Pulmonary embolism awareness

Genel Bakış

Pulmoner emboli (akciğer embolisi), akciğerlerinize giden bir atardamarın bir kan pıhtısı tarafından tıkanmasıdır. Bu, genellikle bacak veya kasıktaki derin bir toplardamarda oluşan bir pıhtının kopup akciğerlere gitmesiyle olur. Kan akışını engelleyerek akciğerlerin oksijen almasını zorlaştırır ve ciddi bir durumdur.

Pulmoner emboli, özellikle hastanede yatanlar, hareketsiz kalanlar veya bazı risk faktörlerine sahip kişilerde görülen nispeten yaygın bir durumdur. Her yıl binlerce kişiyi etkiler.

Pulmoner emboli her yaşta görülebilir, ancak 60 yaş üstü kişilerde, hamilelerde, kanser hastalarında, uzun süre hareketsiz kalanlarda (uzun uçuş, ameliyat sonrası) ve kan pıhtılaşma sorunu olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ani başlayan nefes darlığı
• Göğüs ağrısı (genellikle derin nefes alırken veya öksürürken artar)
• Kanlı balgam (öksürükle gelen kan)
• Hızlı veya düzensiz kalp atışı
• Baş dönmesi veya bayılma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda pulmoner emboli nadir görülür, ancak görüldüğünde nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik gibi yetişkinlerdekine benzer belirtiler olabilir.
• Bazen sadece huzursuzluk, yorgunluk veya beslenme güçlüğü gibi daha genel belirtiler görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif veya atipik olabilir; nefes darlığı veya göğüs ağrısı yerine ani bilinç bulanıklığı, düşme, halsizlik veya düzensiz kalp ritmi görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Çoğunlukla bacak veya kasık toplardamarlarında oluşan bir kan pıhtısının (derin ven trombozu - DVT) kopup kan dolaşımıyla akciğer atardamarına gitmesi ve bu damarı tıkaması.

Risk faktörleri

• Uzun süre hareketsiz kalmak (uzun uçuş, yatak istirahati, ameliyat sonrası)
• Aşırı kilolu veya obez olmak
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Sigara kullanmak
• Kanser veya kanser tedavisi görmek
• Bazı kalp veya solunum hastalıkları
• Geçirilmiş derin ven trombozu veya pulmoner emboli öyküsü
• Doğum kontrol hapları veya hormon replasman tedavisi kullanımı
• Yaş (60 yaş üstü)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kan tükürme gibi acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Bacakta yeni başlayan şişlik, ağrı veya sıcaklık hissi varsa en kısa sürede doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bir risk faktörünüz varsa (örneğin, uzun bir uçuş planlıyorsanız veya ameliyat olacaksanız), pıhtı oluşumunu önlemek için doktorunuzla konuşun.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve risk faktörlerinizi değerlendirir, fizik muayene yapar ve bazı testler isteyerek pıhtıyı tespit etmeye çalışır.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (D-dimer testi: pıhtı parçalanma ürünlerini ölçer; yüksekse ileri test gerekebilir)
• Akciğer BT anjiyografisi (akciğer atardamarlarını görüntülemek için detaylı bir bilgisayarlı tomografi)
• Akciğer ventilasyon/perfüzyon (V/Q) sintigrafisi (akciğerlerdeki hava ve kan akışını değerlendirir)
• Bacak ultrasonu (derin ven trombozu araştırması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle acil serviste başlar. Kan alınır ve görüntüleme yapılır. Sonuçlar birkaç saat içinde çıkabilir. Bu sırada doktorunuz size oksijen verebilir veya ağrı kesici yapabilir.

Tedavi

Pulmoner emboli tedavisi, pıhtının büyümesini durdurmak, yeni pıhtı oluşumunu engellemek ve akciğerlerin tekrar normal çalışmasını sağlamak içindir. Tedavi genellikle hastanede başlar.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde hareket edin ve uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının.
• Bol su için (susuz kalmamak için).
• Sigara içiyorsanız bırakmaya çalışın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle kan sulandırıcı ilaçlar (antikoagülanlar) kullanılır. Bu ilaçlar pıhtının büyümesini durdurur ve vücudun pıhtıyı eritmesine yardımcı olur. İlaçlar ağızdan, enjeksiyon veya damar yoluyla verilebilir. Tedavi süresi genellikle en az 3-6 aydır ve doktorunuz düzenli olarak kan testleri ile takip eder. Bazı durumlarda pıhtı eritici ilaçlar (trombolitikler) veya vena kava filtresi gibi yöntemler kullanılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, büyük ve hayati tehlike oluşturan pıhtılarda, pıhtıyı cerrahi olarak çıkarmak (embolektomi) gerekebilir. Bu durumda doktorunuz sizi bir kalp-damar cerrahına yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Pulmoner emboli geçirdikten sonra iyileşme sürecinde yavaş yavaş normal aktivitelerinize dönebilirsiniz. Doktorunuz size kan sulandırıcı tedaviniz sırasında dikkat etmeniz gerekenler konusunda bilgi verecektir. Bazı kişilerde haftalarca veya aylarca nefes darlığı ve yorgunluk olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, düzenli olarak doktor kontrollerinize gidin.
• Düşme ve yaralanmalardan kaçının (kanama riskini artırabilir).
• Uzun yolculuklarda sık sık mola verip yürüyün ve bacak egzersizleri yapın.
• Ameliyat veya diş tedavisi öncesinde doktorunuza kan sulandırıcı kullandığınızı söyleyin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin ve doktorunuz izin verdiğinde hafif egzersizler (yürüyüş gibi) yapın. Aktif kalmak, yeni pıhtı oluşumunu önlemeye yardımcı olur. K Vitamini içeren yiyecekler (ıspanak, brokoli gibi) kan sulandırıcı ilaçlarla etkileşebilir, bu yüzden doktorunuza danışmadan beslenmenizde büyük değişiklikler yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Pulmoner emboli gibi ciddi bir durum yaşamak kaygı, korku veya depresyona neden olabilir. Bu duygular normaldir. Kendinize zaman tanıyın ve hislerinizi doktorunuzla veya bir psikologla paylaşın.

Önleme

Pulmoner emboli tamamen önlenemeyebilir, ancak riskinizi azaltmak için yapabilecekleriniz vardır. Özellikle risk altındaysanız, doktorunuzun önerdiği önleyici tedbirleri uygulayın.

Aşılar

Pulmoner emboliye karşı bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak, derin ven trombozu veya pıhtılaşma bozukluğu riskiniz yüksekse doktorunuz gerekli gördüğünde testler yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer hasarı ve kalıcı solunum sorunları
• Pulmoner hipertansiyon (akciğer atardamarlarında yüksek tansiyon)
• Kalp yetmezliği
• Hayatı tehdit eden durumlar (ani ölüm riski)

Uzun vadeli görünüm

Pulmoner emboli ciddi bir durumdur, ancak erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Tedavi sonrası doktorunuzun önerilerine uyar ve düzenli kontrollerinizi yaptırırsanız, sağlıklı bir yaşam sürdürebilirsiniz. İyimser olmak için neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.