Oral alerji sendromu

Genel Bakış

Ağızdaki alerji sendromu (oral alerji sendromu), bazı çiğ meyve, sebze veya kuruyemişleri yedikten sonra ağız içinde, dudaklarda ve boğazda kaşıntı, karıncalanma veya hafif şişlik gibi belirtilere yol açan bir alerjik reaksiyondur. Bu durum, polen alerjisi olan kişilerde sık görülür. Vücut, polenlerle benzer yapıdaki bazı besinleri yanlışlıkla polen zannederek tepki verir.

Oral alerji sendromu, özellikle mevsimsel polen alerjisi (saman nezlesi) olan kişilerde oldukça yaygındır. Polen alerjisi olan her 100 kişiden yaklaşık 50-70'inde bu sendrom görülebilir.

Daha çok ergenler ve genç yetişkinlerde, özellikle huş ağacı, kızılağaç veya yakupotu polenlerine alerjisi olan kişilerde ortaya çıkar. Çocuklarda nadirdir, yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağız içinde, dudaklarda, dilde veya boğazda kaşıntı
• Karıncalanma veya batma hissi
• Hafif şişlik (özellikle dudaklar ve dil)
• Boğazda gıcık veya sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle ağız çevresinde kızarıklık ve kaşıntı
• Yedikleri besini reddetme veya ağlama
• Nadiren dudaklarda hafif şişlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde daha belirgin olan ağız ve boğaz belirtileri
• Yaşla birlikte altta yatan polen alerjisi azalabileceğinden belirtiler hafifleyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Polen alerjisi olan kişilerin bağışıklık sistemi, polenlerle benzer yapıdaki bazı çiğ meyve, sebze veya kuruyemiş proteinlerini de alerjen olarak algılar.
• En sık suçlanan besinler: elma, şeftali, kiraz, kereviz, havuç, fındık, badem, kivi ve muz.

Risk faktörleri

• Mevsimsel polen alerjisi (saman nezlesi) olmak
• Huş ağacı, kızılağaç veya yakupotu polenlerine alerjisi bulunmak
• Ailede alerji öyküsü olması
• Astım veya egzama gibi diğer alerjik hastalıklara sahip olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almada zorluk, boğazda şişlik veya yutma güçlüğü varsa hemen 112'yi arayın.
• Belirtiler hızla kötüleşiyorsa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağızda kaşıntı veya şişlik gibi hafif belirtiler sık sık tekrarlıyorsa bir alerji uzmanına başvurun.
• Hangi besinlerin belirtilere yol açtığından emin değilseniz doktorunuzla konuşun.

Tanı

Doktorunuz öncelikle semptomlarınızı ve beslenme alışkanlıklarınızı dinleyecektir. Tanı genellikle klinik öykü ile konulur.

Yapılabilecek testler

• Deri prick testi (alerji testi): Polen ve besin alerjenlerine karşı ciltte küçük batmalar yapılarak alerji olup olmadığı kontrol edilir.
• Kan testi (spesifik IgE): Kanda alerjiye neden olan antikor seviyesi ölçülür.
• Besin yükleme testi: Doktor gözetiminde şüpheli besin az miktarda verilerek reaksiyon gözlenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde bir alerji uzmanına yönlendirilebilirsiniz. Testler genellikle birkaç saat içinde sonuçlanır ve kesin tanı konulduktan sonra size özel bir yönetim planı hazırlanır.

Tedavi

Oral alerji sendromunun tedavisinde temel yaklaşım, belirtilere yol açan besinlerden kaçınmak ve ortaya çıkan belirtileri hafifletmektir. Çoğu kişi için besinleri pişirmek veya kabuklarını soymak yeterli olur.

Evde kişisel bakım

• Belirti veren çiğ meyve ve sebzeleri tüketmeden önce iyice yıkayın ve kabuklarını soyun.
• Besinleri pişirerek tüketin (örneğin elma kompostosu, haşlanmış havuç).
• Belirtiler başladığında ağzınızı suyla çalkalayın ve besini yutmayın.
• Belirtiler hafifse soğuk bir içecek yudumlamak rahatlatabilir.

Tıbbi tedaviler

Belirtiler günlük yaşamı etkileyecek kadar şiddetliyse doktorunuz, alerjik reaksiyonu kontrol altına almak için ilaç önerebilir. Bu ilaçlar genellikle alerji belirtilerini azaltmaya yöneliktir. Şiddetli alerji riski olan kişilere acil durumda kullanmak üzere bir oto-enjektör (kendi kendine uygulanabilen iğne) reçete edilebilir. Bu ilaçları yalnızca doktorunuzun talimatıyla kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Oral alerji sendromu için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Oral alerji sendromu ile yaşamak, dikkatli bir beslenme planı gerektirir. Hangi besinlerin belirtilere yol açtığını bilmek ve onlardan kaçınmak önemlidir. Çoğu kişi belirtilerini yönetmeyi öğrenir ve normal bir yaşam sürdürür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeni bir besin denerken küçük bir parça ile başlayın ve reaksiyon olup olmadığını gözleyin.
• Alerji bilgilerinizi aile bireyleri ve arkadaşlarınızla paylaşın.
• Dışarıda yemek yerken malzemeleri sorun ve çiğ sebze/meyve içeren yemeklerden kaçının.
• Polen mevsimlerinde belirtiler daha sık olabilir, bu dönemlerde daha dikkatli olun.

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde belirti vermeyen meyve ve sebzeleri tercih edin. Pişmiş sebze ve meyveler genellikle güvenlidir. Düzenli egzersiz, genel sağlık için faydalıdır ancak egzersiz öncesi belirti veren besinleri tüketmemeye özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli belirti korkusu veya besinleri sınırlamak kaygıya yol açabilir. Bu durumun kontrol edilebilir olduğunu ve çoğu zaman hafif seyrettiğini bilmek rahatlatıcıdır. Kaygı hissederseniz doktorunuz veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Oral alerji sendromunu tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak altta yatan polen alerjisini tedavi etmek (örneğin aşı tedavisi - immünoterapi) belirtilerin şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Polen alerjisine karşı uygulanan aşı tedavisi (immünoterapi), polenlere duyarlılığı azaltarak oral alerji sendromu belirtilerini hafifletebilir. Bu tedaviyi alerji uzmanınız değerlendirir.

Tarama programları

Herhangi bir tarama testi önerilmez. Ancak polen alerjisi olan kişilerin, hangi besinlere duyarlı olabileceklerini bilmeleri için alerji testi yaptırmaları faydalı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren de olsa ağız ve boğazdaki hafif belirtiler, yaşamı tehdit edebilen ağır bir alerjik reaksiyona (anafilaksi) dönüşebilir.
• Belirtilerin sürekli tekrarlaması yaşam kalitesini düşürebilir, besin korkusu gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Oral alerji sendromu genellikle iyi huylu bir durumdur. Çoğu kişi belirtilerini kolayca yönetebilir ve ciddi bir sağlık sorunu yaşamaz. Altta yatan polen alerjisi zamanla azalabileceğinden, sendromun belirtileri de yıllar içinde hafifleyebilir. Doğru tanı ve uygun önlemlerle bu durumla rahatça yaşayabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.