Çarpıntı: Kendinize Nasıl Bakabilirsiniz?

Genel Bakış

Çarpıntı, kalp atışınızı anormal şekilde hissetmenizdir. Kalbinizin hızlı attığını, bir atımı kaçırdığını veya göğsünüzde çırpınma hissettiğinizi fark edebilirsiniz. Çoğu zaman zararsızdır, ancak bazen kalp veya başka bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Evet, çok yaygındır. Hemen hemen herkes hayatının bir döneminde çarpıntı hissetmiştir.

Her yaşta görülebilir; özellikle stresli dönemlerde, hamilelikte, hormonal değişimlerde ve kaygı bozukluğu olan kişilerde daha sık fark edilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kalp atışının normalden hızlı olması
• Kalbin düzensiz veya atlamalı attığını hissetme
• Göğüste çırpınma, küt küt vurma hissi
• Boğazda veya boyunda nabız hissi
• Kalp atışının bir an durmuş gibi olması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar çarpıntıyı “kalbim çok hızlı atıyor” veya “kalbim küt küt atıyor” diye ifade edebilir.
• Egzersiz sonrası çarpıntı normaldir.
• Bayılma, göğüs ağrısı veya nefes darlığı ile birlikteyse mutlaka doktor değerlendirmesi gerektirir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda çarpıntı daha çok nefes darlığı, yorgunluk veya baş dönmesi ile birlikte görülebilir.
• Kalp ritmi bozuklukları yaşla birlikte arttığı için doktor tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Stres, kaygı, heyecan veya panik atak
• Kafein, alkol, enerji içecekleri
• Sigara veya tütün ürünleri
• Ateş, enfeksiyon veya vücudun susuz kalması
• Hormonal değişiklikler (hamilelik, menopoz, adet dönemi)
• Tiroid bezinin fazla çalışması
• Kansızlık (anemi)
• Bazı ilaçların yan etkisi olarak

Risk faktörleri

• Aşırı kilo veya obezite
• Yüksek tansiyon
• Kalp hastalığı veya ailede kalp hastalığı öyküsü
• Uykusuzluk ve düzensiz uyku
• Aşırı egzersiz veya hareketsizlik
• Elektrolit dengesizlikleri (potasyum, magnezyum gibi mineral eksiklikleri)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çarpıntı ile birlikte bayılma, göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa 112'yi arayın.
• Kalp atışı çok düzensizse ve uzun süre geçmiyorsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çarpıntı ilk kez olduysa ve sizi endişelendirdiyse bir sağlık kontrolü planlayın.
• Çarpıntılar tekrarlıyorsa bir kardiyoloji uzmanına görünün.
• Ailenizde kalp hastalığı varsa düzenli kontrol ihmal etmeyin.

Tanı

Doktorunuz önce şikâyetinizi dinler, fizik muayene yapar ve kalp atışınızı dinler. Ailenizde kalp hastalığı olup olmadığını ve hangi durumlarda çarpıntı yaşadığınızı sorar. Çarpıntı anını yakalamak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini birkaç saniyede kaydeder.
• Holter cihazı: 24-48 saat boyunca takılan taşınabilir EKG cihazıdır.
• Olay kaydedici: Haftalarca veya aylarca taşınabilen, çarpıntı olduğunda düğmeye basılarak kayıt yapan cihaz.
• Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenerek yapısının değerlendirilmesi.
• Kan testleri: Tiroid, elektrolit ve kansızlık gibi nedenleri ortaya koyabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Çarpıntı gelip geçici olduğu için doktorunuz tanı koymak amacıyla birkaç test isteyebilir. Bu testlerin çoğu ağrısızdır ve genellikle birkaç gün içinde tamamlanır. Sonuçlara göre size özel bir plan hazırlanır.

Tedavi

Tedavi çarpıntının nedenine bağlıdır. Önce altta yatan sorun bulunmaya çalışılır. Çoğu kişi için yaşam tarzı değişiklikleri, stres yönetimi ve tetikleyicilerden kaçınmak yeterli olur.

Evde kişisel bakım

• Kafein, enerji içeceği ve alkolü azaltın.
• Düzenli ve yeterli uyuyun; yorgunluk çarpıntıyı artırabilir.
• Derin nefes ve gevşeme egzersizleri yapın.
• Sigara ve tütün ürünlerini bırakmayı deneyin.
• Aşırı zorlayıcı egzersizden kaçının; orta düzeyde ve düzenli hareket edin.
• Çarpıntı tetikleyicilerinizi not ederek doktorunuza gösterin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre tedavi önerebilir. Örneğin kansızlığa yönelik takviyeler, tiroid ilaçları veya kalp ritmini dengelemeye yardımcı ilaçlar kullanılabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar verir. İlaçları kendi başınıza başlamayın veya değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, ilaçlarla kontrol altına alınamayan ritim bozukluklarında ablasyon adı verilen bir işlem veya kalp pili gibi yöntemler düşünülebilir. Bu karar, kardiyoloji uzmanı tarafından ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Çarpıntılarınızı tetikleyen durumları tanıyın ve bunlardan uzak durmaya çalışın. Günlük yaşamınızda sakin bir rutin oluşturmak hem kalbinize hem zihninize iyi gelir. Şikâyetlerinizi değiştiren her durumu doktorunuza iletin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş gibi düzenli aktivite yapın.
• Meditasyon, yoga veya nefes egzersizleriyle stresi yönetin.
• Yeterli ve düzenli uyuyun.
• Kafein, alkol ve enerji içeceklerini sınırlayın.
• Tütün ürünlerinden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlardan zengin Akdeniz tipi beslenmeye özen gösterin. Aşırı tuz, işlenmiş gıda ve şekerli içeceklerden kaçının. Egzersize ısınarak başlayın, aniden yorucu aktivite yapmayın ve vücudunuzu dinleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Çarpıntı hissi kaygı yaratabilir; kaygı da çarpıntıyı artırabilir. Bu döngüyü kırmak için duygularınızı ciddiye alın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Çarpıntıları tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, sağlıklı alışkanlıklar ve tetikleyicilerden kaçınmak riski büyük ölçüde azaltır. Düzenli doktor kontrolü, altta yatan bir sorunun erken fark edilmesini sağlar.

Tarama programları

Düzenli tansiyon ve kalp kontrolü, özellikle ailede kalp hastalığı öyküsü varsa önemlidir. Sağlık Bakanlığı'nın toplum taramalarına ve aile hekiminizin önerilerine uymanız riskleri azaltır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse altta yatan ritim bozukluğu kalp yetmezliğine yol açabilir.
• Bazı ritim bozuklukları kalpte pıhtı oluşumuna ve felç riskinin artmasına neden olabilir.
• Tekrarlayan çarpıntılar günlük yaşamı kısıtlayarak kaygı ve uyku sorunları oluşturabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çarpıntıların büyük çoğunluğu iyi huyludur ve kendiliğinden düzelir. Altta yatan bir neden bulunursa, uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Çoğu insan normal ve sağlıklı bir yaşam sürdürmeye devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.