Atardamar Röntgeni Açıklaması

Genel Bakış

Atardamar röntgeni, damarlarınızın içini görmek için yapılan bir görüntüleme yöntemidir. Bu işlem sırasında ince bir tüp (kateter) atardamarınıza yerleştirilir ve içine özel bir boya verilir. Ardından röntgen cihazı ile damarlarınızın resimleri çekilir. Bu sayede damarlarınızda daralma, tıkanma veya başka sorunlar olup olmadığı anlaşılır.

Atardamar röntgeni, özellikle kalp ve damar hastalıklarının teşhisinde sıkça kullanılan bir yöntemdir. Ancak herkese değil, yalnızca gerekli görülen hastalara uygulanır.

Kalp krizi geçiren, göğüs ağrısı çeken, bacaklarında ağrı veya yara olan, inme (felç) belirtileri gösteren veya damar tıkanıklığı şüphesi olan kişilere yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Atardamar röntgeni bir belirti değil, bir tanı yöntemidir. Ancak bu işlemin yapılmasını gerektiren durumlar arasında göğüs ağrısı, nefes darlığı, bacak krampları, ani başlayan baş dönmesi veya konuşma güçlüğü sayılabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda doğuştan kalp hastalığı veya damar anomalileri şüphesi varsa atardamar röntgeni istenebilir. Belirtiler arasında morarma, hızlı nefes alma, beslenme güçlüğü ve büyüme geriliği yer alabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda damar sertliği (ateroskleroz) daha sık görüldüğü için atardamar röntgeni daha sık istenebilir. Belirtiler arasında göğüs ağrısı, nefes darlığı, bacaklarda uyuşma veya yürürken ağrı bulunur.

Nedenler

Ana nedenler

• Atardamar röntgeni bir hastalık değil, tanı yöntemidir. Bu yöntemin kullanılmasını gerektiren nedenler arasında damar tıkanıklığı (ateroskleroz), damar baloncukları (anevrizma), damar iltihabı (vaskülit) ve doğuştan damar bozuklukları sayılabilir.

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Sigara içmek
• Aşırı kilo (obezite)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ailede kalp ve damar hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma gibi acil belirtileriniz varsa hemen 112'yi arayın.
• Bacakta ani şişlik, ağrı veya morarma varsa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailenizde kalp ve damar hastalığı varsa düzenli kontrollerinizi yaptırın.
• Yüksek tansiyon, şeker veya kolesterolünüz varsa doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrole gidin.

Tanı

Atardamar röntgeni (anjiyografi) genellikle diğer testlerin ardından doktorunuzun gerekli görmesi durumunda yapılır. Kalp damarlarının incelenmesi için koroner anjiyografi, bacak damarları için periferik anjiyografi, beyin damarları için serebral anjiyografi yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini ölçen test
• Kan testleri
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi – damarların detaylı görüntüsü
• Manyetik rezonans (MR) anjiyografi – damarların manyetik alanda görüntülenmesi
• Atardamar röntgeni (anjiyografi) – kateter yardımıyla damar içi görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

İşlemden önce aç olmanız istenebilir. Size damar yolu açılır ve işlem bölgesi uyuşturulur. İnce bir tüp (kateter) atardamarınızdan ilerletilir ve boya verilir. Röntgen çekilirken hafif bir sıcaklık hissi olabilir. İşlem sonrası birkaç saat dinlenmeniz gerekebilir. Genellikle aynı gün taburcu olunur.

Tedavi

Atardamar röntgeni sonucuna göre doktorunuz bir tedavi planı belirler. Tedavi, damar tıkanıklığının derecesine, yerine ve genel sağlık durumunuza göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Sağlıklı beslenin, tuz ve yağ oranı düşük gıdalar tercih edin.
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş gibi).
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
• Kan basıncınızı ve kan şekerinizi kontrol altında tutun.

Tıbbi tedaviler

Tedavide kan sulandırıcılar, tansiyon ilaçları, kolesterol düşürücüler gibi ilaçlar kullanılabilir. Ayrıca balon anjiyoplasti (dar damarın balonla genişletilmesi) ve stent (damar içine küçük bir tüp yerleştirilmesi) gibi girişimsel yöntemler de uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tıkanıklığı çok ileri düzeydeyse veya balon/stent yöntemi yeterli olmazsa, by-pass cerrahisi (damar nakli) gerekebilir. Bu ameliyat, damarın tıkalı bölümüne yeni bir yol oluşturmayı içerir.

Bu durumla yaşamak

Atardamar röntgeni sonrası günlük hayatınıza kısa sürede dönebilirsiniz. İlk 24 saat ağır kaldırmaktan ve işlem yapılan bölgeyi zorlamaktan kaçının. Bol su için ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kalp ve damar sağlığı için Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, sebze, meyve, balık) önerilir.
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmaya çalışın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresinizi yönetmek için gevşeme teknikleri veya hobiler edinin.

Diyet ve egzersiz

Doymuş yağ ve şekerden fakir, lifli gıdalar tüketin. Özellikle yeşil yapraklı sebzeler, tam tahıllar ve balık kalp dostudur. Yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler damar sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Atardamar röntgeni gibi tanı konulması, anksiyete (kaygı) veya depresyona yol açabilir. Bu duygularınızı doktorunuz veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Aileniz ve arkadaşlarınız da size destek olabilir.

Önleme

Atardamar röntgeni bir hastalık değildir ancak damar tıkanıklığı gibi sorunların önlenmesi mümkündür. Sağlıklı yaşam tarzı, düzenli kontroller ve risk faktörlerini yönetmek bu sorunların büyük ölçüde önlenmesini sağlar.

Tarama programları

Yüksek risk grubundaysanız (ailede kalp hastalığı, diyabet, yüksek tansiyon) düzenli sağlık taramaları yaptırmanız önerilir. Bu taramalar kan testleri, tansiyon ölçümü ve gerekirse EKG veya efor testi içerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• İnme (felç)
• Bacaklarda kangren (doku ölümü) ve amputasyon (uzuv kaybı)
• Böbrek yetmezliği
• Anevrizma (damar baloncuğu) yırtılması

Uzun vadeli görünüm

Atardamar röntgeni ile erken teşhis konulduğunda tedavi şansı oldukça yüksektir. Damar hastalıkları ilerlemiş olsa bile uygun tedavi, yaşam kalitesini artırabilir ve ciddi komplikasyonları önleyebilir. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam tarzı ile birçok hasta uzun ve sağlıklı bir hayat sürebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.