Çarpıntı ve Aile Yaşamı

Genel Bakış

Çarpıntı, kalp atışını normalden daha belirgin hissetmektir. Kalbiniz sanki hızlanıyor, duraksıyor veya çok güçlü atıyormuş gibi olabilir. Çoğu zaman zararsızdır; ama bazı durumlarda kalp ritmi ile ilgili bir sorunun habercisi olabilir. Bu yüzden şikayetinizi doktorunuzla konuşmanız en doğrusudur.

Evet. Çarpıntı, sağlık kuruluşlarına en sık başvuru nedenlerinden biridir ve hemen herkes hayatının bir döneminde çarpıntı hissetmiştir.

Çarpıntı herkesi etkileyebilir; genç erişkinlerde, gebelerde ve yoğun stres altındaki kişilerde daha sık görülebilir. İleri yaşta ortaya çıkan çarpıntı ise kalp ritim bozukluğu gibi nedenler yönünden mutlaka değerlendirilmelidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kalbin göğüste küt küt attığını hissetmek
• Kalbin bir an duraksadığı ya da fazladan vurduğu hissi
• Göğüste çırpınma, titreme veya hafif vurma
• Boyun veya boğazda nabzın belirgin şekilde hissedilmesi
• Kalp atışının hızlanması ya da düzensizleşmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar kalp atışını 'kalbim zıplıyor' gibi tanımlayabilir
• Ateş, ağlama ve heyecan sonrası kısa süreli hızlı kalp atışı normaldir
• Bayılma, göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa bu bir acil durumdur

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Çarpıntıya baş dönmesi, düşme veya denge kaybı eşlik edebilir
• Tansiyon ve kalp ilaçları çarpıntı hissine yol açabilir; ilaçlar asla kendiliğinden bırakılmamalıdır
• İleri yaşta çarpıntı, ritim bozukluğu veya damar tıkanıklığının ilk belirtisi olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Stres, kaygı ve panik atak
• Kafein, enerji içecekleri, alkol ve nikotin
• Uykusuzluk, yorgunluk ve vücudun su kaybetmesi
• Kansızlık (anemi), düşük tansiyon veya tiroid bezinin aşırı çalışması
• Ateş ve enfeksiyonlar
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Gebelikte hormonlar ve kan hacminin artması
• Kalp ritim bozuklukları ve diğer kalp hastalıkları

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Yüksek tansiyon, diyabet veya kalp hastalığı öyküsü
• Ailede erken yaşta kalp krizi veya ritim bozukluğu öyküsü
• Yoğun iş, aile ve maddi stres
• Aşırı alkol tüketimi veya madde kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çarpıntı sıklaşıyor, uzuyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa
• Çarpıntıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılma eşlik ediyorsa
• Bilinen bir kalp hastalığınız varsa ve çarpıntı yeni başladıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez çarpıntı hissettiyseniz ve kısa sürede geçtiyse
• Ailede kalp hastalığı olanlar düzenli kontrol için yılda bir aile hekimine başvurabilir
• Çarpıntı şikayetiniz için bir kontrol planı oluşturmak

Tanı

Doktorunuz önce şikayetinizi dinler, tansiyon ve nabzınızı ölçer. Çarpıntının ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, neyin tetiklediğini ve neyin geçirdiğini detaylıca anlatmanız istenir. Aile öykünüz de bu değerlendirmede önemli bir yere sahiptir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG): kalbin elektriksel aktivitesinin kaydedilmesi
• Holter (taşınabilir ritim cihazı): 24 saat veya birkaç gün boyunca kalp ritminin izlenmesi
• Ekokardiyografi: kalbin ultrason ile görüntülenmesi
• Efor testi: kalbin hareket ve egzersiz sırasındaki tepkisinin ölçülmesi
• Kan testleri: tiroid fonksiyonları, elektrolitler ve kansızlık yönünden inceleme

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak bazen tek bir muayene ile mümkündür; bazen de birkaç test ve takip gerekebilir. Evde bir çarpıntı günlüğü tutmanız, doktorunuzun doğru tanıya ulaşmasına çok yardımcı olur.

Tedavi

Tedavi çarpıntının nedenine göre değişir. Eğer altta yatan ciddi bir hastalık yoksa, tetikleyicilerden kaçınmak, uykuya ve beslenmeye dikkat etmek çoğu zaman yeterlidir. Bir ritim bozukluğu veya kalp hastalığı varsa doktorunuz size özel bir tedavi planı hazırlar.

Evde kişisel bakım

• Kafein, enerji içeceği ve alkol tüketimini azaltın
• Sigara ve nikotin ürünlerinden uzak durun
• Uykunuzu düzenlemeye çalışın; her gün aynı saatte uyuyup uyanın
• Derin nefes, gevşeme ve meditasyon egzersizleri yapın
• Çarpıntı hissettiğinizde sakin bir yerde oturup yavaşça nefes alın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, çarpıntının nedenine göre ilaç tedavisi, ritim kontrolü sağlayan işlemler veya ileri kalp incelemeleri önerebilir. İlaçların adı, dozu ve kullanım süresi mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan bırakmayın veya değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı ritim bozukluklarında, ilaçlar yetersiz kaldığında kalp pili, ablasyon adı verilen girişimsel tedavi veya başka cerrahi yöntemler gerekebilir. Bu kararlar kardiyolog tarafından, hastanın durumuna göre detaylı olarak değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Çarpıntı ile yaşam, belirtileri tanımak ve tetikleyicilerden kaçınmakla çok daha kolay hale gelir. Çarpıntı hissettiğinizde sakin kalmaya çalışın, saatinize bakarak süreyi ölçün ve hissettiklerinizi not edin. Aileniz kadar sizin de sağlıklı kalmanız önemlidir; kendinize iyi bakmak bir bencillik değildir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün yeterince su içmeye özen gösterin
• Düzenli uyku ve dinlenme için zaman ayırın
• Stres yönetimi için yürüyüş, müzik, hobi veya ibadet gibi sizi rahatlatan aktiviteler bulun
• Çarpıntılarınızı ve o anki duygularınızı küçük bir günlüğe yazın
• Doktor kontrollerinizi planlayın ve aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillerden zengin bir beslenme kalp sağlığını destekler. Aşırı tuzlu ve işlenmiş gıdalardan uzak durun. Doktorunuzun önerdiği yoğunlukta yürüyüş, bisiklet veya yüzme iyi bir seçenektir. Ani ve çok zorlayıcı egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Çarpıntı kaygı yaratabilir, kaygı da çarpıntıyı artırabilir. Bu döngüyü kırmak için duygularınızı ailenizle paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Ruh sağlığı, kalp sağlığının ayrılmaz bir parçasıdır.

Önleme

Her çarpıntıyı önlemek mümkün olmasa da sağlıklı yaşam, düzenli uyku, stresten uzak durma ve bilinen hastalıkların düzenli takibi çarpıntı riskini önemli ölçüde azaltır.

Aşılar

Grip gibi enfeksiyonlar kalp hastalığını kötüleştirebileceği için doktorunuzun önerdiği grip aşısını yaptırmanız kalbinizi koruyabilir.

Tarama programları

Ailede kalp hastalığı öyküsü varsa tansiyon, kolesterol ve şeker ölçümlerinizi düzenli olarak yaptırın. Sağlık Bakanlığına bağlı aile sağlığı merkezlerinde bu kontrolleri planlayabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süren ritim bozuklukları kalbin kanı etkili şekilde pompalayamamasına yol açabilir
• Bazı ritim bozuklukları kan pıhtısı oluşumunu kolaylaştırabilir ve inme riskini artırabilir
• Altta yatan kalp hastalığı fark edilmezse zamanla ilerleyebilir

Uzun vadeli görünüm

Çarpıntıların büyük çoğunluğu zararsızdır ve yaşam kalitesini etkilemeden kontrol altına alınabilir. Bir ritim bozukluğu tespit edilirse bile günümüzde çok etkili tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Erken tanı, düzenli takip ve doktorunuzla işbirliği yapmak iyileşme açısından oldukça umut vericidir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.