Hamilelikte Varis

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların genişleyip bükülmesiyle oluşan şişkin, mavi veya mor renkli damarlardır. Hamilelikte artan kan hacmi ve hormonlar damar duvarlarının gevşemesine neden olarak varis oluşumunu kolaylaştırır.

Evet, oldukça yaygındır. Gebeliklerin yaklaşık yüzde 30-40'ında varis görülür; ilk gebelikte ve sonraki gebeliklerde daha da sıklaşabilir.

Hamile kadınları etkiler. Birden fazla doğum yapmış olmak, ailede varis öyküsü, fazla kilo ve uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler bu durumu daha olası hale getirir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık, yorgunluk ve dolgunluk hissi
• Görünür, şişkin ve kıvrımlı mavi-mor damarlar
• Akşamları artan bacak ve ayak bileği şişliği
• Bacaklarda hafif kaşıntı veya yanma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda hamileliğe bağlı varis görülmez. Eğer bir çocukta belirgin damarlar varsa, bu doğumsal bir damar sorununun belirtisi olabilir ve doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta damar kapakçıkları zayıflayabildiği için varis daha yaygındır. Ancak hamilelikte varis daha çok doğurganlık dönemindeki kadınları etkiler; doğum sonrası belirtiler değişebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Hamilelikte artan kan hacmi damarları daha fazla doldurarak basıncı artırır.
• Progesteron gibi gebelik hormonları damar duvarlarını gevşetir, esnekliğini azaltır.
• Büyüyen rahim, bacaklardan kalbe dönen ana toplardamara baskı yapar ve kanın geri birikmesine neden olur.
• Damar içindeki kapakçıkların kanı geri kaçırması, damarların genişlemesine yol açar.

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Birden fazla gebelik geçirmiş olmak
• Hamilelik öncesi aşırı kilo veya hamilelikte hızlı kilo alımı
• Uzun süre ayakta kalma veya hareketsiz oturma
• İleri yaş gebe olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya acile başvurun.
• Bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı yaşarsanız, damar tıkanıklığı riskine karşı hemen değerlendirin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisleriniz günlük yaşamı zorlaştırıyorsa, ağrı veya şişlik giderek artıyorsa doktorunuza danışın.
• Görünümünden rahatsız olmanız veya yeni belirtiler ortaya çıkması halinde kontrol yaptırın.

Tanı

Doktorunuz bacaklarınızı ayakta ve yatarak muayene eder. Öykünüzü dinler, yaşam tarzınızı ve belirtilerinizi değerlendirir. Gerekirse görüntüleme yöntemleriyle damarların içini inceler.

Yapılabilecek testler

• Doppler ultrasonografi: damarlardaki kan akışını ve kapakçık sağlığını değerlendiren ağrısız bir inceleme
• Fizik muayene: görünüm, şişlik, hassasiyet ve cilt değişikliklerinin kontrolü

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme genellikle hızlıdır ve özel bir hazırlık gerektirmez. Muayene sırasında bacaklarınızın bazı bölgeleri hafifçe bastırılabilir. Ultrason yapılacaksa bacaklarınıza jel sürülür; bu sırada herhangi bir ağrı hissetmezsiniz.

Tedavi

Hamilelikte varis tedavisinin amacı belirtileri hafifletmek ve olası komplikasyonları önlemektir. Çoğu durumda ilaç veya cerrahi gerekmez; büyük ölçüde yaşam tarzı önlemleri ve destek çoraplarıyla yönetilir. Hamilelik sırasında varis tedavisinde kullanılan pek çok yöntemin güvenliği kısıtlıdır, bu yüzden kesin girişimler doğum sonrasına ertelenir.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı kalp hizasından yukarıda tutarak günde birkaç kez 15-20 dakika dinlendirin.
• Uzun süre ayakta durmaktan kaçının, aralarda kısa yürüyüşler yapın.
• Düzenli olarak yüzme veya yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.
• Bol bol su için ve posalı besinlerle kabızlığı önleyin.
• Sol tarafınıza yatarak uyuyun; böylelikle rahim, belden aşağıdaki büyük toplardamara daha az baskı yapar.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz uygun görürse, bacakları saran ve kanın geri birikmesini önleyen tıbbi sıkıştırma (varis) çorapları önerebilir. Bu çorapların basınç seviyesi kişiye özeldir ve mutlaka doktor tavsiyesiyle seçilmelidir. Hamilelik sırasında lazer tedavisi, köpük skleroterapi veya ameliyat gibi işlemler genellikle önerilmez; bunlar doğum ve emzirme döneminin ardından değerlendirilir. Herhangi bir ilaç veya bitkisel ürünü doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi ve girişimsel işlemler (lazer, köpük enjeksiyonu vb.) normalde doğum sonrasına bırakılır. Eğer varisli damar kanarsa, kan pıhtısı oluşursa veya cilt yaraları açılırsa, gebelikte de gerekli görülen durumlarda uzman bir ekip tarafından tedavi planlanabilir.

Bu durumla yaşamak

Varisle yaşamak, alışkanlıklarınızda küçük düzenlemeler yapmayı gerektirir. Ayakta geçen sürede bacak kaslarınızı çalıştırmak, bacaklarınızı yukarı kaldırmak ve dinlenmek günlük rahatlamanızı artırır. Belirtilerinizi not etmek, doktorunuzla paylaşmanızı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün kısa yürüyüşler yapın
• Otururken ayaklarınızı yüksek bir tabure veya yastıkla destekleyin
• Dar ve sıkı giysiler yerine bol, rahat kıyafetler tercih edin
• Çok yüksek topuklu ayakkabılardan kaçının
• Uzun yolculuklarda sık sık mola verin ve bacaklarınızı hareket ettirin

Diyet ve egzersiz

Düzenli, hafif egzersiz (özellikle yürüyüş ve yüzme) bacaklardaki kan akışını artırır. Yüksek lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) kabızlığı önleyerek karın içi basıncını azaltır; aşırı tuzlu yiyecekler ise ödemi artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varisler görünüm değişikliğine yol açtığı için bazı anne adaylarında özgüven sorunlarına veya kaygıya neden olabilir. Bu duygular normaldir. Eşinizle ve sağlık ekibinizle konuşmak, kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olur.

Önleme

Hamilelikte varis tamamen önlenemese de bazı önlemler oluşma riskini ve belirtilerin şiddetini azaltabilir. Sağlıklı kilo alımı, düzenli hareket, bacakları dinlendirme ve sıkı giysilerden kaçınma bu konuda etkilidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren varisli damarın yüzeye yakın bölümünde pıhtı oluşarak ağrılı, kızarık bir bölgeye yol açabilir (yüzeyel tromboflebit)
• Ciltte renk koyulaşması, sertleşme ve egzama benzeri değişiklikler ortaya çıkabilir
• İleri durumlarda bacakta yara (ülser) ve kanama gelişebilir
• Hamilelik ve doğum sonrasında derin damar tıkanıklığı (DVT) riski artar; bacakta ani şişlik ve ağrı acil kabul edilir.

Uzun vadeli görünüm

Hamilelikte oluşan varisler doğumdan sonraki ilk haftalarda ve aylarda büyük ölçüde geriler. Kalıcı olanlar için yaşam tarzı değişiklikleri, doğru destek çorapları ve gerektiğinde girişimsel tedavilerle başarılı sonuçlar almak mümkündür. Erken fark edip doktorunuzla iş birliği yapmak, komplikasyon riskini düşürür ve günlük yaşamınızı konforlu hale getirir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.