Astım ve BT Taramasına Hazırlık

Genel Bakış

Astım, hava yollarınızın daralmasına ve şişmesine neden olan, nefes almayı zorlaştıran uzun süreli bir akciğer hastalığıdır. BT (bilgisayarlı tomografi) taraması ise vücudunuzun içinin ayrıntılı görüntülerini oluşturan özel bir röntgen türüdür. Doktorlar, akciğerlerinizin yapısını daha iyi görmek, astımınızın şiddetini değerlendirmek veya başka sorunları ekarte etmek için BT taraması isteyebilir.

Evet, astım oldukça yaygın bir hastalıktır. Türkiye'de her 10 kişiden yaklaşık 1'inde astım görülmektedir.

Astım her yaştan insanı etkileyebilir. Çocuklarda ve genç erişkinlerde sık görülür, ancak her yaşta başlayabilir. Ailede astım öyküsü olanlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Hırıltılı solunum (nefes verirken ıslık sesi)
• Göğüste sıkışma hissi
• Öksürük (özellikle gece veya sabah erken saatlerde)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar astım belirtilerini tam olarak ifade edemeyebilir; hırıltı, öksürük ve nefes alırken zorlanma görülebilir.
• Oyun oynarken veya gülerken belirtiler kötüleşebilir.
• Yorgunluk ve halsizlik de sık görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda nefes darlığı sık görülür ancak kalp veya diğer hastalıklarla karışabilir.
• Öksürük ve hırıltı daha belirgin olabilir.
• Astım atakları daha şiddetli seyredebilir ve iyileşme süresi uzayabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Astımın kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin birleşimi rol oynar.
• Alerjik durumlar (polen, ev tozu, hayvan tüyü gibi) astımı tetikleyebilir.
• Solunum yolu enfeksiyonları, soğuk hava, egzersiz ve bazı ilaçlar da astım ataklarına yol açabilir.

Risk faktörleri

• Ailede astım veya alerji öyküsü
• Çocuklukta sık geçirilen solunum yolu enfeksiyonları
• Sigara dumanına maruz kalmak (aktif veya pasif içicilik)
• Hava kirliliği ve mesleki kimyasallarla temas

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil kabul edilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Astım krizi geçiriyorsanız ve acil ilaçlarınız işe yaramıyorsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Astımınız iyi kontrol ediliyorsa, düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde takip randevularına gidin.
• BT taraması öncesinde doktorunuz sizi bilgilendirecektir; bu talimatları mutlaka uygulayın.

Tanı

Astım tanısı genellikle öykünüz, fizik muayene ve solunum fonksiyon testleri ile konulur. Doktorunuz akciğerlerinizin ne kadar iyi çalıştığını ölçmek için spirometri adı verilen bir test yapabilir. BT taraması ise bazen ek bilgi sağlamak için istenir.

Yapılabilecek testler

• Spirometri (nefes testi)
• Tepe akım ölçümü (PEF takibi)
• Alerji testleri (cilt veya kan testi)
• BT taraması (göğüs bilgisayarlı tomografisi)

Randevunuzda neler beklenir

BT taramasına hazırlık genellikle basittir. Taramadan önce doktorunuz metal takıları çıkarmanızı ve rahat kıyafetler giymenizi isteyebilir. Bazı durumlarda bir süre boyunca belirli ilaçları kullanmamanız gerekebilir; bu konuda doktorunuz size net talimat verecektir. Tarama sırasında birkaç saniye nefesinizi tutmanız istenebilir. İşlem ağrısızdır ve genellikle 10-15 dakika sürer. Herhangi bir endişeniz varsa mutlaka doktorunuza veya teknisyene söyleyin.

Tedavi

Astım tedavisinin amacı belirtileri kontrol altında tutmak, atakları önlemek ve normal bir yaşam sürmenizi sağlamaktır. Tedavi kişiye özeldir ve düzenli doktor takibi gerektirir.

Evde kişisel bakım

• Tetkiklerden kaçının (alerjenler, sigara dumanı, hava kirliliği gibi).
• Doktorunuzun önerdiği astım eylem planını uygulayın.
• Düzenli egzersiz yapın, ancak aşırıya kaçmayın ve egzersiz öncesi doktorunuza danışın.
• Sağlıklı beslenin ve kilonuzu kontrol altında tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz astımınızın şiddetine göre inhaler (solunum yoluyla alınan) ilaçlar reçete edebilir. Bunlar genellikle iki tiptir: günlük kullanılan kontrol edici ilaçlar ve atak anında kullanılan rahatlatıcı ilaçlar. Tedaviniz; ilaçların yanı sıra aşılar (grip ve zatürre aşısı gibi) ve yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir. Hangi ilaçların size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Astım doğrudan cerrahi gerektiren bir hastalık değildir. Ancak astımınız varsa ve başka bir nedenle ameliyat olacaksanız, anestezi ekibinin astımınız hakkında bilgilendirilmesi önemlidir.

Bu durumla yaşamak

Astımınızı iyi yönetmek, günlük yaşamınızda belirtilerinizi kontrol altında tutmanızı sağlar. Düzenli ilaç kullanımı, tetikleyicilerden kaçınma ve doktor kontrolleri ile çoğu kişi aktif bir yaşam sürdürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve sigara dumanından uzak durun.
• Evinizde nem ve küf oluşumunu engelleyin; düzenli havalandırma yapın.
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri veya yürüyüş gibi aktiviteler deneyin.
• Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde dışarı çıkmaktan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme astım yönetimine yardımcı olabilir. Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz (yürüyüş, bisiklet gibi) önerilir. Egzersiz öncesinde ısınma hareketleri yapın ve egzersiz sırasında nefesinizi kontrol edin. Soğuk havalarda ağız ve burnunuzu atkı ile kapatmak faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Astım, özellikle atak dönemlerinde kaygı ve strese neden olabilir. Endişelerinizi doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin. Astımın duygusal yönüyle başa çıkmak, genel sağlığınız için önemlidir.

Önleme

Astımı tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak tetikleyicilerden kaçınarak, sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek ve doktorunuzun önerilerine uyarak astım ataklarının sıklığını azaltabilirsiniz.

Aşılar

Grip (influenza) ve zatürre (pnömokok) aşıları, astım hastaları için önerilir çünkü bu enfeksiyonlar astım ataklarını tetikleyebilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Astım için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailede astım öyküsü varsa veya belirtiler yaşıyorsanız, doktorunuzla görüşmek erken tanı ve tedavi için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sık ve şiddetli astım atakları
• Akciğer fonksiyonlarında kalıcı hasar
• Uyku sorunları ve yorgunluk
• Okul veya işe devam edememe
• Acil servis başvurularında artış

Uzun vadeli görünüm

Astım tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uygun tedavi ve düzenli takip ile çoğu kişi belirtilerini kontrol altında tutar ve aktif, sağlıklı bir yaşam sürer. BT taraması gibi tetkikler de doktorunuzun size en iyi tedaviyi planlamasına yardımcı olur. Umutsuzluğa kapılmayın, astımınızı yönetmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.