük aktivitelerinizi planlarken dinlenme molaları vermek önemlidir. Belirtilerinizi takip edin, örneğin nefes darlığınızın hangi durumlarda arttığını not edin. Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın. Kendinizi iyi hissettiğinizde bile tedavinizi bırakmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde 30 dakika hafif tempoda yürüyüş yapmak
• Stresten uzak durmak; meditasyon, derin nefes egzersizleri faydalı olabilir.
• Uyku düzenine dikkat etmek; baş yüksekte yatmak nefes darlığını azaltabilir.
• Günlük tuz miktarını azaltmak (3-5 gramı geçmemek)
• Alkol ve sigaradan tamamen uzak durmak
• Kilo kontrolü için diyetisyen desteği almak

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde tuzu azaltın, işlenmiş gıdalardan uzak durun. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız proteinler tüketin. Egzersiz olarak haftada en az 150 dakika orta tempolu aktivite önerilir. Ancak egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Fazla zorlayıcı egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp yetmezliği tanısı almak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Kronik bir hastalıkla yaşamak zor olabilir. Kendinizi yalnız hissetmeyin. Aileniz, arkadaşlarınız ve sağlık ekibiniz size destek olabilir. Ruhsal belirtiler yaşıyorsanız bir psikolog veya psikiyatristten yardım istemekten çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenemez ancak risk faktörlerini kontrol ederek riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma, tansiyon ve diyabetin iyi yönetilmesi kalp sağlığını korur.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, kalp yetmezliği hastalarında enfeksiyon riskini azaltarak kalbin yükünü hafifletebilir. Aşı takviminizi doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Rutin tarama testi yoktur. Ancak yüksek tansiyon, diyabet veya obeziteniz varsa düzenli doktor kontrolleri ve kalp sağlığı değerlendirmesi önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kötüleşen nefes darlığı ve akciğer ödemi (sıvı birikmesi)
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma
• Kalp kapak hastalıkları
• Atriyal fibrilasyon ve inme riskinde artış
• Hastaneye yatış sıklığında artış

Uzun vadeli görünüm

Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği kronik (uzun süreli) bir durumdur ancak tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi önemli ölçüde iyileştirilebilir. Düzenli takip ve tedaviye uyum sayesinde birçok kişi aktif ve dolu dolu bir yaşam sürdürebilir. Her hasta farklıdır; doktorunuz size en uygun planı yapacaktır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Kalp Federasyonu
• Amerikan Kalp Derneği

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği · Türkiye
• Türkiye Kalp Vakfı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.