blood pressure CT scan preparation

Genel Bakış

Kan basıncı BT (bilgisayarlı tomografi) taraması, yüksek tansiyonun altında yatan nedenleri bulmak için yapılan bir görüntüleme testidir. Bu test, böbreklerinize giden damarların daralıp daralmadığını veya böbrek üstü bezlerinizde tümör olup olmadığını görmek için kullanılır. Tarama sırasında damarlarınıza kontrast madde adı verilen özel bir boya enjekte edilir ve bilgisayar yardımıyla ayrıntılı kesit görüntüleri alınır.

Evet, yüksek tansiyonun nedenini araştırmak için BT anjiyografi sık kullanılan bir yöntemdir. Her yıl binlerce kişiye bu test uygulanmaktadır.

Bu test genellikle ilaçlarla kontrol altına alınamayan yüksek tansiyonu (dirençli hipertansiyon) olan, genç yaşta hipertansiyon tanısı alan veya yüksek tansiyonun başka bir hastalığa bağlı olabileceğinden şüphelenilen kişilere yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu durumda yüksek tansiyon belirti vermez, ancak baş ağrısı, baş dönmesi, burun kanaması olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yüksek tansiyon genellikle altta yatan bir hastalığa bağlıdır. Belirtiler arasında baş ağrısı, halsizlik, görme sorunları, sık idrara çıkma sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yüksek tansiyon çoğu zaman belirtisizdir. Ancak yorgunluk, nefes darlığı, gece sık idrara çıkma gibi şikayetler olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek tansiyonun altında yatan nedenler: böbrek atardamarında daralma (renal arter stenozu), böbrek üstü bezi tümörü (feokromositoma, aldosteronoma), böbrek hastalıkları.
• BT taramasının amacı bu nedenleri görüntülemektir.

Risk faktörleri

• Kontrolsüz yüksek tansiyon
• Genç yaşta (30 yaş altı) hipertansiyon
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Sigara kullanımı
• Aşırı tuz tüketimi
• Obezite
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan basıncınız 180/120 mmHg'nın üzerindeyse ve baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi eşlik eden belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Daha önce hiç tansiyon ölçümü yaptırmadıysanız ve şiddetli baş ağrısıyla birlikte yüksek tansiyon fark ettiyseniz acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli tansiyon ölçümü yaptırmak için yılda en az bir kez aile hekiminize gidin.
• Doktorunuz kan basıncı BT taraması önerdiyse randevunuzu alın ve hazırlık talimatlarına uyun.

Tanı

Kan basıncı BT taraması, bir röntgen cihazı ile bilgisayar kullanılarak vücudunuzun içinden kesitsel görüntüler alır. Damar yolundan verilen kontrast madde sayesinde atardamarlarınız net bir şekilde görüntülenir. Bu sayede böbrek atardamarında daralma, böbrek üstü bezinde tümör gibi yapısal sorunlar tespit edilebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan basıncı ölçümü
• Kan testleri (böbrek fonksiyonları, potasyum, renin, aldosteron düzeyleri)
• İdrar testleri (katekolamin metabolitleri)
• Böbrek ultrasonu
• BT anjiyografi (kan basıncı BT taraması)

Randevunuzda neler beklenir

Testten önce 4-6 saat aç kalmanız istenebilir. Gümüş takı, saat gibi metal eşyaları çıkarmanız gerekir. Tarama sırasında bir masaya uzanırsınız. Damar yolundan kontrast madde verilirken hafif bir sıcaklık hissi ve metalik tat duyabilirsiniz. Cihaz sizden hareketsiz kalmanızı ister. İşlem genellikle 30-60 dakika sürer. Sonuçlar 1-2 gün içinde doktorunuza iletilir.

Tedavi

Kan basıncı BT taraması bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Eğer taranmada bir neden bulunursa, doktorunuz uygun tedaviyi planlar. Yüksek tansiyonun kendisi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaçlarla tedavi edilir. Altında yatan neden tespit edilirse, o nedene yönelik tedavi uygulanır (örneğin renal artere stent, tümör ameliyatı).

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın (yemeklere tuz eklemeyin, işlenmiş gıdalardan kaçının).
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aktivite).
• Sağlıklı kiloda kalın.
• Sigara içmeyin.
• Alkolü sınırlayın.
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Doktorunuzun önerdiği tüm kontrollere zamanında gidin.

Tıbbi tedaviler

Yüksek tansiyon tedavisinde çeşitli ilaç grupları kullanılır. Doktorunuz sizin için en uygun ilaç veya ilaç kombinasyonunu belirleyecektir. İlaçlar düzenli kullanılmalı ve asla doktora danışmadan kesilmemelidir. Ayrıca altta yatan neden bulunursa, örneğin böbrek atardamarı daralması için balon anjiyoplasti veya stent yerleştirilebilir. Böbrek üstü bezi tümörlerinde cerrahi gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek atardamarındaki ciddi darlıklarda anjiyoplasti ve stent uygulanabilir. Böbrek üstü bezi tümörlerinde (feokromositoma gibi) cerrahi ile tümörün çıkarılması tansiyonu düzeltebilir. Böbrek hastalıklarına bağlı hipertansiyonda nadiren böbrek nakli gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Kan basıncı BT taraması yapıldıktan sonra günlük yaşamınıza hemen dönebilirsiniz. Tarama sonucuna göre doktorunuz size özel bir tedavi planı hazırlayacaktır. Yüksek tansiyonunuz varsa, düzenli ilaç kullanımı ve sağlıklı alışkanlıklarla normal bir hayat sürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tansiyonunuzu düzenli olarak evde ölçün ve kaydedin.
• Yürüyüş, bisiklet gibi aerobik egzersizleri haftada en az 5 gün yapın.
• Bol sebze, meyve, tam tahıl, yağsız protein tüketin.
• İşlenmiş gıdalardan, hazır çorba, cips gibi tuzlu atıştırmalıklardan uzak durun.
• Yeterli uyuyun (yetişkinler için 7-9 saat).

Diyet ve egzersiz

DASH diyeti (tansiyonu düşürmek için özel bir beslenme planı) uygulayabilirsiniz. Bu diyette tuzu azaltır, potasyum, magnezyum ve kalsiyumdan zengin besinler alırsınız. Haftada 5 gün 30 dakika tempolu yürüyüş yapmak kan basıncını düşürmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon tanısı veya sürekli ilaç kullanımı kaygı yaratabilir. Ayrıca tarama sırasında damar yolu açılması gibi işlemler de gerginliğe neden olabilir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmanız önemlidir. Stres yönetimi teknikleri tansiyon kontrolüne de katkı sağlar.

Önleme

Yüksek tansiyonun kendisi tamamen önlenemese de sağlıklı bir yaşam tarzı ile riski büyük ölçüde azaltılabilir. Tuzu azaltmak, kilo kontrolü, egzersiz, sigara ve alkolden uzak durmak en etkili önlemlerdir.

Tarama programları

40 yaşından itibaren yılda bir kez tansiyon ölçtürmek önerilir. Ailede yüksek tansiyon öyküsü varsa ya da diyabet, obezite gibi risk faktörleriniz varsa daha erken yaşlarda taramaya başlanabilir. Kan basıncı BT taraması ise sadece belirli durumlarda doktor tavsiyesiyle yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kontrolsüz yüksek tansiyon kalp krizi, kalp yetmezliği, inme (felç), böbrek hasarı, görme kaybı ve damar sertliğine yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile yüksek tansiyon kontrol altına alınabilir. Kan basıncı BT taraması sayesinde altta yatan neden tespit edilirse, özel tedavilerle tansiyon tamamen normale dönebilir. Düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile uzun ve sağlıklı bir yaşam mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Hipertansiyon Bilgilendirme · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.