Çocuklarda Varis (Varisli Damarlar)

Genel Bakış

Varis, toplardamarların (kanı kalbe götüren damarların) genişleyip kıvrımlı bir hal almasıdır. Çocuklarda nadir görülür ve çoğunlukla zararsızdır, ancak bazen altta yatan bir damar sorununun belirtisi olabilir. Bu nedenle çocuklarda varis fark edildiğinde doktor değerlendirmesi önerilir.

Hayır, varis çocuklarda sık görülmez. Erişkinlerde çok daha yaygındır. Çocuklarda görülen damar görünümleri genellikle doğuştan kılcal damar genişlemeleri veya zararsız damar lekeleridir.

Ergenlik çağındaki çocukları etkileyebilir. Ayrıca ailesinde varis veya damar hastalığı öyküsü olan çocuklarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda mavi veya mor renkte, kıvrımlı ve kabarık damarlar
• Bacaklarda ağırlık veya dolgunluk hissi
• Uzun süre ayakta kalınca artan bacak yorgunluğu

Çocuklarda belirtiler

• Aileler genellikle bacaklardaki belirgin damarları fark eder; çocuklar şikayetini ifade etmeyebilir.
• Gece bacak krampları veya huzursuz bacak hissi görülebilir.
• Gün sonunda hafif ayak bileği şişliği olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Varisler daha belirgin şişlik, kaşıntı ve ciltte renk değişikliği yapabilir.
• Uzun süre ayakta kalınca şiddetli ağrı ve yorgunluk olabilir.
• İleri durumda bacakta iyileşmesi zor yaralar (venöz ülser) görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar duvarının doğuştan zayıf olması
• Damar içindeki kapakçıkların düzgün çalışmaması
• Doğuştan damar yapı bozuklukları

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Fazla kilo
• Uzun süre hareketsiz kalmak veya ayakta durmak
• Ergenlik dönemindeki hormonal değişiklikler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Varisli damardan kanama
• Bacakta ani ve şiddetli şişlik
• Varis bölgesinde kızarıklık ve ateş

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzun bacaklarında belirgin, kıvrımlı ve kabarık damarlar fark ederseniz
• Bacaklarda sürekli ağrı veya huzursuzluk varsa
• Ailede varis veya damar hastalığı öyküsü varsa

Tanı

Doktor önce çocuğunuzun öyküsünü dinler ve bacaklarını ayakta iken muayene eder. Damarların görünümü, renk ve şişlik değerlendirilir. Ailede varis olup olmadığı sorulur.

Yapılabilecek testler

• Doppler ultrason: Damarlardaki kan akımını ve kapakçıkları ağrısız şekilde inceler.
• Gerekirse manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile damarların detaylı görüntüsü alınır.

Randevunuzda neler beklenir

İnceleme sırasında çocuğunuzun bacaklarına jel sürülür ve ultrason probu ile damarlar görüntülenir. Bu işlem ağrısızdır. Sonuçlar aynı gün içinde doktor tarafından değerlendirilir. Gerekirse çocuk kalp ve damar cerrahisi uzmanına yönlendirme yapılır.

Tedavi

Tedavi planı, varisin altında yatan nedene ve çocuğun yaşına göre belirlenir. Çoğu çocukta girişimsel tedavi gerekmez; düzenli takip ve yaşam düzeni değişiklikleri yeterli olur.

Evde kişisel bakım

• Düzenli yürüyüş yapmak ve bacakları hareket ettirmek
• Gün içinde bacakları birkaç kez yüksekte tutmak
• Uzun süre ayakta durmaktan ve hareketsiz oturmaktan kaçınmak
• Doktorun önerdiği varis çorabını (kompresyon çorabı) kullanmak

Tıbbi tedaviler

Çocuklarda varis için ilaç tedavisi genellikle önerilmez. Belirgin şikayetler varsa lazer tedavisi, skleroterapi (damar içine özel bir madde enjeksiyonu) veya diğer girişimsel yöntemler uzman bir çocuk damar cerrahı tarafından değerlendirilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer varis kanamaya yol açıyorsa, ciltte yara oluşturuyorsa veya çocuğun günlük yaşamını belirgin şekilde etkiliyorsa cerrahi seçenekler düşünülebilir. Bu karar uzman doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuzun günlük yaşamı genellikle etkilenmez. Hafif ağrı veya şişlik olduğunda bacak yukarı kaldırılarak dinlenmesi sağlanabilir. Varisler çoğunlukla ağrısızdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 3-4 gün yüzme, bisiklet veya yürüyüş yapmak
• Sağlıklı bir kiloyu korumak
• Okulda uzun süre hareketsiz oturuyorsa ara sıra kalkıp yürümek

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar, sebze, meyve ve bol su tüketimi kabızlığı önler. Kabızlık, karın içi basıncı artırarak damarları zorlayabilir. Bacak kaslarını güçlendiren yüzme ve bisiklet gibi sporlar damar sağlığına iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görüntüsü çocuğun kendini kötü hissetmesine neden olabilir. Onu dinlemek, duygularını ifade etmesine izin vermek ve gerekirse bir çocuk psikoloğundan destek almak faydalıdır.

Önleme

Varisin tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir çünkü genetik faktörler rol oynar. Ancak sağlıklı beslenme, düzenli hareket ve kilo kontrolü varis oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Varisli damarın yüzeyel bir pıhtı ile tıkanması (tromboflebit)
• Ciltte renk değişikliği ve uzun süreli yara oluşumu
• Nadiren varisli damardan kanama

Uzun vadeli görünüm

Çocuklarda varisler çoğunlukla ciddi sorunlara yol açmaz. Uygun takip ve tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir. Altta yatan bir damar hastalığı olsa bile modern tedavilerle olumlu sonuçlar alınır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.