Stress incontinence

Genel Bakış

Stres inkontinansı, öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz gibi karın içi basıncını artıran aktiviteler sırasında istemsiz idrar kaçırmadır. Pelvik taban kaslarının veya idrar yolunu kapatan kapağın (sfinkter) zayıflaması sonucu oluşur.

Evet, oldukça yaygındır. Yetişkin kadınların yaklaşık üçte birinde yaşamlarının bir döneminde stres inkontinansı görülür.

Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Özellikle doğum yapmış, menopoza girmiş, obezite veya kronik öksürüğü olan kişilerde risk daha yüksektir. Erkeklerde prostat kanseri nedeniyle yapılan ameliyatlardan sonra ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürme, hapşırma veya gülme sırasında az miktarda idrar kaçırma
• Egzersiz, koşma, zıplama gibi fiziksel aktiviteler sırasında kaçırma
• Ağır kaldırırken veya eğilirken kaçırma
• Kaçırma miktarı genellikle azdır, bazen birkaç damladan bir miktara kadar değişir

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda stres inkontinansı nadirdir. Genellikle idrar yolu enfeksiyonu veya nörolojik bir sorunun belirtisi olabilir.
• Okul çağındaki çocuklarda oyun oynarken veya spor yaparken kaçırma olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda pelvik taban kasları daha da zayıfladığı için sık görülür.
• İdrar kaçırma yaşlı bireylerde düşme riskini artırabilir (tuvalete yetişmeye çalışırken).
• Yaşlılarda cilt tahrişi ve enfeksiyon riski daha yüksektir.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflaması (gebelik, doğum, yaşlanma)
• İdrar yolunu kapatan kapağın (sfinkter) zayıflaması
• Kronik öksürük (bronşit, astım, sigara)
• Aşırı kilo (obezite) karın içi basıncını artırır
• Yüksek etkili sporlar veya ağır kaldırma

Risk faktörleri

• Kadın cinsiyeti
• Vajinal doğum (özellikle birden fazla veya zor doğum)
• Yaş (ilerleyen yaşla birlikte risk artar)
• Obezite (vücut kitle indeksi yüksek)
• Sigara içmek (kronik öksürüğe neden olur)
• Geçirilmiş pelvik cerrahi (prostat, rahim alma)
• Ailede idrar kaçırma öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda bahsedilen acil belirtiler varsa (ateş, şiddetli ağrı, idrar yapamama)
• Aniden başlayan ve kötüleşen kaçırma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma günlük yaşamınızı etkilemeye başladığında
• Kaçırma nedeniyle sosyal aktivitelerden kaçınıyorsanız
• Evde yapılan egzersizlere rağmen 8-12 hafta içinde düzelme olmazsa
• Ciltte tahriş veya yara oluştuysa

Tanı

Doktorunuz öncelikle sağlık geçmişinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Pelvik taban kaslarının gücünü değerlendirmek için parmakla muayene yapılabilir. Ayrıca öksürme testi sırasında kaçırma olup olmadığı gözlemlenir.

Yapılabilecek testler

• Öksürük stres testi (mesane doluyken öksürülür ve kaçırma izlenir)
• Ped testi (gün boyu ped kullanılarak kaçırma miktarı ölçülür)
• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kanama kontrolü)
• Ürodinami testi (mesane ve idrar yolunun basınç ölçümü) - gerekirse

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle bir ürojinekolog veya ürolog tarafından yapılır. Fizik muayene ve basit testlerle çoğu zaman tanı konulur. İşlemler genellikle ağrısızdır ve birkaç saat içinde tamamlanır. Doktorunuz sizden belirtilerinizi bir günlüğe kaydetmenizi isteyebilir.

Tedavi

Tedavi öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve egzersizlere dayanır. Pelvik taban kaslarını güçlendiren Kegel egzersizleri ilk adımdır. Diğer yöntemler arasında davranışsal tedavi, medikal cihazlar ve nadiren cerrahi bulunur.

Evde kişisel bakım

• Kegel egzersizlerini düzenli olarak (günde en az 3 kez, her seferinde 10 tekrar) yapın. Nasıl yapılacağını doktor veya fizyoterapistinize danışın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun veya fazla kilolarınızı verin.
• Kabızlığı önleyin; bol lifli gıdalar tüketin ve yeterli su için.
• Sigara içiyorsanız bırakın; kronik öksürük durumunu iyileştirir.
• Ağır kaldırmaktan kaçının veya doğru teknik kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz pelvik taban egzersizlerine ek olarak biofeedback veya elektrik stimülasyonu gibi fizik tedavi yöntemlerini önerebilir. Vajinal koni veya peser gibi cihazlar da kullanılabilir. Bazı durumlarda ilaç tedavisi (doktor reçetesi ile) düşünülebilir, ancak bu ilaçlar stres inkontinansında sınırlı etkilidir ve yan etkileri olabilir. Herhangi bir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi, diğer yöntemler başarısız olduğunda veya şiddetli vakalarda son seçenek olarak düşünülür. En sık uygulanan cerrahi, askı (sling) ameliyatıdır. Doktorunuz sizin için en uygun cerrahi seçeneği değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Günlük aktivitelerinizi planlayarak idrar kaçırma riskini azaltabilirsiniz. Örneğin, egzersiz öncesinde tuvalete gidin. Koruyucu pedler veya özel iç çamaşırları kullanarak rahat edebilirsiniz. Kendinize zaman tanıyın, bu durum tedavi edilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli pelvik taban egzersizlerine devam edin.
• Ağır kaldırma, zıplama gibi riskli aktiviteleri sınırlayın.
• Sıvı alımınızı kısıtlamayın; ancak kafein ve gazlı içeceklerden kaçının.
• Tuvalet alışkanlığınızı düzenleyin; mesaneyi tam boşaltmaya özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebzeler, meyveler, tam tahıllar) kabızlığı önleyerek dolaylı olarak inkontinansa iyi gelir. Yeterli su tüketin ancak yatmadan önce sıvı alımını azaltın. Yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizler idealdir. Pelvik tabana aşırı yük bindiren sporlardan (koşu, zıplama) kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Ancak bu durumun yaygın olduğunu ve tedavi edilebileceğini unutmayın. Kendinize karşı nazik olun, destek almaktan çekinmeyin. Eğer bu durum ruh sağlığınızı ciddi etkiliyorsa, bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin. Acil kriz durumlarında 112’yi arayın.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak için yapabilecekleriniz vardır: Pelvik taban kaslarınızı güçlendirmek için düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı kiloyu korumak, kabızlığı önlemek, sigara içmemek ve ağır kaldırmaktan kaçınmak.

Aşılar

Stres inkontinansına karşı doğrudan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Stres inkontinansı için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak düzenli jinekolojik muayene sırasında doktorunuz belirtilerinizi sorgulayabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte tahriş, kızarıklık ve mantar enfeksiyonları
• İdrar yolu enfeksiyonlarında artış
• Sosyal hayattan çekilme, depresyon
• Cinsel yaşamda sorunlar
• Düşme ve yaralanma riski (tuvalete yetişmek için acele ederken)

Uzun vadeli görünüm

Stres inkontinansı tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kişi basit yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri ile belirgin iyileşme sağlar. Tedaviye erken başlamak sonuçları daha da iyileştirir. Bu durum hayatınız boyunca sürmek zorunda değildir; doktorunuzla birlikte doğru yöntemi bulmak mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Continence Society (ICS)
• World Federation of Incontinence Patients

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Üroloji Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.