Measles

Genel Bakış

Kızamık, virüslerin neden olduğu, oldukça bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Vücutta döküntü, yüksek ateş ve öksürük gibi belirtilere yol açar. Genellikle çocuklarda görülse de aşılanmamış herkes hastalığa yakalanabilir.

Kızamık, aşılama sayesinde dünyada ve Türkiye'de eskisi kadar sık görülmez. Ancak aşı oranlarının düştüğü bölgelerde salgınlar olabilir.

Kızamık en çok aşılanmamış küçük çocukları etkiler. Ancak daha önce kızamık geçirmemiş veya aşı olmamış her yaştan kişi hastalanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş (genellikle 38°C ve üzeri)
• Öksürük
• Burun akıntısı
• Gözlerde kızarıklık ve sulanma (konjunktivit)
• Ağız içinde beyaz-küçük lekelere benzeyen Koplik lekeleri
• Kulak arkasından başlayıp tüm vücuda yayılan kırmızı döküntü

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler genellikle yetişkinlerdekine benzer ancak ateş daha yüksek olabilir.
• Döküntü genellikle 3-5 gün sürer ve ardından soyulma olur.
• Hastalık sırasında çocuklarda halsizlik ve iştahsızlık sık görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde kızamık daha ağır seyredebilir ve zatürre gibi ciddi komplikasyonlara daha sık rastlanır.
• Ateş daha uzun sürebilir ve vücut ağrıları daha belirgin olabilir.
• Hamilelerde kızamık düşük veya erken doğum riskini artırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kızamık hastalığına 'kızamık virüsü' (Morbillivirüs) neden olur.
• Virüs, enfekte bir kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşmasıyla havaya yayılan damlacıkların solunmasıyla bulaşır.
• Virüs yüzeylerde 2 saate kadar canlı kalabilir; bu nedenle enfekte kişiyle aynı ortamda bulunmak da bulaşmaya yol açabilir.

Risk faktörleri

• Kızamık aşısı yaptırmamış olmak
• Salgın olan bir bölgede yaşamak veya seyahat etmek
• Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler (kanser tedavisi görenler, organ nakli yapılanlar vb.)
• 6 ay-12 ay arası bebekler (aşı takvimine henüz başlamamış olabilirler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden (nefes darlığı, bilinç bulanıklığı gibi) herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Kızamık olduğundan şüpheleniyorsanız ve risk grubundaysanız (bebek, hamile, bağışıklığı baskılanmış) vakit kaybetmeden doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif belirtilerle seyreden bir kızamık şüphesinde, doktora başvurarak tanıyı netleştirin ve izleme alın.
• Döküntü geçtikten sonra kontrol için bir hafta içinde doktora görünün.

Tanı

Doktor, hastalığın tipik belirtilerine (ateş, döküntü, öksürük, göz kızarıklığı) bakarak kızamık tanısı koyabilir. Ayrıca ağız içindeki Koplik lekeleri de ipucu verir.

Yapılabilecek testler

• Kesin tanı için kan testi yapılır ve kızamık antikorları veya virüsün kendisi araştırılabilir.
• Boğaz veya burun sürüntüsü ile virüs kültürü veya PCR testi yapılabilir.
• Bazı durumlarda idrar testi de kullanılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sırasında doktor size ve çocuğunuza hastalığın bulaşıcı olduğunu anlatacaktır. Kan testi için bir kez kan alınır, genellikle aynı gün veya ertesi gün sonuçlanır. Test sonucuna kadar hastalığı yaymamak için evde kalmanız önerilir.

Tedavi

Kızamık için doğrudan virüsü öldüren bir ilaç yoktur. Tedavi, belirtileri hafifletmeye ve komplikasyonları önlemeye yöneliktir. Vücudun bağışıklık sisteminin virüsle savaşması beklenir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, çorba, ayran) – dehidrasyonu (sıvı kaybı) önler.
• Dinlenin ve yatak istirahati yapın.
• Ateşi düşürmek için doktorun önereceği genel ağrı kesiciler kullanılabilir (ilaç ismi vermiyoruz).
• Göz hassasiyetini azaltmak için loş ışıklı bir ortamda bulunun.
• Öksürük için nemli hava veya bal gibi doğal yöntemler deneyin.

Tıbbi tedaviler

Doktor, yüksek ateş için uygun ateş düşürücüler önerebilir. Kızamıkta A vitamini takviyesinin hastalığın şiddetini ve komplikasyon riskini azalttığı bilinmektedir; bu nedenle doktorunuz A vitamini önerebilir. Bakteriyel ek enfeksiyon (zatürre gibi) gelişirse antibiyotik kullanılır. Hiçbir ilacı doktora danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kızamık için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Kızamık geçirirken en önemli şey, hastalığı başkalarına bulaştırmamak için döküntü başladıktan sonra en az 4 gün (bağışıklık sistemi zayıf olanlarda döküntü tamamen geçene kadar) evde istirahat etmektir. Okul, iş veya kalabalık ortamlardan uzak durun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Döküntü döneminde cildi tahriş etmemek için yumuşak pamuklu giysiler giyin.
• Ilık banyo yaparak rahatlayabilirsiniz – sıcak su döküntüyü artırabilir.
• Ellerinizi sık sık yıkayarak virüsün yayılmasını engelleyin.
• Hastalık bittikten sonra bağışıklığınız güçlenir, ancak aşınızı tam olmadıysanız doktorunuzla ek aşıları konuşun.

Diyet ve egzersiz

Kızamık sırasında iştahsızlık olabilir. Yumuşak, besleyici ve kolay yutulan yiyecekler (çorba, yoğurt, püre) tercih edin. C vitamini içeren meyve suları bağışıklığı destekleyebilir. Hastalık döneminde ağır egzersiz yapmayın, dinlenmeye odaklanın. İyileştikten sonra hafif yürüyüşlerle normale dönebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kızamık geçirmek, özellikle küçük çocuklar için rahatsız edici olabilir. Çocuğunuz huzursuz ve mızmız olabilir. Sabırlı olun ve onu sakinleştirin. Yetişkinlerde de hastalık sırasında moral düşüklüğü yaşanabilir. Anlayışlı olmak, sevgi göstermek iyileşmeyi hızlandırır.

Önleme

Evet, kızamık aşı ile önlenebilir bir hastalıktır. Aşılama, hem bireyi hem de toplumu korur (sürü bağışıklığı).

Aşılar

Türkiye'de kızamık aşısı, genellikle 12. ayda ve 4-6 yaşta olmak üzere iki doz halinde uygulanır. Aşı, Sağlık Bakanlığı'nın aşı takviminde yer almakta olup ücretsizdir. Kızamık geçirmemiş ve aşılanmamış herkese aşı önerilir.

Tarama programları

Kızamık için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak salgın durumlarında temaslılar taranabilir ve koruyucu aşı veya immünglobulin yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Orta kulak iltihabı (en sık görülen komplikasyon)
• Zatürre (akciğer iltihabı) – özellikle bebeklerde ve bağışıklık sistemi zayıf olanlarda tehlikelidir.
• İshal ve dehidrasyon (sıvı kaybı)
• Beyin iltihabı (ensefalit) – nadir ancak çok ciddidir, kalıcı hasar bırakabilir.
• Gebelikte düşük veya erken doğum

Uzun vadeli görünüm

Kızamık çoğu insan için kısa süren bir hastalıktır ve tam iyileşme ile sonuçlanır. Ancak ciddi komplikasyonlar nadir de olsa mümkündür. Erken tanı ve uygun destekleyici bakım ile risk büyük ölçüde azalır. Aşı, bu hastalığa karşı en güçlü kalkanınızdır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Kızamık ↗
• Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC) – Kızamık ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı – Aşı Portalı ↗ · Türkiye geneli

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.