Atardamar MR: Ne Beklemeli?

Genel Bakış

Atardamar MR’ı (manyetik rezonans görüntüleme), vücudunuzdaki atardamarların ayrıntılı resimlerini çekmek için kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Röntgen ışını kullanılmaz, bunun yerine güçlü bir manyetik alan ve radyo dalgalarıyla çalışır. Bu işlem, damarlarınızdaki kan akışını ve daralma, tıkanma gibi sorunları gösterir.

Atardamar MR’ı, özellikle kalp, beyin, bacak ve böbrek atardamarlarının incelenmesinde sık kullanılan bir tetkiktir. Her yıl binlerce kişiye uygulanmaktadır.

Atardamar MR’ı, doktorun atardamarlarla ilgili bir sorundan şüphelendiği herkese uygulanabilir. Yaş, cinsiyet veya başka bir özellik sınırlamaz, ancak genellikle damar tıkanıklığı riski taşıyan kişilere önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda yürümekle artan ve dinlenince geçen ağrı
• Baş dönmesi veya bayılma hissi
• Göğüs ağrısı
• Yüksek tansiyon
• Böbrek yetmezliği belirtileri

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan gelen damar anomalileri
• Kol veya bacakta morarma veya şişlik
• Baş ağrısı veya nöbetler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk ve zayıflık
• Bacaklarda uyuşma veya soğukluk
• Hafıza sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Atardamar MR’ı çekilmesine neden olan damar sorunlarının başlıca nedeni aterosklerozdur (damar sertliği). Damar duvarlarında plak adı verilen yağ birikintileri oluşur ve damar daralır.
• Damar iltihabı (vaskülit)
• Damar balonlaşması (anevrizma)
• Doğuştan gelen damar yapı bozuklukları

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Fazla kilo
• Hareketsiz yaşam
• Ailede damar hastalığı öyküsü
• İlerleyen yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtileriniz aniden kötüleşirse (örneğin bacak ağrınız dinlenirken de oluyorsa)
• Göğüs ağrınız veya nefes darlığınız varsa
• Bayılma hissi yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuz daha önce başka bir testte (örneğin doppler ultrason) anormallik saptadıysa
• Damar hastalığı riskiniz yüksekse (sigara kullanımı, diyabet gibi) ve koruyucu kontrol istiyorsanız
• Ameliyat öncesi damar yapınızın değerlendirilmesi gerekiyorsa

Tanı

Atardamar MR’ı, doktorunuzun fizik muayene ve diğer testlerden sonra damar sorunundan şüphelenmesi üzerine istenir. MR görüntüleri radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Atardamar MR’ı (manyetik rezonans anjiyografi)
• Doppler ultrason
• Bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA)
• Kan testleri (kolesterol, şeker, böbrek fonksiyonları)

Randevunuzda neler beklenir

MR çekiminden önce metal eşyalarınızı çıkarmanız istenir. Üzerinizdeki giysilerde metal düğme varsa, hastane önlüğü giyebilirsiniz. MR cihazı büyük bir tüp şeklindedir. İçeriye dar bir sedye üzerinde girersiniz. İşlem sırasında cihaz yüksek sesler çıkarır, size kulaklık verilebilir. Kontrast madde kullanılacaksa, damar yolundan enjekte edilir. İşlem boyunca sakin durmanız önemlidir. Hareket ederseniz görüntüler bulanık çıkabilir. Kapalı alan korkunuz varsa önceden doktorunuza söyleyin; size hafif bir sakinleştirici verilebilir.

Tedavi

Atardamar MR’ı sonucuna göre tedavi planı belirlenir. Daralma veya tıkanma varsa, öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi uygulanır. İlerlemiş vakalarda girişimsel işlemler (balon veya stent) gerekebilir. Tedavi, damar sorununun türüne ve yerine göre kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Sigarayı bırakmak
• Düzenli egzersiz (günde 30 dakika yürüyüş)
• Sağlıklı beslenmek (az tuz, az yağ, bol sebze-meyve)
• Kilonuzu kontrol altında tutmak
• Stresten uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan basıncını düşüren, kolesterolü azaltan veya kan sulandıran ilaçlar önerebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak önemlidir. Hiçbir ilacı doktorunuz önermeden bırakmayın. İlaçlar damar tıkanıklığını yavaşlatabilir ve pıhtı oluşumunu önleyebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tıkanıklığı ileri düzeydeyse, balon anjiyoplasti (daralan damarı genişletme) veya bypass ameliyatı (damar yolunu değiştirme) gibi cerrahi işlemler gerekebilir. Bu kararı doktorunuz sizinle birlikte vermelidir.

Bu durumla yaşamak

Atardamar MR’ı sonrası genellikle günlük hayatınıza hemen dönebilirsiniz. Kontrast maddeye karşı alerjik reaksiyon nadirdir. Sonuçlar çıktığında doktorunuz sizi bilgilendirecek ve gerekli önlemleri alacaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli doktor kontrollerine gitmek
• Önerilen ilaçları aksatmamak
• Egzersiz ve beslenme alışkanlıklarını sürdürmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Diyet ve egzersiz

Kalp ve damar sağlığı için Akdeniz tipi beslenme önerilir: zeytinyağı, balık, tam tahıllar, sebze ve meyve ağırlıklı. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme) yapmaya çalışın. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Damar sorunları ve bu tür tetkikler kaygı yaratabilir. Unutmayın, erken tanı ve tedaviyle birçok damar hastalığı kontrol altına alınabilir. Duygularınızı ailenizle veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Damar sertliği tamamen önlenemese de sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski büyük ölçüde azaltır. Sigara içmemek, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve kronik hastalıkları (tansiyon, diyabet) kontrol altında tutmak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Atardamar MR’ı ile ilgili bir aşı yoktur. Ancak damar hastalıkları riskini artıran enfeksiyonlara karşı grip ve zatürre aşılarınızı güncel tutmanız önemlidir.

Tarama programları

Rutin tarama testleri, özellikle 40 yaş üstü risk faktörü olan kişilere önerilir. Doktorunuz yıllık kontrollerde tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümü yaparak sizi yönlendirecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta kalıcı hasar veya amputasyon
• İnme (felç)
• Kalp krizi
• Böbrek yetmezliği
• Anevrizma yırtılması (ölümcül olabilir)

Uzun vadeli görünüm

Atardamar MR’ı ile erken tanı konulduğunda, tedavi genellikle başarılıdır. Damar hastalıklarının çoğu ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir. Cerrahi müdahale gereken durumlarda bile sonuçlar oldukça yüz güldürücüdür. Doktorunuzla iş birliği yaparak damarlarınızı koruyabilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Society for Vascular Surgery

Yerel kuruluşlar

• Türk Kalp Vakfı · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.