Varisli Damarlar için Egzersiz Rehberi

Genel Bakış

Varis, genellikle bacaklarda görülen, şişmiş ve kıvrımlı hale gelmiş toplardamarlardır. Damar duvarlarının zayıflaması ve içindeki kapakçıkların düzgün çalışmaması nedeniyle kan bacaklarda birikir.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumun önemli bir bölümünde, özellikle ileri yaşlarda görülür.

Daha çok kadınlarda görülür. Ailede varis öyküsü olanlar, hamileler, fazla kilolu olanlar ve uzun süre ayakta duran kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık, yorgunluk ve huzursuzluk hissi
• Bacaklarda yanma, kaşıntı veya sızı
• Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik
• Görünür şekilde şiş ve kıvrımlı, mor veya mavi damarlar
• Geceleri bacak krampları

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamar duvarının zayıflaması
• Damar içindeki kapakçıkların görevini yapamaması
• Kanın bacaklarda birikmesiyle damarların genişlemesi

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Kadın olmak
• Hamilelik, özellikle birden fazla gebelik
• Fazla kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta duran veya oturan işlerde çalışmak
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik, ağrı veya kızarıklık fark ederseniz
• Varis bölgesinden kanama olursa
• Bacakta açık yara oluşmuşsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şikayetleriniz günlük aktivitelerinizi etkiliyorsa
• Varislerin görünümü sizi rahatsız ediyorsa
• Egzersiz yapmanıza engel olan ağrı veya şişlik yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce bacaklarınızı muayene eder ve şikayetlerinizi dinler. Genellikle tanı için fizik muayene yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Doppler ultrason: Damar içindeki kan akışını ve kapakçık fonksiyonlarını değerlendirir.
• Gerekirse venografi gibi ileri görüntüleme yöntemleri uygulanabilir (genelde nadir).

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz bacaklarınızı ayakta iken inceleyebilir. Ultrason ağrısız bir işlemdir ve herhangi bir hazırlık gerektirmez.

Tedavi

Varis tedavisinin amacı şikayetleri azaltmak, görünümü iyileştirmek ve olası komplikasyonları önlemektir. Tedavi kişiye özel planlanır; egzersiz her planın önemli bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli olarak yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi bacak kaslarını çalıştıran egzersizler yapın.
• Günde birkaç kez bacaklarınızı kalp seviyesinin üzerinde 10-15 dakika dinlendirin.
• Uzun süre ayakta kalmaktan veya oturmaktan kaçının; aralarda kısa yürüyüşler yapın.
• Destekleyici (varis) çorapları ile ilgili doktorunuzun veya eczacınızın önerisini alın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz skleroterapi (damar içine özel bir ilacın enjekte edilmesi), lazer veya radyofrekans gibi kapalı yöntemler ya da bazı durumlarda cerrahi önerebilir. Ayrıca damar duvarını güçlendirmeye yardımcı ilaç tedavileri kullanılabilir; ancak bu ilaçlar varisi tamamen ortadan kaldırmaz. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi ağrı, ciltte yara veya kanama gibi komplikasyonlar varsa, diğer tedavilerin işe yaramadığı durumlarda cerrahi müdahale düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken günlük hareketlerinize dikkat ederek şikayetlerinizi azaltabilirsiniz. Egzersiz, dinlenme ve bacaklarınızı yüksekte tutmak en etkili yöntemlerdendir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Egzersizi haftanın çoğu günü yapmaya çalışın; hedefiniz en az 30 dakikalık tempolu yürüyüş olabilir.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Yüksek topuklu ayakkabılar yerine düz ve rahat ayakkabılar tercih edin.
• Dar giysiler yerine bol giysiler giyin.
• Uçak veya uzun otobüs yolculuklarında ara vermek ve bacaklarınızı hareket ettirmek faydalıdır.

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin beslenin; kabızlığı önlemek karın içi basıncı azaltır. Aşırı tuz tüketimi şişliği artırabilir. Yürüyüş, yüzme, bisiklet ve yoga gibi egzersizler kan dolaşımını destekler. Ağır ağırlık kaldırma ve uzun süreli koşu gibi yüksek etkili sporlarda doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bacaklardaki görünür damarlar bazı kişilerde özgüveni etkileyebilir veya utanç hissi yaratabilir. Bu tamamen normaldir; duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak ve gerekirse bir uzmandan destek almak iyi hissetmenizi sağlar.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; ancak düzenli egzersiz, sağlıklı kiloyu korumak ve hareketli yaşam riski azaltabilir.

Tarama programları

Bu durum için rutin bir toplum taraması yoktur. Ancak ailenizde varis öyküsü varsa ve şikayetleriniz başladıysa doktorunuza görünmeniz uygundur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta ciltte renk değişikliği ve sertleşme
• İyileşmeyen bacak ülseri (yara)
• Varisli damarın yırtılmasıyla kanama
• Yüzeysel damar iltihabı (tromboflebit)

Uzun vadeli görünüm

Varislerle yaşamak çoğu zaman kolaydır. Doğru egzersiz, yaşam tarzı alışkanlıkları ve gerektiğinde tıbbi tedavi ile şikayetler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Olumlu bir yaklaşım ve düzenli takip ile günlük yaşam kaliteniz yüksek kalabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.