Varis (Variköz Venler) Nedir?

Genel Bakış

Varis, toplardamarların genişleyip bükülmesiyle oluşan bir damar rahatsızlığıdır. Toplardamarlar, kanı bacaklardan kalbe taşır. Bu damarların içinde, kanın geriye kaçmasını engelleyen küçük kapakçıklar vardır. Bu kapakçıklar zayıflar veya hasar görürse kan geriye birikir, damarlar genişler ve bükülerek varis oluşur. Varisler en çok bacaklarda görülür ve mavi-mor renkte, kabarık çizgiler gibi dışarıdan görülebilir.

Evet, varisler çok yaygındır. Erişkinlerin önemli bir bölümünde hayatın bir döneminde varis ortaya çıkabilir. Özellikle ileri yaşlarda ve bazı risk gruplarında daha sık görülür.

Varis her yaşta görülebilir, ancak yaş ilerledikçe daha yaygındır. Kadınlar, hamileler, aşırı kilolu kişiler, ailesinde varis öyküsü olanlar ve uzun süre ayakta kalan ya da oturan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağrı, sızlama veya ağırlık hissi
• Bacaklarda şişlik, özellikle akşamları
• Ciltte kaşıntı veya yanma hissi
• Mavi-mor renkli, kabarık ve kıvrımlı damarlar
• Bacaklarda huzursuzluk veya gece krampları

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamar duvarının zayıflaması
• Damar içindeki kapakçıkların düzgün çalışmaması ve kanın geriye kaçması
• Damar içindeki basıncın artması sonucu damarların genişlemesi

Risk faktörleri

• Yaşın ilerlemesi
• Kadın olmak
• Hamilelik
• Aşırı kilo veya obezite
• Ailede varis öyküsü
• Uzun süre ayakta kalmak veya oturmak
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani gelişen ağrı, şişlik veya renk değişikliği fark ederseniz
• Varis bölgesinden kanama olursa
• Varisin üzerinde yara veya enfeksiyon belirtisi görürseniz
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı ile birlikte bacakta şişlik olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisler günlük aktivitelerinizi engelliyorsa
• Bacak ağrısı, şişlik veya kramplar rahatsız edici düzeye ulaştıysa
• Görünümden rahatsız oluyorsanız ve tedavi seçeneklerini konuşmak istiyorsanız

Tanı

Varis tanısı çoğunlukla doktor muayenesiyle konur. Doktorunuz bacaklarınızı ayakta dururken ve yatarken inceleyecek, şikayetlerinizi dinleyecektir. Varislerin büyüklüğü, yerleri ve eşlik eden belirtiler değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Bacaklar gözle ve elle değerlendirilir.
• Doppler ultrason: Damar yapısını, kan akışını ve kapakçıkların çalışmasını ağrısız bir şekilde görüntüleyen testtir.
• Gerektiğinde venografi: Özel boya verilerek damarların röntgen ile incelenmesi (nadiren kullanılır).

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bacaklarınızı inceleyecek, bazı pozisyonlarda durmanızı isteyebilir. Ultrason genellikle 15-30 dakika sürer ve ağrısızdır. Değerlendirme sonrasında doktorunuz tedavi seçeneklerini sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Varis tedavisinin amacı belirtileri azaltmak, komplikasyonları önlemek ve görünümü düzeltmektir. Tedavi, varislerin büyüklüğüne, yaygınlığına ve yaşam kalitesine etkisine göre kişiselleştirilir. İlk adım genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve varis çoraplarıdır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli yürüyüş ve bacak hareketleri yapın
• Gün içinde bacaklarınızı yüksekte dinlendirin
• Uzun süre ayakta kalmaktan veya oturmaktan kaçının
• Sağlıklı kilonuzu korumaya çalışın
• Dar kıyafetler ve yüksek topuklu ayakkabılar yerine rahat kıyafetler ve düz ayakkabılar tercih edin

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavi seçenekleri arasında skleroterapi (damar içine enjeksiyon), lazer veya radyofrekans tedavisi ve çeşitli cerrahi yöntemler bulunur. Bu tedaviler damar hastalıkları uzmanı tarafından hastanın durumuna göre önerilir. Doktorunuz hangi yöntemin sizin için uygun olduğunu ayrıntılı olarak anlatacaktır. Herhangi bir krem, jel veya hap kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Varisler çok büyükse, şiddetli ağrıya neden oluyorsa veya yara, pıhtı gibi komplikasyon riski varsa cerrahi tedavi gerekebilir. Günümüzde kapalı yöntemler (lazer, radyofrekans) daha az girişimsel olduğu için sıklıkla tercih edilir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşamak, günlük alışkanlıklarda bazı düzenlemeler yaparak belirtileri kontrol altında tutmaya yardımcı olur. Bacaklarınızı sık sık hareket ettirin, özellikle işiniz uzun süre oturmak veya ayakta kalmaksa kısa molalar verin ve dolaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi bacak kaslarını çalıştıran aktiviteleri düzenli yapın
• Bacaklarınızı dinlenirken kalp seviyesinin üzerinde tutun
• Gün içinde sık sık pozisyon değiştirin
• Sıcak ortamlardan ve sıcak suyla uzun süre banyo yapmaktan kaçının
• Varis çorabı doktorunuz önerdiyse düzenli giyin

Diyet ve egzersiz

Liften zengin beslenme (sebze, meyve, tam tahıl) kabızlığı önleyerek damar sağlığını destekler. Tuz tüketimini azaltmak bacaklardaki şişliği azaltabilir. Düzenli egzersiz, özellikle yürüyüş, kan dolaşımını iyileştirir ve bacak kaslarının kanı pompalamasına yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü bazı kişilerde özgüveni etkileyebilir ve kaygı yaratabilir. Bu duygular normaldir. Tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak, belirtilerinizi kontrol etmek ve sosyal destek almak bu duyguları azaltabilir.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak riski azaltmak için yapılabilecek şeyler vardır. Düzenli hareket etmek, sağlıklı kiloyu korumak, uzun süre hareketsiz kalmamak ve bacakları yüksekte tutmak damar sağlığını destekler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta açık yara (ülser) oluşumu
• Varisten kanama
• Damar iltihabı (yüzeyel tromboflebit)
• Derin ven trombozu (bacakta pıhtı oluşması)
• Ciltte renk değişikliği, sertleşme ve kuruma

Uzun vadeli görünüm

Varisler genellikle kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi iyileştirilebilir. Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler azalır, komplikasyonlar büyük ölçüde önlenir. Doktorunuzun önerilerine uymak ve düzenli kontrole gitmek sağlığınız için önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.