Astım ve Akciğer Röntgeni: Ne Zaman Gerekir?

Genel Bakış

Astım, hava yollarının daralması ve iltihaplanması sonucu tekrarlayan öksürük, hırıltı ve nefes darlığına yol açan bir solunum yolu hastalığıdır. Astım tanısında röntgen genellikle akciğerlerin başka bir sorunu olup olmadığını kontrol etmek için kullanılır.

Astım oldukça yaygın bir hastalıktır. Türkiye'de yaklaşık her 10-15 kişiden birinde astım görülmektedir.

Astım her yaşta görülebilir, ancak genellikle çocuklukta başlar. Ailede astım öyküsü veya alerjik bünye olması riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürük
• Göğüste hırıltı
• Nefes darlığı
• Göğüste sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Sık sık öksürük, özellikle geceleri
• Oynarken yorulma
• Hırıltılı nefes
• Nefes alırken burun kanatlarının hareketi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı
• Öksürük (bazen kuru)
• Hırıltı
• Yorgunluk
• Bulantı (ağır ataklarda)

Nedenler

Ana nedenler

• Astımın kesin nedeni bilinmiyor, ancak genetik ve çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülüyor.
• Alerjik tetikleyiciler (polen, toz akarları, hayvan tüyleri, küf)
• Solunum yolu enfeksiyonları
• Soğuk hava, egzersiz, sigara dumanı, hava kirliliği

Risk faktörleri

• Ailede astım veya alerji öyküsü
• Çocukluk çağında alerjiler (egzama, saman nezlesi)
• Sigara dumanına maruziyet
• Obezite
• Mesleki kimyasallara veya toz maruziyeti

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı aniden kötüleştiyse
• Kurtarıcı ilaçlar işe yaramıyorsa
• Dudaklarda veya tırnaklarda morarma varsa - 112'yi arayın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez astım belirtileri yaşıyorsanız
• Astımınız var ve kontrolden çıkıyor gibi hissediyorsanız
• Astım eylem planınızı güncellemek için düzenli yıllık kontroller

Tanı

Astım tanısı için doktor önce detaylı bir öykü alır, akciğerleri dinler ve solunum testleri (spirometri) yapar. Röntgen genellikle ilk adımda değildir, ancak astım benzeri belirtilere yol açabilecek diğer hastalıkları (zatürre, yabancı cisim vb.) ekarte etmek için istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Solunum fonksiyon testi (spirometri)
• Akciğer röntgeni (PA Akciğer grafisi)
• Alerji testleri (gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

Doktor size belirtilerinizi, ne zaman başladığınızı ve nelerin tetiklediğini soracaktır. Solunum testi sırasında derin nefes alıp hızlıca üflemeniz istenecek. Röntgen çekimi için özel bir hazırlık yoktur; cihazın önünde dururken kısa bir süre nefesinizi tutmanız istenebilir.

Tedavi

Astım tedavisinde amaç belirtileri kontrol altına almak, atakları önlemek ve günlük yaşamı kesintisiz sürdürmektir. Tedavi, tetikleyicilerden kaçınma, ilaç tedavisi ve düzenli doktor takibinden oluşur.

Evde kişisel bakım

• Astım tetikleyicilerinizi tanıyın ve bunlardan uzak durun (polen zamanı dışarı çıkmamak, evde sigara içilmemesini sağlamak)
• Astım eylem planı oluşturun ve doktorunuzla paylaşın
• Düzenli nefes egzersizleri yapın
• Alerjiniz varsa evinizi tozdan arındırın, yatak çarşaflarını sık yıkayın

Tıbbi tedaviler

Astım ilaçları genelde iki ana gruptur: Kurtarıcı ilaçlar (ani belirtileri geçiren) ve kontrol edici ilaçlar (düzenli kullanılan, hava yolundaki iltihabı azaltan). Tedaviniz doktorunuz tarafından size özel ayarlanır. İlaçlarınızı aksatmamak ve doğru teknikle kullanmak çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Astım genellikle cerrahi gerektirmez, ancak bazı hastalarda bronşiyal termoplasti gibi yöntemler gündeme gelebilir. Bu, doktorunuzun değerlendireceği özel bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

Astımınızı kontrol altında tutmak için doktorunuzla düzenli kontrollere gidin ve ilaçlarınızı aksatmayın. Günlük hayatta nefes darlığı yaşamadan aktivitelerinizi sürdürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın ve pasif içicilikten kaçının
• Astım tetikleyicilerinizi tanıyın
• Düzenli egzersiz yapın ancak aşırı yorulmamaya dikkat edin
• Soğuk havalarda ağzınızı atkı ile kapatın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme genel sağlığınız için önemlidir. Egzersiz astım belirtilerinizi tetiklemiyorsa faydalıdır. Yüzme gibi ılık ve nemli ortamda yapılan egzersizler genellikle iyi tolere edilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Astım kronik bir hastalık olduğu için kaygı veya depresyona yol açabilir. Nefes darlığı korkusu anksiyeteyi artırabilir. Duygusal destek almak, nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri bu konuda yardımcı olabilir.

Önleme

Astımın tamamen önlenmesi mümkün olmasa da tetikleyicileri bilmek ve bunlardan uzak durmak, düzenli tedavi ile atakları azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak mümkündür.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları astım hastalarına önerilir, çünkü bu enfeksiyonlar astım ataklarını tetikleyebilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Astım için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailesinde astım öyküsü olan veya alerjik yapıya sahip kişilerin belirtiler konusunda dikkatli olması ve gerekirse doktora başvurması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Astım ataklarının sıklaşması ve şiddetlenmesi
• Akciğer fonksiyonlarında kalıcı hasar
• Günlük aktivitelerde kısıtlama
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk
• Ciddi ataklarda hastaneye yatış ihtiyacı

Uzun vadeli görünüm

Astım uygun tedavi ve düzenli takip ile genellikle iyi kontrol edilebilir. Çoğu kişi normal bir yaşam sürdürebilir. Çocuklukta başlayan astım erişkin dönemde hafifleyebilir veya kaybolabilir. Doktorunuzla işbirliği yaparak sağlıklı ve aktif bir hayat sürmeniz mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Global Initiative for Asthma (GINA) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Ulusal Allerji ve Klinik İmmünoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Türk Toraks Derneği ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.