Hipoglisemi (Düşük Kan Şekeri)

Genel Bakış

Hipoglisemi, kan şekerinizin normalin altına düşmesidir. Kan şekeri, vücudunuzun enerji için kullandığı ana yakıttır. Genellikle 70 mg/dL'nin altındaki değerler hipoglisemi olarak kabul edilir.

Evet, özellikle insülin veya bazı şeker düşürücü ilaçlar kullanan diyabet hastalarında sık görülür. Diyabeti olmayan kişilerde nadirdir.

En çok tip 1 diyabet hastaları ve insülin kullanan tip 2 diyabet hastaları etkilenir. Ayrıca bazı nadir hastalıklar, aşırı alkol tüketimi veya açlık da hipoglisemiye neden olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme veya sinirlilik
• Terleme
• Açlık hissi
• Baş dönmesi veya sersemlik
• Kalp çarpıntısı
• Soluk cilt
• Zayıflık veya yorgunluk
• Bulanık görme

Çocuklarda belirtiler

• Huysuzluk veya ağlama
• Uyku hali veya uyanmakta zorluk
• Konsantrasyon güçlüğü
• Baş ağrısı
• Kabuslar veya uyku sırasında terleme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya unutkanlık
• Konuşma güçlüğü
• Görme sorunları
• Denge kaybı veya düşme
• Uyku hali

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet ilaçlarının (özellikle insülin) fazla alınması
• Öğün atlama veya yeterli karbonhidrat almama
• Normalden fazla fiziksel aktivite yapma
• Alkol tüketimi (özellikle aç karnına)

Risk faktörleri

• Diyabet hastası olmak (tip 1 veya tip 2)
• Bazı şeker düşürücü ilaçlar kullanmak
• Düzensiz beslenme
• Böbrek veya karaciğer hastalığı
• Aşırı alkol tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şekerli bir şey yedikten sonra düzelmeyen şiddetli belirtiler
• Bilinç kaybı veya nöbet geçirme (hemen 112'yi arayın)
• Birden fazla kez hipoglisemi atağı yaşamak

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet tedavisi görüyorsanız ve sık sık hipoglisemi oluyorsanız
• Hipoglisemi belirtilerini tanımakta zorluk çekiyorsanız
• İlaçlarınızı veya yaşam tarzınızı değiştirmeyi düşünüyorsanız

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler ve kan şekerinizi ölçer. Hipoglisemi genellikle kan şekeri düzeyi 70 mg/dL'nin altında olduğunda teşhis edilir.

Yapılabilecek testler

• Parmak ucundan kan şekeri ölçümü
• Uzun süreli açlık testi (gerekirse)
• Kan insülin ve C-peptid düzeyi ölçümü
• Şeker yükleme testi

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis için kan şekeriniz düşükken bir kan örneği alınabilir. Bazı durumlarda hastanede bir süre gözlem altında tutulabilirsiniz. Doktorunuz ayrıca altta yatan bir neden olup olmadığını araştıracaktır.

Tedavi

Hipoglisemi tedavisinde amaç kan şekerini hızlıca normal seviyelere çıkarmak ve tekrar düşmesini önlemektir. Hafif vakalarda şekerli bir yiyecek veya içecek yeterlidir. Şiddetli vakalarda acil tıbbi müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Hipoglisemi hissettiğinizde hemen 15-20 gram hızlı etkili karbonhidrat tüketin (örneğin: yarım bardak meyve suyu, bir yemek kaşığı bal veya şeker).
• 15 dakika sonra kan şekerinizi tekrar ölçün. Hala düşükse aynı miktarda karbonhidratı tekrar alın.
• Kan şekeriniz normale döndükten sonra uzun süreli bir atıştırmalık (örneğin: tam tahıllı kraker, sandviç) yiyin.
• Düzenli yemek yiyin ve öğün atlamayın.
• Yanınızda her zaman şeker, glikoz tableti veya meyve suyu taşıyın.

Tıbbi tedaviler

Şiddetli hipoglisemi ve bilinç kaybı durumunda, acil sağlık ekipleri damar yoluyla şekerli sıvı veya kas içine glukagon enjeksiyonu yapabilir. Glukagon, karaciğerin depoladığı şekeri kana salmasını sağlayan bir hormondur. Bu tedaviler yalnızca sağlık profesyonelleri tarafından uygulanır. Diyabet tedavisi gören kişilerde, doktor gerekli görürse evde kullanmak üzere glukagon enjeksiyonu reçete edebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipoglisemi doğrudan cerrahi gerektiren bir durum değildir. Ancak altta yatan bir neden (örneğin pankreas tümörü) varsa, bu nedenin tedavisi için cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Hipoglisemi ile yaşamak, kan şekerinizi düzenli takip etmek ve belirtileri tanımak anlamına gelir. Diyabetliyseniz, doktorunuzun önerdiği şekilde kan şekerinizi ölçün ve ilaçlarınızı düzenli kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde 3 ana öğün ve ara öğünlerle beslenin.
• Alkol tüketimini sınırlayın ve alkol alırken mutlaka yanında bir şeyler yiyin.
• Egzersiz öncesi, sırası ve sonrasında kan şekerinizi kontrol edin.
• Ailenize ve arkadaşlarınıza hipoglisemi belirtilerini ve yapılması gerekenleri anlatın.
• Kimlik kartınızda veya bir bileklikte diyabet hastası olduğunuzu belirtin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme hipoglisemiyi önlemede çok önemlidir. Karbonhidrat, protein ve yağ içeren öğünler kan şekerinizin dengede kalmasına yardımcı olur. Egzersiz yapmadan önce hafif bir atıştırmalık alın ve egzersiz sırasında yanınızda mutlaka şekerli bir şey bulundurun. Sağlık Bakanlığı, diyabet hastalarının düzenli fiziksel aktivite yapmasını ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmesini önermektedir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık hipoglisemi atakları yaşamak kaygı ve korkuya yol açabilir. Sürekli kan şekerinin düşmesinden endişe etmek yaşam kalitesini etkileyebilir. Bu duygular normaldir. Eğer kaygınız günlük hayatınızı zorlaştırıyorsa, bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz.

Önleme

Evet, hipoglisemi büyük ölçüde önlenebilir. Düzenli yemek yemek, kan şekerini sık takip etmek, ilaçları doğru dozda ve zamanda almak ve fiziksel aktiviteyi planlamak en önemli önlemlerdir. Sağlık Bakanlığı, diyabet hastalarının hipoglisemi riskini azaltmak için kendi kendine kan şekeri izlemi yapmasını önermektedir.

Tarama programları

Diyabet hastaları için düzenli kan şekeri takibi zaten bir zorunluluktur. Ayrıca, risk altındaki kişilerde (örneğin ailede diyabet öyküsü olanlar) düzenli sağlık kontrolleri sırasında kan şekeri ölçümü yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bilinç kaybı ve koma
• Nöbetler (havale)
• Kalp ritmi bozuklukları
• Düşme veya kaza sonucu yaralanma
• Uzun süreli beyin hasarı (nadir)

Uzun vadeli görünüm

Hipoglisemi hızlı bir şekilde tedavi edildiğinde genellikle kalıcı bir soruna yol açmaz. Diyabetli kişiler, kan şekerini düzenli izleyerek ve önlem alarak hipoglisemi riskini büyük ölçüde azaltabilir. Şiddetli ataklar yaşasanız bile, doğru yönetim ve destekle sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Diabetes Federation (IDF) ↗
• JDRF (Type 1 Diabetes Research Foundation) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Diyabet Vakfı ↗ · Türkiye
• Türkiye Diyabet Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.