Varis Tedavisi: Seçeneklere Genel Bakış

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların (venlerin) genişlemesi, uzaması ve kıvrımlı bir görünüm almasıdır. Bacaklarda mavi veya mor renkli, kabarık damarlar olarak kendini gösterir. Damarların içinde kanın geriye kaçmasını önleyen kapakçıklar vardır. Bu kapakçıklar zayıflarsa kan birikir ve damar genişler.

Evet, oldukça yaygındır. Araştırmalara göre erişkinlerin yaklaşık üçte birinde varis görülebilir.

Herkes varis geliştirebilir; ancak kadınlarda, ileri yaşlarda, hamilelikte, fazla kilolu kişilerde ve uzun süre ayakta kalanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi
• Bacaklarda ağrı, sızı veya kramp
• Ayak bileği ve bacaklarda şişlik
• Kaşıntı, yanma veya hafif huzursuzluk
• Bacaklarda belirgin mavi-mor kıvrımlı damar görünümü

Nedenler

Ana nedenler

• Bacak damarlarının içindeki kapakçıkların görevini yapamaması
• Damar duvarının genetik olarak zayıf olması
• Kanın bacaklardan kalbe dönerken yerçekimine karşı toplanması ve damarlarda birikmesi

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş
• Kadın cinsiyet
• Hamilelik
• Ailede varis öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta durmak veya oturmak
• Hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani veya tek taraflı şişlik, ağrı, kızarıklık veya sıcaklık artışı
• Varis çevresinde cilt yarası, kanama veya akıntı
• Damar boyunca sert ve ağrılı bir bölge hissetme

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisler nedeniyle görünümünüzden rahatsızsanız
• Bacak ağrısı, ağırlık, kaşıntı veya yorgunluk günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Varisler zamanla büyüyor veya sayısı artıyorsa
• Ailenizde varis veya damar hastalığı öyküsü varsa ve önlem almak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz bacaklarınızı inceleyerek, damarların görünümünü ve bacaklardaki şişliği değerlendirir. Genellikle varisler fizik muayene ile tanınır; bazı durumlarda damar ultrasonu ile akışın ne durumda olduğu kontrol edilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Doppler ultrasonografi (damarların iç yapısını ve kan akışını görüntüler)

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason ağrısız bir işlemdir. Bacaklarınıza jel sürülür, bir prob gezdirilir ve görüntüler ekranda izlenir. Muayene sırasında doktorunuz bazen ayakta durmanızı veya öksürmenizi isteyebilir.

Tedavi

Varis tedavisinin amacı şikayetleri azaltmak, görünümü iyileştirmek ve olası komplikasyonları önlemektir. Tedavi, varislerin boyutuna ve şikayetlerinize göre kişiye özel planlanır. Hafif varislerde yaşam tarzı önlemleri ve destekli çoraplar yeterli olabilir; ileri durumlarda tıbbi girişimler gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 30 dakika yürüyüş yapmak
• Otururken veya uzanırken bacakları yüksekte tutmak
• Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınmak; arada hareket etmek
• Doktorunuzun önerdiği varis çorabını (kompresyon çorabı) düzenli kullanmak
• Fazla kilolardan kurtulmak

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavi seçenekleri arasında skleroterapi (damarın içine özel bir madde enjekte edilerek kapatılması), lazer veya radyofrekans tedavisi (damarın içinden ısıtılarak kapatılması) ve çeşitli cerrahi yöntemler (damarın çıkarılması veya bağlanması) bulunur. Bu yöntemlerin hangisinin size uygun olduğuna, kalp ve damar cerrahisi veya girişimsel radyoloji uzmanı karar verir. İlaç kullanımı ile ilgili herhangi bir öneri ancak doktorunuz tarafından yapılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genellikle çok büyük varislerde, şiddetli ağrıda, ciltte yaralar oluştuğunda veya diğer tedavi yöntemlerinin uygun olmadığı durumlarda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Çoğu ameliyat günübirlik veya kısa süreli hastanede kalmayı gerektirir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken en önemli şey bacaklarınızı dinlendirmek ve kan dolaşımını desteklemektir. Bacaklarınızı kalp hizasından yukarı kaldırmak, gün sonunda şişliği ve ağırlığı azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Çok dar giysilerden kaçının
• Yüksek topuklu ayakkabılar yerine düz ve rahat ayakkabılar tercih edin
• Otururken bacak bacak üstüne atmaktan kaçının
• Uzun yolculuklarda kalkıp yürüyün ve ayak bileklerinizi döndürün

Diyet ve egzersiz

Düzenli egzersiz, özellikle yürüyüş ve yüzme, bacak kaslarını çalıştırarak toplardamar dolaşımını destekler. Sebze, meyve ve lifli besinlerden zengin bir beslenme, kabızlığı önleyerek karın içi basıncın artmasını engeller ve damar sağlığını korur. Tuz tüketimini azaltmak da şişliği azaltabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü bazı kişilerde özgüven sorunlarına veya moral bozukluğuna yol açabilir. Bu duyguları tanımak ve yakınlarınızla konuşmak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya destek grubu da yardımcı olabilir.

Önleme

Varisler tamamen önlenemese de riskini azaltmak mümkündür. Hareketli bir yaşam, sağlıklı kilo, düzenli egzersiz ve bacakları dinlendirme gibi önlemler varis oluşumunu yavaşlatabilir veya mevcut varislerin kötüleşmesini önleyebilir.

Aşılar

Varisleri önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Varis için toplumda önerilen rutin bir tarama testi yoktur; risk altındaysanız doktorunuz değerlendirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacak cildinde renk koyulaşması ve sertleşme
• Bacakta iyileşmesi zor yaralar (varis ülseri)
• Damar iltihabı (tromboflebit)
• Varisli damarın yırtılarak kanaması
• Toplardamar içinde pıhtı oluşması (derin ven trombozu)

Uzun vadeli görünüm

Varislerin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve ciddi bir sağlık tehdidi oluşturmaz. Uygun tedavi ve yaşam tarzı önlemleriyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Tedavi edilse bile ilerleyen yıllarda yeni varisler oluşabilir, ancak bu normal bir durumdur ve düzenli kontrol ile yönetilebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.