Damar Sağlığı İçin Egzersiz Rehberi

Genel Bakış

Damar sağlığı için egzersiz, bacaklardaki toplardamarlardan kanın kalbe dönüşünü kolaylaştıran hareket ve aktiviteler bütünüdür. Bacaktaki kaslar kasıldığında damarlardaki kanı yukarı pompalar. Bu sayede damarlardaki baskı azalır, şişlik ve varis gibi sorunların önüne geçilir.

Evet, toplardamar yetmezliği ve varis oldukça sık görülür. Özellikle uzun süre ayakta ya da oturarak çalışan kişilerde bu durum daha yaygındır.

Damar sorunları her yaşta görülebilir. Ancak ileri yaştakiler, hamileler, ayakta çalışanlar, aşırı kilolu kişiler ve ailesinde varis öyküsü olanlar daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi
• Akşamları artan ayak ve bilek şişlikleri
• Varis adı verilen genişlemiş, görünür damarlar
• Bacaklarda, özellikle geceleri görülen kramplar
• Bacaklarda huzursuzluk ve gerginlik hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda damar yetmezliği nadirdir. Ancak doğuştan damar anomalileri varsa bacakta şişlik veya renk değişikliği görülebilir.
• Gençlerde uzun süre hareketsiz kalmak bacaklarda geçici uyuşma veya şişliğe yol açabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bacak cildinde incelme ve koyulaşma
• Bacakta sürekli şişlik
• Varisli damarların etrafında kaşıntı
• İyileşmesi zor bacak yaraları

Nedenler

Ana nedenler

• Uzun süre hareketsiz durmak veya oturmak
• Toplardamar kapakçıklarının zayıflaması sonucu kanın geriye kaçması
• Hamilelik, aşırı kilo ve yaşlanmaya bağlı damar duvarı yapısının bozulması

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Aşırı kilo veya obezite
• Sigara kullanımı
• Ayakta veya oturarak yapılan uzun süreli işler
• Hamilelik
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik, ağrı ve kızarıklık varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Bacakta kanayan ya da hızla büyüyen bir yara fark ederseniz gecikmeden doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisleriniz artıyor veya bacaklarınızda sürekli ağırlık hissi yaşıyorsanız muayene olun.
• Dinlenmekle geçmeyen bacak şişliğiniz varsa doktorunuza danışın.

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler, bacaklarınızı muayene eder ve damar sağlığınızı değerlendirir. Gerekirse görüntüleme yöntemleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Bacaklardaki şişlik, renk değişikliği ve varisler incelenir.
• Doppler ultrason: Damarlardaki kan akışını ve kapakçıkların çalışıp çalışmadığını gösterir.
• Bazı durumlarda bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans anjiyografi istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında genellikle Doppler ultrason kullanılır. Bu tetkik ağrısızdır ve herhangi bir risk taşımaz. Doktorunuz sonuçlara göre size özel bir egzersiz ve tedavi planı önerir.

Tedavi

Damar sağlığını korumak için tedavinin temelinde yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli egzersiz yer alır. Gerekirse varis çorabı, ilaç tedavisi ve bazı girişimsel yöntemler de eklenebilir.

Evde kişisel bakım

• Her gün düzenli yürüyüş yapın.
• Uzun süre ayakta veya oturarak kalmayın; her saat başı kısa yürüyüşler yapın.
• Otururken ayaklarınızı yüksekte tutmaya çalışın.
• Yatmadan önce bacak kaslarınızı gevşeten hareketler yapın.
• Bol su için ve tuz tüketimini azaltın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz damar sağlığını destekleyen bazı ilaçlar önerebilir. Ayrıca varis çorabı gibi basınç tedavisi, skleroterapi veya lazer tedavisi gibi girişimsel yöntemler uygulanabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna hastanın durumuna göre damar hastalıkları uzmanı karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar yetmezliği çok ilerlemişse, bacak yaraları açılmışsa veya ağrı şiddetliyse cerrahi seçenekler değerlendirilir. Bu karar damar cerrahisi uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Hareketli bir yaşam tarzı benimsemek damar sağlığınızı korur. İş yerinde sık sık mola verin, ayağa kalkıp dolaşın. Bacaklarınızı sıkıştıran dar kıyafetlerden kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş hedefleyin.
• Ayak bileği hareketleri ve topuk-yükseltme egzersizleri yapın.
• İdeal kilonuzu koruyun.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme yani bol sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar içeren bir diyet damar sağlığını destekler. Tuzu azaltmak şişliği önler. Yüzme ve bisiklet gibi eklemlere yük bindirmeyen egzersizler de iyi bir seçenektir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bacak ağrısı ve varis görünümü yaşam kalitesini etkileyebilir. Düzenli egzersiz hem bedensel hem ruhsal iyilik haline katkı sağlar. Yürüyüş ve açık hava aktiviteleri ruh halinizi güçlendirebilir.

Önleme

Damar sorunlarını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve hareketli bir yaşam ile riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz.

Aşılar

Damar sağlığını korumaya yönelik özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel sağlık için grip ve diğer önerilen aşıları yaptırabilirsiniz.

Tarama programları

Özellikle risk grubundaysanız veya ailenizde damar hastalığı öyküsü varsa düzenli doktor kontrolleri yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Toplardamar yetmezliği ilerleyerek bacak cildinde kalıcı renk değişikliğine yol açabilir.
• Tedavi edilmeyen damarlarda kan pıhtısı oluşabilir. Bu duruma derin ven trombozu adı verilir.
• Bacakta iyileşmesi zor yaralar yani bacak ülserleri gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Düzenli egzersiz ve doktor önerilerine uyum ile damar sağlığınızı koruyabilir ve şikayetlerinizi büyük ölçüde hafifletebilirsiniz. Erken dönemde alınacak önlemler ciddi komplikasyonları önleyebilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.