Kalp Sağlığına Genel Bir Bakış

Genel Bakış

Kalp, göğüs kafesinizin ortasında, biraz sol tarafta bulunan, yumruğunuz büyüklüğünde bir kastır. Kanı vücudunuzun her yerine pompalayarak oksijen ve besin taşır, atık maddeleri ise akciğerlere ve böbreklere yollar. Kalp ve damarlarınız (kanı taşıyan borular) birlikte çalışarak vücudunuzun sağlıklı kalmasını sağlar. Kalp hastalıkları, kalbin veya damarların bu görevi düzgün yapamaması durumudur.

Kalp hastalıkları oldukça yaygındır. Türkiye'de her yıl birçok kişi kalp ve damar hastalıkları nedeniyle yaşamını yitirmektedir veya ciddi sorunlar yaşamaktadır. Ancak doğru önlemlerle risk azaltılabilir.

Kalp hastalıkları her yaştan insanı etkileyebilir, ancak risk yaşla birlikte artar. Ailesinde kalp hastalığı olanlar, sigara içenler, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, yüksek kolesterolü olanlar ve hareketsiz yaşam sürenler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, ağrı veya rahatsızlık hissi (anjina olarak da bilinir)
• Nefes darlığı (özellikle efor sırasında veya uzanırken)
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı (kalbin hızlı veya düzensiz atması)
• Baş dönmesi veya bayılma
• Ayak bileklerinde, bacaklarda veya karında şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan kalp hastalığı belirtileri: beslenirken çabuk yorulma, hızlı nefes alma, morarma (dudaklarda, tırnaklarda)
• Büyüme geriliği
• Sık sık solunum yolu enfeksiyonu geçirme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs ağrısı yerine sadece nefes darlığı veya halsizlik
• Yürüme mesafesinde azalma
• Zihinsel karışıklık veya yorgunluk
• Gece sık idrara çıkma
• İştahsızlık ve kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner arter hastalığı: Kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanması
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon): Kanın damar duvarlarına çok fazla baskı yapması
• Kalp yetmezliği: Kalbin kanı yeterince pompalayamaması
• Kalp kapak hastalıkları: Kapakların düzgün açılıp kapanmaması
• Ritim bozuklukları (aritmi): Kalbin çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz atması
• Doğuştan kalp kusurları: Doğumdan itibaren olan yapısal sorunlar

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya tütün ürünleri kullanmak
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Obezite (fazla kilo)
• Sağlıksız beslenme (aşırı tuz, şeker, doymuş yağ)
• Fiziksel hareketsizlik
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Stres ve yorgunluk
• Yaş (erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaş üstü)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'emergency' bölümünde belirtilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani ve şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma durumunda vakit kaybetmeden acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda en az bir kez genel sağlık kontrolü yaptırın.
• Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümlerinizi düzenli olarak yaptırın.
• Ailenizde kalp hastalığı varsa doktorunuzla daha sık görüşün.
• Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek için doktorunuzdan tavsiye alın.

Tanı

Doktorunuz önce semptomlarınızı dinler, fizik muayene yapar ve tansiyon, nabız gibi temel ölçümleri alır. Ardından gerekli gördüğü testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder.
• Ekokardiyogram (EKO): Kalbin ultrasonla görüntülenmesidir.
• Efor testi (stres testi): Egzersiz sırasında kalbin nasıl çalıştığına bakılır.
• Kan testleri: Kolesterol, kan şekeri, enzimler gibi değerler ölçülür.
• Holter (24 saatlik EKG): Günlük yaşamda ritim kaydı yapar.
• Anjiyografi: Damarları X-ışını ile görüntüleme yöntemidir (genellikle girişimsel bir işlemdir).

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. EKG birkaç dakika sürer, ekokardiyogram 20-30 dakika alır. Anjiyografi gibi işlemler için hastaneye yatmanız gerekebilir. Doktorunuz her aşamada size bilgi verecektir.

Tedavi

Kalp hastalıklarının tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri ve gerekirse cerrahi müdahale bir arada kullanılır. Tedavide amaç semptomları kontrol altına almak, kalbin daha fazla hasar görmesini önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
• Sigara içiyorsanız bırakın; bu en önemli adımdır.
• Sağlıklı ve dengeli bir beslenme programı uygulayın.
• Haftada en az 150 dakika orta şiddetli egzersiz (yürüyüş, yüzme gibi) yapmaya çalışın.
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri öğrenin.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, kalp yetmezliği veya ritim bozukluğu gibi durumları kontrol altına almak için kullanılır. Doktorunuz, durumunuza en uygun ilaçları yazacaktır. İlaçların adlarını ve dozlarını asla kendiniz değiştirmeyin. Ayrıca bazı hastalarda girişimsel işlemler (balon veya stent gibi) uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda cerrahi gerekebilir. Örneğin tıkalı damarları açmak için by-pass ameliyatı, kalp kapaklarını onarmak veya değiştirmek için operasyon, riskli ritim bozuklukları için kalp pili (pacemaker) takılması gibi. Cerrahi kararı doktorunuzla birlikte değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp hastalığı tanısı aldıysanız, günlük yaşamınızda bazı değişiklikler yapmanız gerekebilir. Ancak doğru tedavi ve alışkanlıklarla aktif bir hayat sürebilirsiniz. Yorgunluk hissettiğinizde dinlenin, ağır kaldırmaktan kaçının ve doktorunuzun onayı olmadan yorucu sporlar yapmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli olarak kısa yürüyüşler yapın.
• Tuz tüketimini sınırlayın (yemeklerinize az tuz ekleyin, işlenmiş gıdalardan uzak durun).
• Bol su için, şekerli içeceklerden kaçının.
• Doktorunuzun verdiği egzersiz programına sadık kalın.
• Uyku düzeninize özen gösterin (gecede 7-8 saat uyuyun).
• Stresli durumlardan uzak durmaya çalışın, gerektiğinde bir uzmandan destek alın.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet, bol sebze-meyve, tam tahıllar, yağsız proteinler (tavuk, balık, baklagiller) ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı, avokado) içerir. İşlenmiş etlerden, kızartmalardan, aşırı tuzlu ve şekerli gıdalardan kaçının. Egzersiz olarak haftada en az 5 gün 30 dakika tempolu yürüyüş yapabilirsiniz. Başlangıçta doktorunuzdan onay alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı tanısı kaygı, depresyon veya özgüven kaybına yol açabilir. Unutmayın, duygusal sağlığınız da kalbinizi etkiler. Kendinizi kötü hissettiğinizde ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir psikologla konuşun. Gerekirse doktorunuz size bir destek grubu önerebilir.

Önleme

Kalp hastalıklarının önemli bir kısmı önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma, kilo kontrolü, tansiyon ve kolesterolü düzenli takip ederek riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz.

Aşılar

Kalp hastalığına karşı doğrudan bir aşı yoktur, ancak grip ve zatürre aşıları kalp hastaları için önerilir çünkü bu enfeksiyonlar kalbin durumunu kötüleştirebilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

40 yaşından sonra yıllık kolesterol ve kan şekeri ölçümü yaptırmanız önerilir. Tansiyonunuzu evde düzenli olarak ölçebilirsiniz. Ailesinde kalp hastalığı olanlar daha erken yaşta taramaya başlamalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (myokard enfarktüsü)
• Kalp yetmezliği (kalbin pompalama gücünün azalması)
• İnme (felç)
• Ritim bozuklukları (ölümcül olabilen aritmiler)
• Böbrek hasarı
• Periferik damar hastalığı (bacak damarlarında daralma)

Uzun vadeli görünüm

Kalp hastalıkları ciddi olabilir, ancak günümüzde tedavi yöntemleri çok ilerlemiştir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile birçok kişi uzun yıllar kaliteli bir yaşam sürdürebilir. Düzenli doktor kontrolleri, ilaç kullanımına uyum ve sağlıklı yaşam tarzıyla kalbinize iyi bakabilirsiniz. Umutlu olun, her adım sizi daha sağlıklı bir geleceğe taşır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı - Kalp Sağlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.