cholesterol X ray explained

Genel Bakış

Kolesterol röntgeni, yüksek kolesterolün vücutta oluşturduğu etkileri görmek için kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Normal bir röntgen, kanınızdaki kolesterol seviyesini ölçmez. Bunun için kan testi yapılır. Ancak kolesterol damar duvarlarında birikip kireçlenmeye (kalsifikasyon) neden olursa, bu birikintiler röntgen filminde görülebilir. Özellikle göğüs röntgeni, kalp damarlarındaki kireçlenmeyi gösterebilir. Bu görüntüleme, doktorunuzun damar sertliği (ateroskleroz) riskini değerlendirmesine yardımcı olur.

Damar sertliğine bağlı kireçlenmeler, özellikle 50 yaş üzeri kişilerde sık görülür. Ancak her kireçlenme mutlaka yüksek kolesterolden kaynaklanmaz. Röntgen bulguları bazen tesadüfen ortaya çıkar.

Genellikle orta yaş ve üzeri bireyleri etkiler. Ailede kalp hastalığı öyküsü, obezite, sigara kullanımı, diyabet ve hareketsiz yaşam tarzı olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kolesterol birikintileri (ksantoma) olarak adlandırılan sarı renkli cilt altı şişlikleri
• Göğüs ağrısı (anjina) – özellikle eforla artan, dinlenince geçen ağrı
• Nefes darlığı
• Bacaklarda yürüyünce kramp veya ağrı (periferik arter hastalığı)

Çocuklarda belirtiler

• Kol ve bacaklarda sarı renkli cilt döküntüleri veya şişlikler
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa dikkat edilmelidir
• Çocuklarda genellikle belirti görülmez, ancak genetik yatkınlık durumunda röntgen bulgusu olabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs röntgeninde kalp gölgesinde büyüme veya aortta kireçlenme görülebilir
• Yorgunluk, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik
• Bayılma hissi veya baş dönmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek LDL kolesterol (kötü kolesterol) seviyesi
• Düşük HDL kolesterol (iyi kolesterol) seviyesi
• Damar duvarında kolesterol plakları oluşması ve zamanla kireçlenmesi

Risk faktörleri

• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Sigara kullanımı
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni başlayan veya şiddetlenen göğüs ağrısı
• Nefes darlığı veya çarpıntı
• Bacakta ani şişlik veya morarma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaş üzeriyseniz yılda bir kez kolesterol ve tansiyon kontrolü yaptırın
• Ailede kalp hastalığı varsa doktorunuza danışın
• Sigara kullanıyorsanız doktorunuzla sigarayı bırakma yöntemlerini konuşun

Tanı

Kolesterol röntgeni tanı değil, bir görüntüleme yöntemidir. Kesin tanı için doktorunuz kan testi ve gerekirse ileri görüntüleme (örneğin BT anjiyografi) isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Lipit profili (kolesterol ve trigliserit seviyeleri)
• Göğüs röntgeni (damar kireçlenmesini değerlendirmek için)
• Ekokardiyografi (kalbin yapısını görmek için)
• BT anjiyografi veya koroner arter kalsiyum skorlaması

Randevunuzda neler beklenir

Röntgen çekimi sırasında göğsünüzü açmanız ve birkaç saniye nefesinizi tutmanız istenir. İşlem ağrısızdır ve radyasyon dozu düşüktür. Sonuçlar genellikle aynı gün alınabilir.

Tedavi

Kolesterol röntgeninde görülen kireçlenmeler geri dönmez, ancak ilerlemesi durdurulabilir. Tedavi, kolesterol seviyesini düşürmeye ve kalp hastalığı riskini azaltmaya odaklanır.

Evde kişisel bakım

• Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın (yüzme, tempolu yürüyüş)
• Sigara içmeyin
• Sağlıklı kilonuzu koruyun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kolesterol seviyenizi düşürmek için bir tedavi planı önerebilir. Bu plan, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaç tedavisini içerebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damarlardaki tıkanıklık ciddi boyutlara ulaştığında (kalp krizi riski) balon anjiyoplasti veya bypass gibi cerrahi işlemler gerekebilir. Bu durumda kardiyoloğunuz gerekli yönlendirmeyi yapar.

Bu durumla yaşamak

Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz hayatınızın bir parçası olmalı. Kolesterol ilaçlarınızı düzenli kullanmanız ve kontrollerinizi aksatmamanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 7-8 saat uyuyun
• Stresi yönetin (meditasyon, yürüyüş)
• Alkol tüketimini sınırlayın
• Düzenli olarak tansiyon ve şekerinizi kontrol ettirin

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, sebze, tam tahıllar) kolesterolü düşürmeye yardımcı olur. Haftada 5 gün 30-40 dakika yürüyüş yapmak damar sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir durumla yaşamak bazen kaygıya neden olabilir. Unutmayın, birçok kişi bu durumu başarıyla yönetiyor. Duygularınızı doktorunuzla veya güvendiğiniz bir yakınınızla paylaşın.

Önleme

Kolesterol röntgeninde görülen kireçlenmeler tamamen önlenemese de sağlıklı yaşam tarzıyla risk azaltılabilir. Yüksek kolesterolü erken tedavi ettirmek, damar hasarını yavaşlatır.

Aşılar

Kolesterolle doğrudan ilgili bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre aşıları, kalp hastaları için önerilir. Doktorunuza danışın.

Tarama programları

40 yaşından itibaren her yıl kolesterol testi yaptırmanız önerilir. Ailede erken kalp hastalığı varsa tarama daha erken yaşta başlayabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Damar tıkanıklığı ve kalp krizi
• İnme (felç)
• Bacaklarda dolaşım bozukluğu (periferik arter hastalığı)
• Böbrek fonksiyonlarında azalma

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kolesterol ve damar kireçlenmesi ciddi bir durum olsa da, doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kalp krizi riski büyük ölçüde azaltılabilir. Çoğu insan bu durumla uzun yıllar sorunsuz bir şekilde yaşayabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.