Varisli Damarlarla Yaşamak

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların (kanı kalbe taşıyan damarların) genişlemesi, uzaması ve kıvrımlı hale gelmesidir. Normalde damarların içindeki küçük kapakçıklar kanın geri kaçmasını önler. Bu kapakçıklar zayıfladığında kan bacakta birikir ve damarlar şişerek görünür hale gelir.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumun yaklaşık dörtte birinde görülür ve kadınlarda erkeklere oranla daha sıktır.

Varis, genellikle 30 yaş üstü kişilerde, özellikle kadınlarda, hamilelik döneminde, uzun süre ayakta kalanlarda ve ailesinde varis öyküsü olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık, dolgunluk ve yorgunluk hissi
• Bacaklarda şişlik, özellikle gün sonunda
• Gece bacak krampları
• Kaşıntı ve ciltte kuruluk
• Bacakta belirgin, kıvrımlı ve mavi-mor renkli damarlar

Çocuklarda belirtiler

• Varis çocuklarda nadirdir.
• Doğuştan damar anomalileri veya nadir damar hastalıklarına bağlı olabilir.
• Bacakta görülen şişlikler, lekeler veya ağrılar çocuklarda mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ciltte renk değişikliği, koyu kahverengi lekeler
• Ciltte incelme ve sertleşme
• İyileşmesi zor yaralar (bacak ülseri) riski
• Bacakta belirgin ödem ve ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamarların içindeki kapakçıkların yetersiz çalışması
• Damar duvarının zayıflaması ve elastikiyetini kaybetmesi
• Bacaklarda kanın yukarı taşınmasını zorlaştıran durumlar

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• İleri yaş
• Hamilelik
• Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler
• Obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani ve şiddetli şişlik, ağrı veya hassasiyet
• Varisli damardan kanama
• Bacakta iyileşmeyen yara
• Ciltte yaygın kızarıklık ve ateş

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacaklarda sürekli ağırlık, şişlik veya kramp
• Görünümden rahatsızlık duyuyorsanız
• Varisler zamanla büyüyor veya sayısı artıyorsa

Tanı

Doktor öncelikle bacaklarınızı muayene ederek varisleri ve olası şişlikleri değerlendirir. Ardından damarlardaki kan akışını görmek için Doppler ultrason incelemesi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Doppler ultrason: Damardaki kan akışını ve kapakçıkların çalışmasını görüntüler.
• Fizik muayene: Ayakta ve yatarken bacakların incelenmesi.
• Gerekirse venografi gibi ileri görüntüleme yöntemleri.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor bacaklarınızı inceler, şikayetlerinizi dinler. Ultrason genellikle ağrısız ve 20-30 dakika sürer. Tanı konulduktan sonra size en uygun tedavi planı anlatılır.

Tedavi

Varis tedavisinin amacı belirtileri azaltmak, ilerlemeyi durdurmak ve oluşabilecek komplikasyonları önlemektir. Tedavi kişiye özel planlanır; basit yaşam tarzı değişikliklerinden ameliyata kadar farklı seçenekler bulunur.

Evde kişisel bakım

• Bacakları dinlenirken kalp hizasından yukarı kaldırmak
• Düzenli yürüyüş yapmak ve uzun süre hareketsiz kalmamak
• Doktorunuzun uygun gördüğü varis çorabını düzenli kullanmak
• Bol su içmek ve kabızlığı önlemek
• Sigara içmemek

Tıbbi tedaviler

Tedavide doktorlar genellikle basınç tedavisi (kompresyon çorapları), yaşam tarzı önerileri ve girişimsel yöntemler uygular. Ameliyat gerektirmeyen girişimsel tedaviler arasında lazer tedavisi, radyofrekans ablasyonu ve skleroterapi (damar içine enjeksiyon) sayılabilir. Hangi yöntemin sizin için uygun olduğuna damar cerrahı veya girişimsel radyolog karar verir. İlaç tedavileri yalnızca belirtileri baskılamak amacıyla doktor kontrolünde kullanılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri derecede varislerde, damar dikiş veya çekme (stripping) gibi cerrahi yöntemler gerekebilir. Günümüzde bu yöntemler daha az kullanılmakla birlikte, geniş ve kompleks varislerde hala etkili bir seçenektir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken günlük alışkanlıklarınızı küçük adımlarla iyileştirebilirsiniz. Uzun süre otururken veya ayakta dururken ara vermek, bacakları hareket ettirmek ve dinlenirken yukarı kaldırmak belirtileri azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü yürüyüş veya yüzme gibi bacak kaslarını çalıştıran egzersizler yapın.
• Fazla kilolardan kurtulmak damarlara binen yükü azaltır.
• Dar kıyafet ve yüksek topuklu ayakkabılardan kaçının.
• Bacak bacak üstüne atarak oturmaktan kaçının.
• Gün içinde birkaç kez 5-10 dakika bacakları yukarı kaldırın.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar, sebze ve meyve açısından zengin bir beslenme; tuz ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak ödem oluşumunu azaltabilir. Düzenli egzersiz ise bacak kaslarını güçlendirerek kanın kalbe dönmesine yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü, bazı kişilerde özgüven ve beden algısı üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Ağrı ve rahatsızlık hissi de günlük yaşamı etkileyebilir. Bu duyguları yakınlarınızla paylaşmak ve gerektiğinde psikolojik destek almak önemlidir.

Önleme

Varis tamamen önlenemeyebilir, ancak yukarıda sıralanan yaşam tarzı önlemleriyle oluşma riski azaltılabilir ve mevcut varislerin ilerlemesi yavaşlatılabilir.

Tarama programları

Varis için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak ailenizde ciddi damar hastalığı öyküsü varsa veya yüksek risk grubundaysanız düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Derin ven trombozu (bacakta pıhtı oluşması)
• Bacakta cilt değişiklikleri ve egzama
• İyileşmesi zor bacak yaraları (venöz ülser)
• Varisli damarlardan kanama

Uzun vadeli görünüm

Varisler tedavi edildiğinde belirtiler çoğunlukla düzelir ve komplikasyonlar önlenebilir. Günümüzdeki tanı ve tedavi yöntemleri sayesinde varislerle yaşayan çoğu kişi aktif ve konforlu bir hayat sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.