blood pressure X ray explained

Genel Bakış

Tansiyon, kanın atardamarlar içinde yaptığı basınçtır. Tansiyon X-rayi, tansiyonla ilgili bir sorun olduğunda doktorun kalp, akciğer veya böbreklerinizin durumunu görmek için isteyebileceği bir röntgen filmidir. Bu röntgen, tansiyonunuzu doğrudan ölçmez, ama yüksek tansiyonun veya altta yatan nedenlerin vücudunuzda yarattığı etkileri gösterir.

Yüksek tansiyon (hipertansiyon) oldukça yaygındır. Yüksek tansiyonun neden olduğu değişiklikleri görmek için röntgen istenmesi ise daha az sıklıkta, genellikle uzun süreli veya şiddetli yüksek tansiyonu olan kişilerde yapılır.

Yüksek tansiyon her yaştan insanı etkileyebilir, ancak yaş ilerledikçe daha sık görülür. Röntgen genellikle tansiyon ilaçlarına rağmen kontrol altına alınamayan, şiddetli veya uzun süredir yüksek tansiyonu olan kişilere önerilir. Ayrıca böbrek hastalığı veya aort sorunları gibi altta yatan bir neden düşünüldüğünde de röntgen istenebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek tansiyon çoğu zaman hiçbir belirti vermez, bu yüzden 'sessiz katil' olarak adlandırılır.
• Bazen şiddetli baş ağrısı, nefes darlığı, burun kanaması, baş dönmesi veya çarpıntı olabilir.
• Göğüs röntgeninde görülebilecek bulgular (örneğin kalp büyümesi) genellikle belirti vermez; belirtiler daha çok altta yatan nedenlerle ilgilidir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yüksek tansiyon nadirdir ancak böbrek hastalığı gibi bir nedene bağlı olabilir.
• Belirtiler büyüme geriliği, halsizlik, sık idrar yolu enfeksiyonu veya baş ağrısı olabilir.
• Çocuklarda röntgen, böbreklerin veya böbrek atardamarlarının yapısını değerlendirmek için kullanılır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yüksek tansiyon daha sıktır ve kalp yetmezliği, inme gibi komplikasyon riski daha yüksektir.
• Belirtiler yorgunluk, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bacaklarda şişlik olabilir.
• Göğüs röntgeni, kalp büyümesi veya akciğerlerde sıvı birikimini gösterebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek tansiyonun iki ana türü vardır: birincil (nedeni bilinmeyen, genellikle yaş, genetik ve yaşam tarzıyla ilişkili) ve ikincil (böbrek hastalığı, böbrek atardamarı darlığı, hormonal bozukluklar gibi altta yatan bir hastalığa bağlı).
• Röntgen, özellikle ikincil yüksek tansiyon nedenlerini araştırmak için kullanılır. Örneğin, böbrek atardamarının daraldığını gösterebilir.
• Göğüs röntgeni, yüksek tansiyonun kalp ve damarlar üzerindeki etkilerini (kalp büyümesi, aort anevrizması) ortaya çıkarabilir.

Risk faktörleri

• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Aşırı tuz tüketimi
• Düzensiz beslenme
• Fiziksel hareketsizlik
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Yaş (yaşlandıkça risk artar)
• Bazı ilaçlar (doğum kontrol hapları, ağrı kesiciler gibi)
• Böbrek hastalığı, diyabet, uyku apnesi gibi kronik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tansiyonunuz 180/120 mmHg ve üzerindeyse ve baş ağrısı, nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi belirtiler eşlik ediyorsa hemen acile başvurun.
• Göğüs röntgeni sonrası doktorunuz sizi acile yönlendirirse gecikmeden gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda en az bir kez tansiyon ölçümü yaptırın.
• Yüksek tansiyon tanısı aldıysanız düzenli doktor kontrollerinize gidin.
• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla göğüs röntgeni veya diğer tetkikleri yaptırın.

Tanı

Yüksek tansiyon tanısı, tansiyon aleti ile yapılan ölçümlerle konur. Doktorunuz birkaç farklı günde yapılan ölçümlerde tansiyonunuzun sürekli olarak 140/90 mmHg veya üzerinde olması durumunda yüksek tansiyon tanısı koyabilir. Röntgen, tanı koymak için değil, tansiyonun nedenini veya vücuda olan etkilerini değerlendirmek için istenir.

Yapılabilecek testler

• Tansiyon ölçümü (koldan tansiyon aleti ile)
• Kan testleri (böbrek fonksiyonları, elektrolitler, şeker, kolesterol)
• İdrar tahlili
• Göğüs röntgeni (kalp ve akciğerleri değerlendirmek için)
• Böbrek röntgeni veya anjiyografi (böbrek atardamar darlığı şüphesinde)
• Elektrokardiyografi (EKG) (kalp ritmi ve kalp büyümesi için)
• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonu)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce tansiyonunuzu ölçecek ve tıbbi öykünüzü dinleyecektir. Eğer yüksek tansiyonunuz varsa ve kontrol altına alınamıyorsa veya belirli belirtiler varsa, göğüs röntgeni isteyebilir. Röntgen çekimi yaklaşık 5 dakika sürer, ağrısızdır. Röntgen sırasında kısa bir süre nefesinizi tutmanız istenebilir. Sonuçlar genellikle aynı gün veya ertesi gün doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Tedavi

Yüksek tansiyon tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaçlarla yapılır. Röntgen sonucuna göre tedavi planı değişebilir. Örneğin, böbrek atardamarında darlık varsa balon anjiyoplasti veya stent gibi işlemler gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Tuz alımını azaltın (günde 5-6 gramdan az tuz tüketin).
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta şiddetli aktivite).
• Sağlıklı beslenin; meyve, sebze, tam tahıl ve az yağlı süt ürünlerine ağırlık verin.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresi yönetmeyi öğrenin (meditasyon, nefes egzersizleri).
• Doktorunuzun önerisi olmadan tansiyon ilaçlarınızı bırakmayın veya değiştirmeyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, tansiyonunuzu düşürmek için çeşitli ilaç grupları yazabilir. Bunlar arasında su atıcılar (diüretikler), damar genişleticiler, kalp atış hızını yavaşlatan ilaçlar ve damar kasılmasını engelleyen ilaçlar bulunur. Hangi ilacın kullanılacağına doktorunuz, sizin genel sağlık durumunuza ve diğer hastalıklarınıza göre karar verir. İlaçlar düzenli kullanılmalı ve doktor kontrolünde ayarlanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ender durumlarda, yüksek tansiyon böbrek atardamarı darlığına bağlıysa ve ilaçlarla kontrol edilemiyorsa, anjiyoplasti (balonla açma) veya stent yerleştirme gibi girişimsel işlemler yapılabilir. Ayrıca böbrek üstü bezi tümörü (feokromositoma) gibi nedenlerde cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek tansiyonla yaşamak, düzenli kontroller ve sağlıklı alışkanlıklar gerektirir. Tansiyonunuzu evde düzenli olarak ölçün ve kaydedin. Doktorunuzun verdiği tedavi planına uyun. Röntgen gibi tetkikler zaman zaman tekrarlanabilir, ancak bu sık değildir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatlerde tansiyon ölçümü yapın.
• Yemeklerinizi hazırlarken tuzsuz veya az tuzlu tarifler deneyin.
• Günlük yürüyüşler yapın.
• Düzenli uyuyun (7-8 saat).
• Doktorunuzla birlikte bir egzersiz planı oluşturun.
• Alkol tüketiyorsanız sınırlayın (kadınlarda günde 1, erkeklerde 2 birim).

Diyet ve egzersiz

DASH diyeti (tansiyonu düşürmek için özel beslenme planı) önerilir. Bu diyette bol sebze, meyve, tam tahıl, az yağlı süt ürünleri, yağsız et ve balık bulunur; tuz, şeker ve doymuş yağ sınırlıdır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz (tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme) yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon tanısı ve uzun süreli ilaç kullanımı kaygıya yol açabilir. Stres, tansiyonu artırabilir. Meditasyon, derin nefes alma, yoga gibi rahatlama teknikleri faydalı olabilir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Yüksek tansiyonun tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, sağlıklı yaşam tarzı ile risk büyük ölçüde azaltılabilir. Röntgen tetkikleri ise bir önleme yöntemi değil, mevcut durumu değerlendirme aracıdır.

Tarama programları

Düzenli tansiyon ölçümü, yüksek tansiyonun erken teşhisi için en önemli tarama yöntemidir. 18 yaşından itibaren her yetişkin yılda en az bir kez tansiyonunu ölçtürmelidir. Aile hekiminize başvurarak ücretsiz tansiyon ölçümü yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp büyümesi ve kalp yetmezliği
• Kalp krizi
• İnme (felç)
• Böbrek hasarı veya böbrek yetmezliği
• Görme kaybı
• Aort anevrizması (ana atardamarda balonlaşma) ve yırtılması
• Hafıza sorunları ve demans riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Yüksek tansiyon ciddi bir durumdur ancak düzenli takip ve tedavi ile komplikasyonları büyük ölçüde önlenebilir. Tedavi sayesinde kalp, böbrek ve beyin sağlığınızı koruyabilir, sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz. Röntgen bulguları da tedavi ile düzelebilir. Umut verici olan, günümüzde birçok etkili tedavi seçeneğinin bulunmasıdır. Doktorunuzla iş birliği yaparak tansiyonunuzu kontrol altına alabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.