Burun Kanaması (Epistaksis)
Uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır
Genel Bakış
Burun kanaması (epistaksis adı da verilir), burun içindeki ince kan damarlarının çatlaması veya yırtılması sonucu ortaya çıkan bir kanamadır. Genellikle burun ön kısmından olur ve çoğu durumda ciddi değildir.
Önemli bilgiler
- Çoğu burun kanaması evde basit yöntemlerle durdurulabilir.
- Burun kanaması her yaşta görülebilir ancak çocuklar ve 50 yaş üstü yetişkinlerde daha sıktır.
- Kuru hava, burun karıştırma veya hafif travmalar en yaygın nedenlerdir.
Evet, burun kanaması çok yaygındır. Hemen hemen herkes hayatında en az bir kez burun kanaması geçirir.
Her yaştan insanı etkileyebilir. Özellikle küçük çocuklar (2-10 yaş) ve yaşlı yetişkinler (50 yaş üstü) daha sık burun kanaması yaşar.
Belirtiler
- 20 dakikadan uzun süren ve basıya rağmen durmayan şiddetli kanama
- Kanama sırasında baş dönmesi, baygınlık veya bayılma
- Kanamayla birlikte kan kusma (büyük miktarda kan yutma)
- Burun travması sonrası (kaza, darbe) kontrol edilemeyen kanama
- Nefes almada zorluk (kanın boğazı tıkaması)
- ⚠Sık sık tekrarlayan (haftada birkaç kez) burun kanamaları
- ⚠Kanama sonrası kendini çok yorgun, halsiz veya solgun hissetme
- ⚠Kan sulandırıcı ilaç kullanırken oluşan ve durmayan kanamalar
- ⚠Kanama ile birlikte vücutta morluklar veya diş eti kanaması gibi başka kanama belirtileri
Yaygın belirtiler
- Burun deliklerinden birinden veya her ikisinden kan akması
- Kanın boğaza doğru akması sonucu ağızda kan tadı ve kan tükürme
- Kanamanın şiddetine bağlı olarak hafif baş dönmesi veya sersemlik hissi
Çocuklarda belirtiler
- Genellikle hafif ve kısa süreli kanama
- Çoğunlukla burun karıştırma, kuru hava veya hafif darbelere bağlıdır
- Çocuk genellikle korkar ancak kanama genellikle tehlikeli değildir
Yaşlı yetişkinlerde belirtiler
- Kanama daha uzun sürebilir ve durdurması daha zor olabilir
- Yüksek tansiyon, damar sertliği veya kan sulandırıcı ilaç kullanımı ile ilişkili olabilir
- Kanamanın kaynağı genellikle burun arka kısmındadır (posterior epistaksis)
Nedenler
Ana nedenler
- Burnun iç yüzeyini kaplayan ince zarın (mukoza) kuruması ve çatlaması
- Burnu karıştırmak, sümkürmek veya burna sert bir cisim sokmak
- Kuru hava (klima, kalorifer gibi) veya soğuk hava
- Burun alerjileri, sinüzit veya soğuk algınlığı gibi enfeksiyonlar
- Buruna alınan hafif darbeler veya yaralanmalar
Risk faktörleri
- Kuru iklimlerde yaşamak veya kapalı ortamda uzun süre kalmak
- Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, varfarin gibi) veya steroid burun spreyleri kullanmak
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Burun içinde eğrilik (septum deviasyonu) veya başka yapısal sorunlar
- Kanama bozuklukları (hemofili, von Willebrand hastalığı gibi) veya karaciğer hastalığı
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
- Kanama 20 dakika boyunca burnu sıkmanıza rağmen durmuyorsa
- Kanama çok şiddetliyse ve hızlı kan kaybediyorsanız
- Kan kusuyor veya büyük miktarda kan yutuyorsanız
- Başınız dönüyor veya bayılacak gibi hissediyorsanız
- Nefes almakta güçlük çekiyorsanız
Şu durumlarda rutin randevu alın:
- Ayda birkaç kez tekrarlayan burun kanamalarınız oluyorsa
- Kan sulandırıcı bir ilaç kullanıyorsanız
- Burun kanaması nedeniyle sürekli endişeleniyorsanız
- Kanamanın şiddeti hafif olmasına rağmen sık sık oluyorsa
Tanı
Doktorunuz, kanamanın ne sıklıkta olduğunu, ne kadar sürdüğünü ve olası tetikleyicileri sorarak başlar. Ardından burnunuzu ışıklı bir aletle (nazal endoskop) inceleyerek kanayan bölgeyi arar.
Yapılabilecek testler
- Çoğu durumda sadece fizik muayene yeterlidir.
- Gerekirse kan testleri (kan sayımı, pıhtılaşma testleri) istenebilir.
- Tansiyon ölçümü yapılır.
- Nadir durumlarda, altta yatan yapısal sorunları görmek için tomografi gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Randevunuzda neler beklenir
Muayene genellikle ağrısızdır. Kanama devam ediyorsa, doktor muayene sırasında gerekli müdahaleyi yapabilir. Tanı konulduktan sonra size tedavi seçenekleri anlatılacaktır.
Tedavi
Tedavinin amacı önce kanamayı durdurmak, ardından tekrarlamasını önlemektir. Kanamanın şiddetine ve nedenine göre farklı yöntemler kullanılır.
Evde kişisel bakım
- Başınızı hafifçe öne eğin (başı geriye yaslamayın, kan boğaza kaçabilir).
- Burnunuzun yumuşak kısmını başparmağınız ve işaret parmağınızla sıkın ve 10-15 dakika boyunca bu baskıyı kesmeden tutun.
- Bu sırada ağzınızdan nefes alın.
- Kanamanın üzerine dışarıdan (tampon gibi içine değil) buz uygulayabilirsiniz.
- Kanama durduktan sonra birkaç saat burnunuzu karıştırmayın, sümkürmeyin veya ağır eşya kaldırmayın.
Tıbbi tedaviler
Kanama durmazsa doktor şu yöntemleri uygulayabilir: Kanayan bölgeye lokal anestezi altında kimyasal bir madde (örneğin gümüş nitrat) sürerek dağlama (koterizasyon) yapmak. Burun içine özel bir tampon (merokel, balonlu tampon) yerleştirmek. Tekrarlayan kanamalarda kanayan damarı bulup bağlamak veya lazerle kapatmak. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastalarda, doktor gerekirse ilaç dozunu ayarlayabilir veya geçici olarak değiştirebilir.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Çok nadir durumlarda, diğer tedavilerle kontrol altına alınamayan şiddetli ve tekrarlayan kanamalar için cerrahi gerekebilir. Bu işlemde burun içindeki kanayan damarlar endoskopik olarak bağlanır veya lazerle kapatılır. Cerrahi genellikle son çaredir.
Bu durumla yaşamak
Burun kanaması geçtikten sonra günlük yaşamınıza dönebilirsiniz. Ancak kanamayı tetikleyebilecek ağır egzersizlerden, ıkınmaktan veya buruna darbe almaktan kaçınmanız önerilir.
Yaşam tarzı ipuçları
- Burnunuzu nemli tutmak (tuzlu su spreyleri veya nemlendirici kullanmak)
- Tırnaklarınızı kısa kesmek ve burnunuzu karıştırmamak
- Aşırı sümkürmekten kaçınmak, gerektiğinde nazikçe sümkürmek
- Kuru ortamlarda (klimalı veya kaloriferli odalar) nemlendirici cihaz kullanmak
Diyet ve egzersiz
Yeterli miktarda su içmek (günde en az 8 bardak) burun mukozasının nemli kalmasına yardımcı olur. Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz genel sağlığınızı destekler. Egzersiz sırasında aşırı zorlanmamaya dikkat edin.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Sık burun kanamaları bazen kaygı ve endişeye yol açabilir. Bunun genellikle ciddi bir durum olmadığını bilmek rahatlatıcı olabilir. Yine de duygularınızı doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin; size uygun destek ve bilgi sağlayabilir.
Önleme
Evet, çoğu burun kanaması basit önlemlerle önlenebilir. Burnu nemli tutmak en önemli adımdır. Bunun için tuzlu su burun spreyleri kullanabilir, evde ve işte nemlendirici cihaz çalıştırabilirsiniz. Burnunuzu karıştırmaktan kaçının, tırnaklarınızı kısa tutun, aşırı sümkürmeyin. Alerji veya sinüzit gibi sorunlarınız varsa doktorunuzun önerdiği tedaviyi uygulayın. Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız düzenli kontrollerinizi yaptırın.
Aşılar
Burun kanamasını doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği rutin aşılar (örneğin grip aşısı), burun içi enfeksiyonlarını azaltarak dolaylı yoldan faydalı olabilir. Aşı takviminizi doktorunuzla görüşün.
Tarama programları
Burun kanaması için özel bir tarama programı yoktur. Ancak risk faktörleriniz varsa (yüksek tansiyon, kan sulandırıcı ilaç kullanımı gibi) düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
- Aşırı kan kaybına bağlı kansızlık (anemi)
- Kanın yutulması sonucu mide bulantısı, kusma
- Nadiren boğaza kaçan kanın solunum yolunu tıkaması (acil durum)
- Tekrarlayan kanamaların neden olduğu psikolojik sıkıntı (kaygı, korku)
Uzun vadeli görünüm
Burun kanamalarının büyük çoğunluğu kendiliğinden veya basit müdahaleyle düzelir. Altta yatan ciddi bir hastalık yoksa tamamen iyileşme beklenir. Önleyici tedbirlerle tekrarlama riski önemli ölçüde azaltılabilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı ve düzenli doktor takibi ile burun kanamalarını kontrol altında tutmak mümkündür.
Destek bul
Uluslararası kuruluşlar
Yerel kuruluşlar
- Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
Yardım hatları
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.
İlgili durumlar
Kaynaklar ve rehberlik
Bu makale eğitim amaçlıdır ve mümkün olduğunda tanınmış sağlık bilgisi ve klinik rehberlik kaynaklarına dayanır. Konuya göre belirli kaynak bağlantıları değişebilir.
Son güncelleme: 29 Temmuz 2026
Eğitim notu: Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır ve tanı değildir.
Lisanslı bir sağlık uzmanının tavsiyesini desteklemek için kullanın; yerine geçmez.
Belirtiler şiddetliyse, kötüleşiyorsa veya acilse yerel acil numarayı arayın veya acil bakım alın.
Guidance may differ by country or region. Confirm local recommendations with a qualified healthcare provider.