COVID Sonrası MR Çekimi: Ne Beklemeli?

Genel Bakış

COVID-19 geçirdikten sonra bazı kişilerde uzun süre devam eden belirtiler olabilir. Bu belirtilerin nedenini araştırmak için doktorunuz manyetik rezonans görüntüleme (MR) isteyebilir. MR, vücudun iç yapısını güçlü manyetik dalgalar kullanarak görüntüleyen ağrısız ve radyasyon içermeyen bir görüntüleme yöntemidir. COVID sonrası MR genellikle akciğer, kalp veya beyin dokularında oluşabilecek hasarı veya iltihabı kontrol etmek için yapılır.

COVID sonrası devam eden belirtilere 'uzamış COVID' adı verilir. Bu durum her 5 COVID geçiren kişiden 1'inde görülebilir. Bu belirtileri değerlendirmek için doktorun MR istemesi yaygın ve normal bir durumdur.

COVID geçiren herkesi etkileyebilir. Ancak hastalığı ağır geçirenler, hastanede tedavi görenler, ileri yaştaki kişiler ve daha önce kalp, akciğer veya şeker hastalığı gibi kronik sağlık sorunları olanlar, COVID sonrası MR incelemesine daha sık ihtiyaç duyabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uzun süren yorgunluk ve halsizlik
• Nefes darlığı veya göğüste sıkışma hissi
• Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı
• Unutkanlık, dikkat dağınıklığı veya beyin sisi
• Baş ağrısı, eklem ve kas ağrıları
• Uyku problemleri ve anksiyete

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda COVID sonrası MR genellikle düşünülmez, fakat okul başarısında düşme, aşırı yorgunluk, nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi belirtiler varsa doktor gerekli görebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaştaki kişilerde unutkanlık, denge kaybı, nefes darlığı ve halsizlik daha belirgin olabilir. Bu belirtiler bazen kalp veya akciğer hasarına işaret edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• COVID-19 virüsü bazı organlarda iltihaplanmaya ve doku hasarına yol açabilir.
• Bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi, vücudun kendi dokularına zarar verebilir.
• Uzun süre hastanede yatmak veya yoğun bakımda kalmak kas erimesi ve organ fonksiyonlarında zayıflamaya neden olabilir.

Risk faktörleri

• COVID-19'u ağır geçirmek
• İleri yaş (özellikle 65 yaş üzeri)
• Kalp, akciğer, böbrek gibi kronik hastalıkların olması
• Şeker hastalığı veya yüksek tansiyon
• Aşısız veya eksik aşılı olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız giderek artıyorsa
• Göğüs ağrınız yeni başladıysa veya şiddetlendiyse
• Bacaklarınızda şişlik ve ağrı varsa
• Balanlamda kan görürseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• COVID geçirdikten sonra haftalarca süren yorgunluk, halsizlik, unutkanlık veya çarpıntı gibi belirtileriniz varsa
• Aile hekiminize veya uzman bir doktora başvurarak belirtilerinizi anlatın
• Doktorunuz gerekli görürse sizi MR için yönlendirebilir.

Tanı

Doktorunuz, şikayetlerinizi dinledikten ve fizik muayene yaptıktan sonra kan testleri, akciğer filmi veya solunum testleri isteyebilir. Bu incelemeler yeterli bilgi vermezse, organlardaki ayrıntılı hasarı görmek için MR planlanabilir. MR, hangi organın nasıl etkilendiğini daha net gösterir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer MR'ı: Akciğer dokusundaki iltihap ve fibrozis (sertleşme) değerlendirilir.
• Kalp MR'ı: Kalp kası hasarı, iltihabı ve pompa fonksiyonu incelenir.
• Beyin MR'ı: Beyindeki küçük damar hasarları veya iltihaplar kontrol edilir.

Randevunuzda neler beklenir

MR çekimi genellikle 15 ila 60 dakika sürer. Sırtüstü bir masaya yatırılırsınız ve masanız tünel şeklindeki cihazın içine kayar. Vücudunuzun etrafında manyetik alan oluşur; bu sırada cihaz değişik sesler çıkarır (tık tık, uğultu gibi). Kulaklık veya kulak tıkacı verilir. Çok hareketsiz yatmanız önemlidir. Bazı MR'larda damardan kontrast madde adı verilen bir boya verilebilir; bu, görüntüleri daha net hale getirir. Çekim ağrılı değildir. Kapalı alanda kalma korkunuz varsa veya mideniz bulanıyorsa, önceden teknisyene söyleyin.

Tedavi

MR sonuçları, doktorunuza COVID-19 sonrası oluşan hasarın tipini ve derecesini gösterir. Tedavi, bu sonuçlara göre kişiye özel planlanır. Amaç; belirtileri hafifletmek, organların iyileşmesini desteklemek ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Yeterince dinlenin ve uyku düzeninize dikkat edin
• Kendinizi çok yormadan, kısa süreli yürüyüşler gibi hafif aktiviteler yapın
• Dengeli beslenin, bol su için
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Nefes egzersizleri hakkında fizyoterapistinizden bilgi alın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, MR sonucuna göre iltihabı azaltmak, kalp veya akciğer fonksiyonlarını desteklemek için reçeteli ilaçlar önerebilir. Bazı durumlarda fizik tedavi, solunum terapisi veya psikolojik destek de tedavinin bir parçası olabilir. İlaçların adını ve dozunu yalnızca doktorunuz belirlemelidir. Lütfen doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genellikle COVID sonrası MR tanı amaçlıdır ve cerrahi gerektirmez. Ancak MR'da çok nadir olarak kalp kapakçığı sorunu veya damar tıkanıklığı gibi özel bir problem tespit edilirse, doktorunuz cerrahi seçenekleri sizinle konuşabilir.

Bu durumla yaşamak

COVID sonrası iyileşme kişiden kişiye değişir. Günlerinizin iyi olduğu kötü olduğu dönemler olabilir. Acele etmeyin, vücudunuzu dinleyin. Günlük işlerinizi küçük adımlara bölün ve gerektiğinde mola verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Hafif egzersizlerle güne başlayın
• Kaygıyı azaltmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Sevdiklerinizle iletişimde kalın
• Doktorunuzla düzenli kontrollerinizi yaptırın

Diyet ve egzersiz

Sebze ve meyvelerden zengin, protein içeren bir beslenme planı uygulayın. Yürüyüş, esneme ve hafif yoga gibi aktiviteler enerjinizi artırabilir. Ancak nefes darlığı yapan aktivitelerden kaçının. Yeni bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren belirtiler hayal kırıklığı, üzüntü ve kaygıya neden olabilir. Bu hisler normaldir. Yaşadığınız zorlukları aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşın. Eğer üzüntü ve kaygı hisleriniz yoğunlaşıyorsa, bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin. Unutmayın, yardım istemek güçlü olmaktır.

Önleme

COVID sonrası oluşabilecek organ hasarını ve uzamış COVID belirtilerini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak COVID-19'a yakalanmamak için alınacak önlemler, bu riski önemli ölçüde azaltır.

Aşılar

COVID-19 aşılarının, hastalığı ağır geçirme ve uzun süren belirtiler geliştirme riskini azalttığı gösterilmiştir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymak, sizi hem akut hastalıktan hem de uzun dönem komplikasyonlardan koruyabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğerde iltihap veya fibrozis ilerleyerek kalıcı solunum sorunlarına yol açabilir
• Kalp kası hasarı kalp yetmezliğine neden olabilir
• Beyin damarlarındaki hasar kalıcı bilişsel bozukluklar yaratabilir
• Uzun süre hareketsizlik ve hastalık, kas güçsüzlüğünü ve fonksiyon kaybını artırabilir

Uzun vadeli görünüm

COVID sonrası iyileşme çoğu zaman zaman alır, ancak çoğu insan birkaç hafta veya ay içinde belirgin düzelme yaşar. MR ile tespit edilen sorunlara erken müdahale edilirse, iyileşme şansı oldukça yüksektir. Bilimsel çalışmalar, uzamış COVID belirtilerinin büyük bölümünün zamanla azaldığını göstermektedir. Umutlu olmak ve doktorunuzun önerilerine uymak en önemli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.