Hepatitis B

Genel Bakış

Hepatit B, karaciğeri etkileyen bir virüsün neden olduğu bir enfeksiyondur. Bazı kişilerde kısa süreli (akut) olur ve iyileşir, bazılarında ise uzun süreli (kronik) hale gelerek karaciğer hasarına yol açabilir.

Hepatit B, dünya genelinde yaygın bir enfeksiyondur. Özellikle Asya ve Afrika bölgelerinde daha sık görülür. Türkiye'de de bazı bölgelerde orta düzeyde yaygındır.

Hepatit B herkesi etkileyebilir, ancak bebeklik döneminde anneden bebeğe geçen enfeksiyon, sağlık çalışanları, uyuşturucu enjekte eden kişiler ve birden fazla cinsel partneri olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• İştahsızlık
• Bulantı ve kusma
• Karın ağrısı (özellikle sağ üst kısımda)
• Koyu renkli idrar
• Açık renkli dışkı
• Cilt ve gözlerde sararma (sarılık)
• Eklem ağrıları

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle hiçbir belirti görülmez veya hafif grip benzeri şikayetler olur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde belirtiler daha ağır olabilir. Uzun süren yorgunluk, şiddetli sarılık ve karaciğer yetmezliği riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Hepatit B virüsü (HBV) enfeksiyonu
• Virüs, enfekte bir kişinin kanı, tükürüğü, sperm veya vajinal sıvıları ile temas yoluyla bulaşır.

Risk faktörleri

• Korunmasız cinsel ilişki
• Enfekte anneden bebeğe doğum sırasında bulaşma
• Uyuşturucu enjekte etmek için iğne paylaşımı
• Kirlenmiş iğne veya kesici aletlerle yaralanma (sağlık çalışanları)
• Dövme veya piercing yapılırken steril olmayan ekipman kullanımı
• Hepatit B'nin yaygın olduğu bir bölgede yaşamak veya seyahat etmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı, kan kusma veya bilinç bulanıklığı gibi acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Belirtileriniz varsa ve sarılık (ciltte/gözlerde sararma) fark ederseniz aynı gün doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hepatit B'ye maruz kaldığınızı düşünüyorsanız (örneğin enfekte bir iğne batması) hemen bir sağlık kuruluşuna gidin.
• Risk grubundaysanız (sağlık çalışanı, çok eşli cinsel yaşam) düzenli test yaptırın.
• Aşı olmadıysanız aşı programınızı değerlendirin.

Tanı

Hepatit B tanısı kan testleri ile konur. Doktorunuz, virüse karşı antikorları veya virüsün kendisini gösteren belirteçleri (HBsAg gibi) arar.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (HBsAg, anti-HBs, anti-HBc)
• Karaciğer fonksiyon testleri
• Gerekirse karaciğer ultrasonu veya biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için kolunuzdan bir örnek alınır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları size açıklayacak ve gerekli yönlendirmeyi yapacaktır.

Tedavi

Akut hepatit B genellikle kendiliğinden geçer, dinlenme ve destekleyici bakım yeterlidir. Kronik hepatit B ise virüsün çoğalmasını baskılamak ve karaciğer hasarını önlemek için antiviral ilaçlarla tedavi edilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin ve dinlenin.
• Alkol ve karaciğere zarar verebilecek diğer maddelerden kaçının.
• Sağlıklı beslenin, gerekiyorsa doktorunuzun önerdiği vitaminleri alın.
• Enfeksiyonu başkalarına bulaştırmamak için koruyucu önlemler alın (prezervatif kullanımı, kişisel eşyaları paylaşmama).

Tıbbi tedaviler

Kronik hepatit B tedavisinde virüsün çoğalmasını durduran antiviral ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar düzenli olarak ağız yoluyla alınır ve karaciğer hasarını yavaşlatır. Tedavi uzun süreli olabilir ve doktor kontrolü gerektirir. İlaç seçimi ve tedavi süresi kişiden kişiye değişir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hepatit B için cerrahi bir tedavi yoktur. Ancak hastalık siroza veya karaciğer kanserine ilerlediğinde karaciğer nakli gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Kronik hepatit B ile yaşamak, düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı alışkanlıklar gerektirir. Virüsü başkalarına bulaştırmamak için önlemler alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatlerde yeterli uyuyun, stresten uzak durun.
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Cinsel ilişkide prezervatif kullanın.
• Diş fırçası, tıraş bıçağı gibi kişisel eşyalarınızı paylaşmayın.
• Aşılarınızı (hepatit A, grip gibi) güncel tutun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin; bol sebze, meyve, tam tahıllar ve yağsız proteinler tüketin. Alkol ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmaya çalışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya yalnızlık hissettirebilir. Duygularınızı aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, hepatit B büyük ölçüde önlenebilir. En etkili yöntem aşıdır. Ayrıca güvenli cinsel ilişki, steril iğne kullanımı ve kan temasından kaçınmak da korunmayı sağlar.

Aşılar

Hepatit B aşısı, ülkemizde Sağlık Bakanlığı'nın aşı takviminde yer alır. Bebeklere doğumda ilk doz yapılır ve toplam 3 doz uygulanır. Yetişkinlerde de risk altında olanlara aşı önerilir. Aşı koruması uzun yıllar sürer.

Tarama programları

Risk grubundaki kişilere (sağlık çalışanları, gebeler, çok sayıda kan nakli alanlar) düzenli hepatit B taraması önerilir. Erken tanı, kronikleşmeyi önlemede önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik hepatit B siroza (karaciğerde yaygın hasar ve sertleşme) yol açabilir.
• Karaciğer kanseri riski artar.
• Karaciğer yetmezliği gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve düzenli tedavi ile kronik hepatit B kontrol altına alınabilir. Birçok kişi sağlıklı ve uzun bir yaşam sürer. Aşı sayesinde hastalık tamamen önlenebilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗
• Hepatit B Vakfı ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
• Türk Karaciğer Vakfı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.