Taşıt Tutması

Genel Bakış

Hareket hastalığı, taşıt tutması olarak da bilinir; vücudunuzun hareket halindeki bir araçta (araba, otobüs, uçak, gemi) yaşadığı uyumsuzluk sonucu ortaya çıkan geçici bir rahatsızlıktır. Gözleriniz, iç kulağınızdaki denge organı ve vücudunuzun geri kalanı hareketi farklı şekillerde algıladığında beyin karışır ve mide bulantısı, baş dönmesi gibi belirtiler gelişir.

Evet, çok yaygındır. Her yaştan insanı etkileyebilir. Özellikle çocuklar, kadınlar ve migreni olan kişilerde daha sık görülür.

Her yaş grubunda görülebilir, ancak 2-12 yaş arası çocuklar, hamile kadınlar ve migren hastaları daha hassastır. Yaş ilerledikçe hassasiyet genellikle azalır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bulantısı
• Kusma
• Baş dönmesi
• Soğuk terleme
• Baş ağrısı
• Yorgunluk
• Halsizlik
• Aşırı tükürük salgısı

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Solgun veya renksiz görünme
• Yemek yemeyi reddetme
• Uyuklama veya sürekli uyuma
• Kusma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Mide bulantısı daha az olabilir
• Baş dönmesi ve dengesizlik hissi daha belirgindir
• Düşme riski artabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Gözlerin, iç kulaktaki denge organının ve vücut kaslarının hareketi farklı şekillerde algılaması sonucu beyinde oluşan karışıklık (duyusal çatışma)
• Taşıtın sürekli sallanması, dönmesi veya ani hız değişimleri
• Araç içinde kitap okumak veya telefona bakmak gibi sabit bir noktaya odaklanmak

Risk faktörleri

• Migren hastası olmak
• Hamilelik
• İç kulak hastalıkları (örn. Meniere hastalığı)
• Ailede hareket hastalığı öyküsü
• Yorgunluk veya uykusuzluk
• Seyahat öncesi ağır veya yağlı yemek yemek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerden herhangi biri varsa (şiddetli baş ağrısı, görme değişiklikleri, sürekli kusma ve sıvı kaybı)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hareket hastalığı sık sık tekrarlıyorsa ve günlük hayatı etkiliyorsa
• Seyahat öncesi koruyucu ilaç kullanımı hakkında bilgi almak istiyorsanız
• Belirtiler hareket durduktan sonra geçmiyor veya şiddetleniyorsa

Tanı

Hareket hastalığı tanısı genellikle doktorun belirtilerinizi ve seyahat geçmişinizi dinlemesiyle konulur. Herhangi bir test gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Genellikle tanı koymak için test yapılmaz.
• Nadiren, baş dönmesinin başka nedenlerini dışlamak için denge testleri veya iç kulak muayenesi yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size belirtilerin ne zaman başladığını, ne tür taşıtlarda olduğunu ve başka sağlık sorunlarınız olup olmadığını soracaktır. Çoğu durumda tanı kolayca konur.

Tedavi

Hareket hastalığı tedavisinde amaç belirtileri hafifletmek ve önlemektir. Hafif vakalarda davranışsal önlemler yeterli olurken, şiddetli vakalarda ilaç tedavisi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Seyahat sırasında ufka veya uzaktaki sabit bir noktaya bakın
• Araç içinde kitap okumaktan, telefona bakmaktan kaçının
• Aracın en az sallanan yerine oturun (arabanın ön koltuğu, geminin ortası, uçağın kanat hizası)
• Temiz hava almak için camı açın veya havalandırmayı kullanın
• Seyahatten önce ağır, yağlı veya baharatlı yemekler yemeyin; hafif yiyecekler tercih edin
• Zencefil çayı içmek veya zencefil şekeri emmek mide bulantısını hafifletebilir
• Gözlerinizi kapatarak uyumak belirtileri azaltabilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, seyahat öncesi veya sırasında kullanabileceğiniz bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle mide bulantısını önleyici ya da denge sistemini düzenleyici etkiye sahiptir. İlaçların yan etkileri olabileceğinden mutlaka doktorunuza danışarak kullanmalısınız. Şiddetli vakalarda, doktorunuz reçeteli bir ilaç yazabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hareket hastalığı için cerrahi bir tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Hareket hastalığı genellikle yalnızca seyahat sırasında ortaya çıkar ve günlük yaşamı etkilemez. Ancak sık seyahat ediyorsanız, planlı önlemler almak rahat etmenizi sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Seyahat öncesi iyi uyuyun ve dinlenmiş olun
• Seyahatten önce çok aç veya çok tok olmamaya özen gösterin
• Seyahat sırasında başınızı fazla oynatmaktan kaçının
• Akupunktur bileklik gibi alternatif yöntemleri deneyebilirsiniz (etkinliği kişiden kişiye değişir)

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet veya egzersiz gerektirmez. Seyahat öncesi hafif, kolay sindirilebilir besinler tüketmek faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hareket hastalığı genellikle kısa sürelidir ve kaygıya yol açmaz. Ancak sık yaşanan şiddetli ataklar seyahat korkusuna neden olabilir. Bu durumda doktorunuzla konuşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Evet, birçok önlemle hareket hastalığını önlemek veya etkisini azaltmak mümkündür. Davranışsal önlemler (yukarıda self-care bölümünde belirtilenler) çoğu kişide yeterlidir. Seyahat öncesinde doktorunuzun önerdiği bir ilacı almak da korunmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Bu hastalık için aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Hareket hastalığını önceden tespit etmek için tarama testi yoktur. Duyarlı kişiler genellikle ilk seyahatlerinde belirtileri fark eder.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli kusma dehidrasyona (sıvı kaybı) yol açabilir
• Seyahat korkusu veya kaygısı gelişebilir
• İş veya okul gibi günlük aktiviteleri etkileyebilir

Uzun vadeli görünüm

Hareket hastalığı genellikle kendiliğinden geçen ve kalıcı hasar bırakmayan bir durumdur. Doğru önlemler ve gerekirse tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Çoğu insan için tamamen iyileşme sağlanır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Taşıt Tutması Bilgilendirmesi ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.