Atardamar Ultrasonu Açıklaması

Genel Bakış

Atardamar ultrasonu, vücudunuzdaki atardamarların içine ses dalgalarıyla bakmayı sağlayan ağrısız bir görüntüleme testidir. Bu test, damarlarınızda daralma, tıkanıklık veya plak birikimi olup olmadığını gösterir.

Evet, bu test oldukça yaygındır. Türkiye'de her yıl binlerce kişiye atardamar ultrasonu çekilir. Özellikle kalp ve damar hastalıkları riski olanlarda sıkça kullanılır.

Atardamar ultrasonu genellikle şu kişilere önerilir: sigara içenler, şeker hastalığı, yüksek tansiyon veya yüksek kolesterolü olanlar, bacaklarında yürürken ağrı hissedenler, felç geçirme riski taşıyanlar ve 50 yaş üstü bireyler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yürürken bacaklarda kramp veya ağrı (dinlenince geçer)
• Bacak veya ayakta soğukluk hissi
• Bacaklarda, ayaklarda veya parmaklarda uyuşma
• Boyun atardamarında sorun varsa baş dönmesi veya geçici görme kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadirdir, ancak doğuştan damar darlığı veya iltihaplı damar hastalığı olabilir.
• Bacaklarda morarma, soğukluk veya büyüme geriliği görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha sık görülür, çünkü damar sertliği (ateroskleroz) zamanla ilerler.
• Yürüme zorluğu, denge problemleri ve bacaklarda iyileşmeyen yaralar belirti olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Atardamarların daralması veya tıkanmasına neden olan en yaygın durum damar sertliğidir (ateroskleroz). Bu, kolesterol ve diğer maddelerin damar duvarında plak adı verilen birikimler oluşturmasıdır.

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek kolesterol
• Ailede kalp veya damar hastalığı öyküsü
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Obezite (aşırı kilo)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Bacakta aniden başlayan şiddetli ağrı, soğukluk ve renk değişimi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yürürken bacaklarınızda düzenli olarak ağrı veya kramp oluyorsa
• Daha önce felç veya kalp krizi geçirdiyseniz ve damar sağlığınızı kontrol ettirmek istiyorsanız
• Doktorunuz damar hastalığı riskinizin yüksek olduğunu söylüyorsa

Tanı

Atardamar ultrasonu, doktorunuzun muayene bulguları ve şikayetleriniz doğrultusunda isteyeceği bir görüntüleme testidir. Genellikle fizik muayene sonrasında, damarlarınızda bir sorun olduğundan şüpheleniliyorsa yapılır.

Yapılabilecek testler

• Atardamar ultrasonu (renkli Doppler ultrason)
• Ayak bileği-kol basıncı ölçümü (ABI testi)
• Bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BT anjiyo) – bazı durumlarda
• Manyetik rezonans anjiyografi (MR anjiyo) – bazı durumlarda

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason sırasında bir kanepeye uzanırsınız. İlgili bölgeye (örneğin bacağınıza) su bazlı bir jel sürülür. Ultrason cihazının probu (el aleti) bu jelin üzerinde gezdirilir. Ses dalgaları sayesinde atardamarlarınızın görüntüsü bir ekrana yansır. İşlem tamamen ağrısızdır ve genellikle 30-60 dakika sürer. İşlem bittikten sonra jeli silerek normal hayatınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

Atardamar ultrasonu sonucunda bir sorun tespit edilirse, tedavi sorunun ciddiyetine ve yerine göre değişir. Amaç damar tıkanıklığını gidermek, kan akışını iyileştirmek ve kalp krizi, felç gibi ciddi olayları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın. Bu damar sağlığınız için yapabileceğiniz en iyi şeydir.
• Düzenli yürüyüş yapın. Bacak ağrınız varsa, ağrıya rağmen durup dinlenerek yürümeye devam edin.
• Sağlıklı beslenin; sebze, meyve ve tam tahılları tercih edin, tuzu azaltın.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kan pıhtılaşmasını önleyen ilaçlar, kolesterol düşürücü ilaçlar veya tansiyon ilaçları önerebilir. Bu ilaçların isimlerini ve dozlarını doktorunuz belirleyecektir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tıkanıklığı çok ilerlemişse veya ilaç ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmuyorsa, cerrahi girişim gerekebilir. Örneğin anjiyoplasti (balonla damarı açma) veya bypass (yeni bir damar yolu oluşturma) ameliyatı yapılabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu kardiyoloji veya kalp damar cerrahisi uzmanınız belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Atardamar hastalığı teşhisi konulduysa, düzenli doktor kontrollerinizi aksatmamalı ve ilaçlarınızı düzenli kullanmalısınız. Bacak ağrınız yürümeyi zorlaştırabilir ancak düzenli yürüyüş zamanla ağrıyı azaltabilir. Ayaklarınıza iyi bakın; yaralanmalara karşı koruyun ve her gün kontrol edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 30 dakika yürüyüş veya doktorunuzun önerdiği egzersizleri yapın.
• Stresten uzak durmaya çalışın; gevşeme teknikleri veya hobiler yardımcı olabilir.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Ayaklarınızı sıcak tutun, ancak sıcak su torbaları gibi doğrudan ısı kaynaklarından kaçının.

Diyet ve egzersiz

Kalp ve damar dostu bir beslenme düzeni benimseyin: sebze, meyve, balık, zeytinyağı, tam tahıllar tüketin. İşlenmiş gıdalardan, aşırı tuz ve şekerden kaçının. Düzenli egzersiz (özellikle yürüyüş) damarlarınızın yeni kan yolları oluşturmasına yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Damar hastalığı tanısı almak kaygı verici olabilir. Sürekli ağrı veya hareket kısıtlılığı moralinizi bozabilir. Bu duygularla başa çıkmak için ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, birçok insan bu durumla başarılı bir şekilde yaşamaktadır.

Önleme

Evet, atardamar hastalıklarını önlemek için atabileceğiniz birçok adım var. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, sigarayı bırakmak, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve tansiyon, şeker, kolesterol gibi değerlerinizi kontrol altında tutmak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Atardamar hastalığını önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Eğer ailenizde erken yaşta kalp krizi veya felç geçiren bireyler varsa ya da sizin risk faktörleriniz yüksekse, doktorunuza danışarak düzenli tarama testleri yaptırabilirsiniz. Atardamar ultrasonu, risk altındaki kişilerde erken tanı için kullanılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta veya ayakta iyileşmeyen yaralar (ülser) oluşabilir.
• İleri vakalarda doku ölümü (kangren) ve bacak kaybı (ampütasyon) riski artar.
• Boyun atardamarlarındaki tıkanıklık felce (inme) neden olabilir.
• Kalbi besleyen atardamarlardaki sorun kalp krizine yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Atardamar hastalıkları erken teşhis edildiğinde ve uygun şekilde tedavi edildiğinde başarıyla yönetilebilir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi ile birçok kişi sağlıklı ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Düzenli doktor kontrolü ve tedaviye uyum, uzun dönemde ciddi komplikasyonları önlemenin anahtarıdır. Umutlu olmak ve adımlarınızı doktorunuzla birlikte atmak en doğru yoldur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.