COVID Sonrası Akciğer Tomografisi (BT) Çekimi: Hazırlık Rehberi

Genel Bakış

COVID-19 geçirdikten sonra doktorunuz akciğerlerinizi daha yakından incelemek için bilgisayarlı tomografi (BT) adı verilen bir görüntüleme yöntemi isteyebilir. BT, vücudun içinin detaylı kesit görüntülerini alan, ağrısız ve hızlı bir işlemdir. Bu rehber, bu çekime nasıl hazırlanmanız gerektiğini anlatır.

COVID sonrası akciğer hasarını değerlendirmek için BT çekimi oldukça yaygın bir uygulamadır. Doktorlar, özellikle uzun süren belirtilerde bu yönteme başvurabilir.

Ağır COVID geçirenler, uzun süreli öksürük veya nefes darlığı yaşayanlar ve doktorunun uygun gördüğü herkes BT çekimi için yönlendirilebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uzun süre geçmeyen öksürük
• Nefes darlığı veya hırıltılı solunum
• Göğüste rahatsızlık veya ağrı
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Ateşle birlikte hızlı nefes alma
• Nefes alırken kaburgaların içeri çekilmesi
• Oyun oynarken çabuk yorulma
• Beslenme veya sıvı alımında azalma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç karışıklığı veya sersemlik hissi
• Nefes darlığının giderek artması
• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi
• Bayılma ya da bayılacak gibi hissetme

Nedenler

Ana nedenler

• COVID-19'un akciğerlerde yol açtığı iltihaplanma ve hasar
• Uzun süreli enfeksiyon sonrası oluşan akciğer dokusu değişiklikleri
• Oksijen seviyesinin düşmesine neden olan iyileşme sürecindeki komplikasyonlar

Risk faktörleri

• Ağır COVID-19 geçirmek
• İleri yaş
• Sigara kullanımı
• Kronik akciğer veya kalp hastalığı
• Bağışıklık sisteminin baskılanması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil olarak listelenen belirtilerden birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın
• Doktorunuzun verdiği BT randevusuna gitmeden önce belirtileriniz kötüleşirse gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuzun önerdiği kontrol zamanlarında
• Kalıcı öksürük veya nefes darlığı gibi şikayetleriniz varsa
• Sağlık ekibinizin istediği takip görüşmelerinde

Tanı

Doktorunuz, COVID sonrası akciğer hasarını değerlendirmek için önce fizik muayene yapar, oksijen seviyenizi ölçer ve gerekirse BT çekimi ister. BT, akciğerlerdeki iltihaplanma, sıvı birikimi veya hasarlı dokuları ayrıntılı gösterir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Oksijen ölçümü (pulse oksimetre)
• Kan testleri
• Bilgisayarlı tomografi (BT)

Randevunuzda neler beklenir

BT çekimi sırasında bir masaya sırtüstü uzanırsınız. Cihaz, vücudunuzun etrafında dönerek kesit görüntüleri alır. Çekim sırasında hareket etmemeniz istenir. Bazı durumlarda damar yolundan kontrast madde verilerek görüntülerin netliği artırılır. İşlem genellikle 10-15 dakika sürer.

Tedavi

BT sonucuna göre doktorunuz iyileşme sürecinizi değerlendirir ve gerekirse tedavi planını ayarlar. COVID sonrası akciğer tutulumunda çoğu kişi zamanla iyileşir. Tedavi, belirtilerinize ve BT bulgularına göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketerek vücudunuzu iyi nemli tutun
• Dinlenin, ancak bakım ekibiniz izin veriyorsa kısa yürüyüşler yapın
• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun
• Doktorunuzun önerdiği solunum egzersizlerini yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, akciğerlerdeki iltihabı azaltmaya ve nefes almayı kolaylaştırmaya yönelik bazı ilaçlar veya oksijen desteği önerebilir. Tedavi seçenekleri hastanın genel durumuna ve BT bulgularına göre belirlenir. Kullanmanız gerekebilecek ilaçlar hakkında doktorunuz size ayrıntılı bilgi verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

BT çekimi sonucunda ameliyat gerektiren bir durum çok nadirdir; bu tamamen sonuçlara ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır. Böyle bir durumda doktorunuz sizinle tüm seçenekleri konuşacaktır.

Bu durumla yaşamak

İyileşme döneminde belirtilerinizi düzenli olarak izleyin ve doktor kontrolüne gidin. BT sonucunuzu doktorunuzla birlikte değerlendirin. Günlük aktivitelerinizi belirtilerinize göre ayarlayın; kendinizi zorlamayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli beslenmeye özen gösterin
• Yeterli ve düzenli uyuyun
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Aşırı aktiviteden kaçının ve hareketi yavaşça artırın

Diyet ve egzersiz

Balık, ceviz, zeytinyağı, sebze ve meyve gibi besinler vücudun iltihapla savaşmasına destek olabilir. Egzersize başlamadan önce mutlaka doktorunuzdan onay alın. Nefes darlığı yaratan hareketlerden kaçının ve kendinize küçük hedefler koyun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun COVID sonrası iyileşme süreci kaygı, üzüntü ve tükenmişliğe yol açabilir. Kendinize karşı sabırlı olun, duygularınızı aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşın. Bu zorlukların geçici olabileceğini unutmayın.

Önleme

COVID sonrası akciğer hasarını tamamen önlemek mümkün olmasa da aşı, maske ve hijyen gibi önlemler hastalığın ağır geçme riskini azaltır. Sağlıklı yaşam tarzı, iyileşme sürecini olumlu etkiler.

Aşılar

COVID-19 aşısı, hastalığın ağır geçme riskini belirgin şekilde azaltır. Aşı takvimi ve güncel öneriler için Sağlık Bakanlığı'nın yönlendirmelerini takip edin.

Tarama programları

COVID sonrası rutin BT taraması önerilmez; ancak uzun süren belirtileriniz varsa doktorunuz bu görüntüleme yöntemine başvurabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer dokusunda kalıcı hasar (fibrozis) gelişebilir
• Oksijen yetersizliği nedeniyle kalp ve diğer organlar etkilenebilir
• Kronik nefes darlığı yaşam kalitesini düşürebilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu insan COVID sonrası akciğer tutulumunda zamanla iyileşir. BT, doktorunuzun hasarı doğru değerlendirmesine ve uygun tedaviye başlamasına yardımcı olur. Umutlu olmak için pek çok neden var; sağlık ekibiniz bu süreçte size eşlik edecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.