Tennis Elbow (Lateral Epicondylitis)
Başvurulan kaynaklar
Bu makale özgün hasta eğitimi içeriğidir.
- WHO—Health topics A–Z(2024)
- NHS—Health A to Z(2024)
- CDC—Health topics(2024)
Uluslararası klinik kılavuzlara dayalıdır
Genel Bakış
Tenisçi dirseği, dirsek ekleminin dış kısmındaki tendonların (kasları kemiğe bağlayan yapılar) aşırı kullanım sonucu iltihaplanması veya hasar görmesidir. Tıpta lateral epikondilit olarak adlandırılır. Aslında iltihap değil, tendonda küçük yırtıklar ve dejenerasyon (yıpranma) söz konusudur.
Önemli bilgiler
- Tenisçi dirseği, ön kol kaslarının aşırı ve tekrarlayan hareketleriyle oluşur.
- En sık 30-50 yaş arası kişilerde görülür.
- Tenis oynamak dışında bilgisayar kullanımı, bahçe işleri veya marangozluk gibi aktiviteler de neden olabilir.
- Genellikle cerrahi olmayan yöntemlerle iyileşir.
Evet, tenisçi dirseği toplumda sık görülen bir durumdur. Her 100 kişiden 1-3'ü hayatlarının bir döneminde bu sorunu yaşar.
Tenisçi dirseği herkesi etkileyebilir, ancak en sık 30-50 yaş arasındaki yetişkinlerde ve özellikle el, kol ve bileğini sürekli kullanan mesleklerde (marangoz, ressam, aşçı, bilgisayar kullanıcısı) görülür. Ayrıca tenis, squash veya badminton gibi raket sporları yapanlarda da daha yaygındır.
Belirtiler
- Dirsekte ani ve çok şiddetli ağrı (kırık belirtisi olabilir)
- Dirsekte şekil bozukluğu veya açık yara
- Kolu hiç hareket ettirememe
- Uyuşma, karıncalanma veya parmaklarda morarma
- ⚠Ağrıya eşlik eden ateş, kızarıklık veya şişlik (enfeksiyon belirtisi)
- ⚠Birkaç gün dinlenmeye rağmen ağrının geçmemesi veya kötüleşmesi
- ⚠Evde uygulanan tedavilere (buz, dinlenme) rağmen ağrının artması
Yaygın belirtiler
- Dirsek dış kısmında ağrı ve hassasiyet
- Ağrının ön kol ve bileğe doğru yayılması
- Nesneleri tutarken (örneğin bir bardağı kaldırırken) veya el sıkışırken ağrı
- Dirseği büküp düzleştirirken ağrı
- Hareket sırasında veya sonrasında ağrının artması
Çocuklarda belirtiler
- Çocuklarda tenisçi dirseği nadirdir. Ancak aşırı spor yapan veya tekrarlayan kol hareketleri yapan çocuklarda dirsek dış kısmında ağrı görülebilir.
- Ağrı genellikle hafif-orta şiddettedir ve dinlenmeyle geçer.
Yaşlı yetişkinlerde belirtiler
- Yaşlı erişkinlerde tendonlar daha kırılgan olduğundan iyileşme süresi uzayabilir.
- Ağrı daha inatçı olabilir ve günlük aktiviteleri (yemek yapma, yazı yazma) daha fazla etkileyebilir.
- Eklem sertliği veya şişlik de eşlik edebilir.
Nedenler
Ana nedenler
- Ön kol kaslarının aşırı ve tekrarlayan kullanımı
- Bileği ve parmakları yukarı kaldırma hareketinin (ekstansiyon) sık yapılması
- Yanlış teknikle tenis veya benzeri raket sporları yapmak
- Ani ve zorlayıcı hareketler (ağır bir şey kaldırmak gibi)
Risk faktörleri
- Yaş (30-50 yaş arası)
- Raket sporları yapmak
- El, kol ve bileği tekrarlayan şekilde kullanan meslekler (marangoz, aşçı, ressam, bilgisayar kullanıcısı)
- Zayıf kol ve ön kol kasları
- Daha önce dirsek yaralanması geçirmiş olmak
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
- Dirsekte ani ve şiddetli ağrı
- Kol veya elinizde his kaybı veya güçsüzlük
- Yüksek ateşle birlikte dirsekte kızarıklık ve şişlik
Şu durumlarda rutin randevu alın:
- Bir haftalık dinlenme ve evde bakıma rağmen ağrı geçmiyorsa
- Ağrı günlük işlerinizi (yazı yazma, bilgisayar kullanma) engelliyorsa
- Ağrı nedeniyle spor veya hobi aktivitelerinize devam edemiyorsanız
Tanı
Doktorunuz öncelikle size belirtilerinizi ve günlük aktivitelerinizi sorar. Ardından fiziksel muayene yapar; dirseğinize baskı uygulayarak ağrılı bölgeyi belirler ve bileğinizi zorlayan bazı testler yapar (örneğin elinizi geriye doğru bükmenizi isteyebilir).
Yapılabilecek testler
- Genellikle tanı için test gerekmez. Fizik muayene yeterlidir.
- Bazı durumlarda röntgen çekilerek kemik sorunları (kırık, artrit) ekarte edilir.
- Nadiren ultrason veya MR (manyetik rezonans görüntüleme) ile tendon hasarının derecesi değerlendirilebilir.
Randevunuzda neler beklenir
Muayene sırasında doktorunuz dirseğinizi hareket ettirirken hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Tanı konulduktan sonra doktorunuz tedavi seçeneklerini sizinle paylaşacaktır. Çoğu hasta için tedavi cerrahi olmayan yöntemleri içerir.
Tedavi
Tenisçi dirseği tedavisi genellikle dinlenme, fizik tedavi ve ağrıyı hafifletmeye yönelik yöntemlerle başlar. Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, iyileşmeyi hızlandırmak ve tekrar oluşmasını önlemektir. Çoğu hasta birkaç hafta veya ay içinde iyileşir.
Evde kişisel bakım
- Dirseğinizi dinlendirin ve ağrıya neden olan aktiviteleri bırakın.
- Günde birkaç kez 15-20 dakika boyunca dirseğe buz torbası koyun (bir bez arasına alarak).
- Ağrılı bölgeyi hafifçe bastıran bir dirseklik (epikondilit bandı) kullanabilirsiniz.
- Hareketleri yavaş ve kontrollü yapın; ani zorlamalardan kaçının.
- Ağrıyı tetikleyen egzersizleri geçici olarak bırakın.
Tıbbi tedaviler
Doktorunuz ağrıyı ve iltihabı azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir (örneğin ağızdan alınan veya krem şeklinde nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar). Fizik tedavi programı kapsamında germe ve güçlendirme egzersizleri verilir. Nadiren, iyileşmeyen vakalarda kortizon enjeksiyonu gibi enjeksiyon tedavileri uygulanabilir. Ayrıca şok dalga tedavisi (ESWT) veya lazer tedavisi gibi yöntemler de kullanılabilir. Tüm bu tedaviler doktor kontrolünde yapılmalıdır.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Cerrahi tedavi, diğer tüm tedavilere rağmen (genellikle 6-12 ay) iyileşme sağlanamayan ve şiddetli ağrısı olan hastalar için düşünülür. Ameliyatta hasarlı tendon dokusu temizlenir veya onarılır. Cerrahi sonrası rehabilitasyon birkaç ay sürebilir.
Bu durumla yaşamak
Tenisçi dirseği günlük yaşamınızı etkileyebilir ancak doğru yaklaşımla bu etki azaltılabilir. Ağrılı hareketlerden kaçının, sık sık mola verin ve işlerinizi yaparken vücut mekaniğinize dikkat edin. Örneğin bilgisayar kullanırken bileğinizi düz tutun, ağır kaldırırken dirsek değil kol kaslarınızı kullanın.
Yaşam tarzı ipuçları
- Ağrıyı artıran aktiviteleri belirleyin ve bunlardan kaçının.
- Uzun süreli aynı hareketi yapmak zorundaysanız sık sık mola verin.
- Ergonomik düzenlemeler yapın: bilgisayar klavyesi yüksekliğini ayarlayın, araç kullanırken direksiyonu çok sıkı kavramayın.
- Düzenli olarak ön kol germe egzersizleri yapın.
Diyet ve egzersiz
Sağlıklı bir beslenme düzeni, kas ve tendon sağlığı için önemlidir. Özellikle protein, C vitamini ve çinko içeren besinler (et, tavuk, balık, yumurta, süt ürünleri, turunçgiller) iyileşmeyi destekleyebilir. Egzersiz olarak yüzme veya yürüyüş gibi dirseği zorlamayan aktiviteler önerilir. Fizik tedavi uzmanının verdiği egzersizleri aksatmadan yapmak önemlidir.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Kronik ağrı, can sıkıntısı, kaygı ve depresyona neden olabilir. Aktivitelerinizdeki kısıtlanma sosyal yaşamınızı ve ruh halinizi etkileyebilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin ve kendinize karşı sabırlı olun. Ağrıyla başa çıkmak için rahatlama teknikleri (derin nefes, meditasyon) deneyebilirsiniz.
Önleme
Evet, tamamen engellenemese de risk azaltılabilir. Spor yaparken doğru teknik kullanmak, ekipmanları (raket vb.) size uygun seçmek, ısınma ve soğuma egzersizleri yapmak, ön kol kaslarını düzenli olarak güçlendirmek ve tekrarlayan hareketlerden kaçınmak alınacak önlemler arasındadır. İş yerinde ergonomik düzenlemeler yapmak da koruyucu olur.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
- Kronik ağrı ve şiddetinde artış
- Kol ve ön kolda güç kaybı
- Hareket kısıtlılığı ve eklem sertliği
- Günlük aktiviteleri yapamama (iş, hobi, kişisel bakım)
Uzun vadeli görünüm
Tenisçi dirseği genellikle tedaviye iyi yanıt verir. Hastaların büyük çoğunluğu birkaç hafta veya ay içinde ağrısız bir şekilde günlük yaşamlarına dönebilir. Tedaviye erken başlamak ve önerilere uymak iyileşmeyi hızlandırır. Cerrahi gereken vakalar nadirdir ve onlarda da başarı oranı yüksektir. Umutlu olmak için her neden var.
Destek bul
Uluslararası kuruluşlar
Yerel kuruluşlar
- Türkiye Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
Yardım hatları
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.