Varis Tanısı Sonrası: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların (kanı kalbe taşıyan damarların) genişleyip kıvrılmasıdır. Genellikle bacaklarda mor veya mavi renkli, kabarık damarlar olarak görülür.

Evet, varis çok yaygındır. Erişkinlerin yaklaşık üçte birinde görülür ve kadınlarda daha sıktır.

En çok 30-70 yaş arası kadınları etkiler; ancak erkeklerde de görülür. Uzun süre ayakta duran veya oturan kişilerde, hamilelerde ve aile öyküsü olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi
• Bacaklarda ağrı veya sızı
• Ayak ve bileklerde şişlik
• Kaşıntı
• Bacaklarda huzursuzluk hissi
• Mor veya mavi renkli, kabarık damarların görülmesi

Çocuklarda belirtiler

• Varis çocuklarda çok nadirdir. Bacakta belirgin damar görünümü, şişlik veya ağrı varsa mutlaka bir çocuk hekimine başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda varis belirtileri daha belirgin olabilir; ciltte renk değişimi, sertleşme, egzama ve bacak yarası (ülser) oluşumuna kadar ilerleyebilir.
• Denge sorunları ve ağrı nedeniyle düşme riski artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamarlardaki kapakçıkların zayıflaması veya hasar görmesi sonucu kanın geriye kaçması
• Damar duvarının elastikiyetini kaybetmesi
• Gebelik, aşırı kilo veya uzun süre ayakta kalma gibi durumlarda damara eklenen baskı

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• İleri yaş
• Kadın cinsiyeti
• Hamilelik
• Uzun süre ayakta durma veya oturmayı gerektiren işler
• Obezite
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani ağrı, şişlik, kızarıklık veya nefes darlığı hissederseniz hemen 112'yi arayın.
• Varis bölgesinden kanama olursa veya bacakta açık yara oluşursa aynı gün acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacaklarda ağrı, ağırlık, şişlik veya kaşıntı günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Varise bağlı cilt rengi değişikliği veya sertleşme fark ederseniz
• Görünüm sizi rahatsız ediyorsa veya tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak istiyorsanız
• Hamilelikte varis şikayetleriniz artıyorsa

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler, ardından bacaklarınızı ayakta ve yatarak muayene eder. Çoğu zaman tanı fizik muayene ile konulabilir.

Yapılabilecek testler

• Renkli Doppler ultrasonografi: Damar içindeki kan akışını ve kapakçık yetmezliğini değerlendirir.
• İleri durumlarda uygulanan venografi (damar filmi) gibi görüntüleme testleri.

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason ağrısız ve yaklaşık 15-30 dakika sürer. Muayene sırasında doktorunuz bacaklarınızı kaldırıp indirerek kan akışını izler. Rahat ve üstü çıkıp giyilebilir kıyafetler seçmeniz randevunuzu kolaylaştırır.

Tedavi

Varis tedavisinde amaç belirtileri azaltmak, komplikasyonları önlemek ve görünümü iyileştirmektir. Tedavi kişiye özeldir; ilk adım genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve kompresyon tedavisidir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli yürüyüş ve bacak egzersizleri yapın.
• Bacaklarınızı kalp seviyesinin üstüne kaldırarak dinlendirin.
• Uzun süre ayakta kalmaktan veya hareketsiz oturmaktan kaçının; saatte bir kez birkaç dakika dolaşın.
• Bol su için ve lifli beslenin, kabızlıktan kaçının.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Doktorunuzun önerdiği kompresyon (varis) çoraplarını her gün düzenli kullanın.

Tıbbi tedaviler

Uzman hekim tarafından uygulanabilen tedaviler arasında skleroterapi (özel bir maddenin damara enjekte edilmesi), lazer veya radyofrekans tedavisi (damarın ısı ile kapatılması) ve cerrahi yöntemler yer alır. İlaçlar varisleri yok etmez; bazı belirtileri geçici olarak hafifletebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna, damar cerrahisi uzmanı muayene ve ultrason sonuçlarına göre karar verir. Reçeteli veya reçetesiz hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kapalı (girişimsel) tedaviler yetersiz kaldığında, çok geniş ve şiddetli belirti veren varislerde veya derin toplardamar yetmezliği varsa açık cerrahi gerekebilir. Ameliyat kararı, damar cerrahisi uzmanı tarafından hastayla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Gün içinde sık sık pozisyon değiştirin, bacak kaslarınızı çalıştırın. Ayakta çalışıyorsanız bir ayağınızı yüksekçe bir yere koyarak dinlendirebilirsiniz. Uyurken ayak ucuna yastık koymak bacaklardaki kan birikimini azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş yapın.
• Yüzme, bisiklet gibi bacakları çalıştıran aktiviteleri deneyin.
• Yüksek topuklu ayakkabılar yerine rahat ve düz ayakkabılar tercih edin.
• İş yerinde her saat başı birkaç dakika yürüyün.
• Bacaklarınızı çapraz bağlamak yerine ayaklarınızı yere basarak oturun.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) ve bol su tüketin; kabızlık varisi kötüleştirebilir. Aşırı tuzdan kaçının. Düzenli egzersiz, bacak kaslarını çalıştırarak toplardamar akışını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bacakların görünümü veya hissedilen rahatsızlık kişinin özgüvenini ve ruh halini etkileyebilir. Bu duyguları normal karşılayın ve ihtiyaç duyarsanız bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun. Tedaviyle şikayetler büyük ölçüde azalabilir.

Önleme

Varisi tamamen önlemek mümkün olmayabilir, ancak düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı kiloyu korumak, uzun süre hareketsiz kalmamak ve sigara içmemek varis oluşumunu yavaşlatabilir ve şikayetleri azaltabilir.

Aşılar

Varis için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Varis için toplum genelinde rutin bir tarama testi önerilmez. Risk faktörleri olan kişilerin düzenli doktor kontrolü ve gerektiğinde ultrason yaptırması yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta cilt rengi değişikliği, sertleşme ve ciltte incelme
• Yüzeyel damar iltihabı (tromboflebit)
• Bacak ülseri (venöz yara) oluşumu
• Derin ven trombozu (bacakta pıhtı oluşması)
• Varisli damarın kanaması

Uzun vadeli görünüm

Doğru bakım ve gerektiğinde uygulanan tedavilerle varislerin büyük çoğunluğu kontrol altına alınabilir. Şikayetler azalır, cilt sorunları ve komplikasyon riski düşer. Tedavi sonrası bazı durumlarda varis tekrarlayabilse de yaşam kalitesinde önemli bir iyileşme sağlanabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.