Long COVID fatigue

Genel Bakış

Uzun COVID yorgunluğu, COVID-19 geçirdikten sonra aylarca süren aşırı yorgunluk halidir. Bu durum, hastalık bitsede enerjinizin bir türlü yerine gelmemesi gibi hissedilir.

Evet, uzun COVID yorgunluğu oldukça yaygındır. COVID-19 geçiren her 5 kişiden yaklaşık 1'i, hastalıktan sonra uzun süreli yorgunluk yaşayabilir.

Herkesi etkileyebilir; yaş, cinsiyet veya önceden var olan sağlık sorunlarına bakmaksızın. Ancak hastalığı ağır geçirenlerde, ileri yaşlarda ve bazı kronik hastalığı olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli veya tekrarlayan aşırı yorgunluk
• Dinlenmeyle geçmeyen bitkinlik
• Konsantrasyon güçlüğü (beyin sisi)
• Hafıza sorunları
• Uyku düzensizlikleri
• Kas ve eklem ağrıları
• Baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Okulda dikkat dağınıklığı
• Arkadaşlarıyla oyun oynarken çabuk yorulma
• Uykuya dalmada veya uyanık kalmada zorluk
• Halsizlik nedeniyle ders çalışma isteksizliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Günlük aktiviteleri yaparken daha fazla zorlanma
• Düşme riskinde artış
• Kilo kaybı veya iştahsızlık
• Depresyon veya kaygı belirtileri

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin virüse verdiği aşırı tepki
• Virüsün vücutta bıraktığı iltihap (enflamasyon)
• Sinir sistemi üzerindeki etkiler
• Vücudun enerji üretim mekanizmalarının bozulması

Risk faktörleri

• COVID-19'u ağır geçirmek
• İlerlemiş yaş
• Daha önce kronik yorgunluk veya otoimmün hastalık öyküsü
• Şeker hastalığı, kalp hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa
• Yorgunluk nedeniyle nefes almakta zorlanıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk 4 haftadan uzun sürüyorsa
• Günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa
• Başka bir hastalık olabileceğinden endişeleniyorsanız

Tanı

Doktorunuz, şikayetlerinizi dinleyerek ve kapsamlı bir muayene yaparak uzun COVID yorgunluğunu değerlendirir. Başka hastalıkları elemek için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (demir, tiroid, vitamin düzeyleri gibi)
• Kan şekeri ve böbrek fonksiyon testleri
• Gerekirse akciğer röntgeni veya solunum testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak zaman alabilir. Doktorunuz sizi dikkatle dinleyecek, belirtilerinizi kaydedecek ve size nasıl yardımcı olabileceğini planlayacaktır.

Tedavi

Uzun COVID yorgunluğunun kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri yönetmek ve yaşam kalitesini artırmak mümkündür. Tedavi, belirtilerinize ve ihtiyaçlarınıza göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Enerjinizi iyi yönetmek: dinlenme ve aktiviteyi dengeleyin
• Yavaş ve kademeli olarak aktivite seviyenizi artırın
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin
• Uyku düzeninize dikkat edin, aynı saatlerde yatıp kalkmaya çalışın
• Stresten uzak durmak için gevşeme teknikleri deneyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, fizik tedavi, nefes egzersizleri, psikolojik destek veya ağrı yönetimi gibi farklı tedavi yöntemlerini önerebilir. Herhangi bir ilaç kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Uzun COVID yorgunluğu için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Uzun COVID yorgunluğu ile yaşamak, planlı ve sabırlı olmayı gerektirir. Her gün aynı miktarda enerjiniz olmayabilir; kendinizi zorlamamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük işlerinizi küçük parçalara bölün
• Önceliklerinizi belirleyin ve dinlenmeye zaman ayırın
• Yakınlarınızdan yardım istemekten çekinmeyin
• Hobilerinize devam edin, ancak aşırıya kaçmayın

Diyet ve egzersiz

Beslenme: Bol sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar tüketin. Egzersiz: Çok hafif yürüyüşlerle başlayın, yavaşça süreyi artırın. Aşırı yorgunluk hissederseniz dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süreli yorgunluk kaygı, üzüntü ve umutsuzluk hissine yol açabilir. Bu duyguları tanımak ve bir uzmandan yardım almak önemlidir. Kendinizi yalnız hissetmeyin.

Önleme

Uzun COVID yorgunluğunu tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur, ancak COVID-19'a yakalanma riskini azaltmak önemlidir.

Aşılar

COVID-19 aşısı olmak, hastalığı daha hafif geçirmenize ve uzun COVID riskini azaltmanıza yardımcı olabilir. Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen aşı takvimine uyun.

Tarama programları

Uzun COVID yorgunluğu için özel bir tarama testi yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Depresyon veya anksiyete gibi ruhsal sorunlar
• Kronik yorgunluk sendromuna dönüşme riski
• İş, okul veya sosyal yaşamda ciddi aksamalar

Uzun vadeli görünüm

Pek çok kişi, birkaç ay içinde kademeli olarak iyileşir. Sabırlı olmak ve kendinize iyi bakmak iyileşme sürecinizi destekler. Bazı kişilerde belirtiler daha uzun sürebilir, ancak doğru yöntemlerle yaşam kalitenizi artırabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.