Kolesterol BT Hazırlığı

Genel Bakış

Kolesterol BT taraması, kalp damarlarınızdaki kalsiyum birikimini (plak) görmek için yapılan özel bir bilgisayarlı tomografi (BT) taramasıdır. Bu plaklar genellikle kolesterol ve diğer yağ maddelerinden oluşur. Tarama, kalp krizi riskini değerlendirmeye yardımcı olur.

Evet, kalp hastalığı riski olan kişilerde sıkça kullanılan bir tarama yöntemidir.

Genellikle 40 yaş üstü, yüksek kolesterolü, diyabeti, yüksek tansiyonu veya sigara içme öyküsü olan kişilere önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi
• Nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı

Çocuklarda belirtiler

• Bu test nadiren çocuklara yapılır; belirtiler genellikle genetik yüksek kolesterol durumlarında ortaya çıkar.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sessiz kalp hastalığı belirtileri (yorgunluk, nefes darlığı)
• Göğüs ağrısı atakları

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek LDL (‘kötü’) kolesterol seviyeleri
• Düşük HDL (‘iyi’) kolesterol seviyeleri
• Yüksek trigliseritler
• Damar duvarında kolesterol birikimi (ateroskleroz)

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Diyabet
• Yüksek tansiyon
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ, trans yağ ve şeker oranı yüksek yiyecekler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma hissederseniz hemen 112’yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Risk faktörleriniz varsa (yüksek tansiyon, diyabet, aile öyküsü) kontrol için doktorunuza görünün.
• Kolesterol seviyeniz yüksekse ve doktorunuz bu testi önerdiyse randevu alın.

Tanı

Doktorunuz kalp damar hastalığı riskinizi değerlendirdikten sonra kolesterol BT taraması isteyebilir. Tarama sonucunda kalsiyum skorunuz belirlenir.

Yapılabilecek testler

• Kolesterol (lipid) paneli (kan testi)
• Kolesterol BT taraması (kalsiyum skorlama)
• EKG (elektrokardiyogram)
• Stres testi (efor testi veya ilaçlı)

Randevunuzda neler beklenir

Test için hastaneye veya görüntüleme merkezine gidersiniz. Üzerinizdeki metal eşyaları çıkarmanız istenebilir. Bir teknisyen size uzanmanızı söyler ve nefesinizi kısa süre tutmanız gerekebilir. Tarama birkaç dakika sürer, ağrı hissetmezsiniz.

Tedavi

Kolesterol BT taraması bir tedavi değil, tanı aracıdır. Sonuçlar doktorunuzun size uygun tedavi planını belirlemesine yardımcı olur. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçları içerir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme (meyve, sebze, tam tahıl, sağlıklı yağlar)
• Düzenli egzersiz (haftada en az 150 dakika orta tempolu aktivite)
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
• Kilo kontrolü
• Stres yönetimi (yoga, meditasyon gibi)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kolesterol seviyenizi düşürmek için ilaç tedavisi önerebilir. İlaçlar genellikle statinler gibi kolesterol üretimini azaltan veya bağırsaktan emilimini engelleyen türlerdir. Tedavinizi doktorunuz düzenler, asla kendi başınıza ilaç başlamayın veya doz değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi damar tıkanıklıklarında (örneğin kalp krizi sonrası) anjiyografi, stent veya bypass ameliyatı gerekebilir. Ancak bu, doğrudan kolesterol BT taraması sonucuna bağlı değildir; tüm değerlendirmelerden sonra karar verilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kolesterol genellikle belirti vermez, ancak kalp sağlığınız için yaşam tarzınızı düzenlemeniz önemlidir. Düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinin.
• Haftada en az 30 dakika egzersiz yapın.
• Stresi azaltmaya çalışın.
• Düzenli uyuyun.

Diyet ve egzersiz

Doymuş yağlar (kırmızı et, tereyağı, kızartmalar) yerine zeytinyağı, avokado, fındık gibi sağlıklı yağları tercih edin. Bol lifli yiyecekler (yulaf, baklagiller, sebze) tüketin. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler kalp sağlığınız için faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek kolesterol tanısı veya kalp riski duymak endişe yaratabilir. Unutmayın, erken teşhis ve yaşam tarzı değişiklikleri ile risk önemli ölçüde azaltılabilir. Gerekiyorsa bir psikologdan destek alın.

Önleme

Yüksek kolesterolün bir kısmı genetiktir ancak çoğu durumda sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sağlıklı kilo ve sigara içmemekle önlenebilir veya geciktirilebilir.

Tarama programları

40 yaşından sonra herkesin yılda bir kez kolesterol ölçümü yaptırması önerilir. Ailede erken kalp hastalığı varsa daha erken yaşta taranabilirsiniz. Kolesterol BT taraması, doktorunuzun uygun gördüğü durumlarda yapılan ileri bir görüntülemedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• İnme (felç)
• Periferik damar hastalığı (bacaklarda dolaşım bozukluğu)
• Ani kalp ölümü

Uzun vadeli görünüm

Kolesterol BT taraması, kalp hastalığı riskinizi erken fark etmenizi sağlar. Riskinizi bilirseniz, yaşam tarzı değişiklikleri ve doktorunuzun önereceği tedavilerle kalp krizi geçirme olasılığınızı önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Umut verici olan, atacağınız küçük adımların bile büyük fark yaratmasıdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Kalp ve Damar Hastalıkları Bilgilendirme Sayfası ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.