Egzama Görüntüleme Sonuçları Beklenirken

Genel Bakış

Egzama (tıptaki adıyla atopik dermatit), ciltte kaşıntı, kızarıklık, kuruluk ve bazen su kabarcıklarıyla kendini gösteren iltihabi bir cilt hastalığıdır. 'Egzama görüntüleme sonuçları beklenirken' derken, doktorunuzun egzama olduğundan şüphelendiği veya benzer belirtileri olan başka durumları dışlamak için bir görüntüleme tetkiki istemiş olabileceğini kastediyoruz. Sonuçlar gelene kadar sakin kalmak, belirtilerinizi takip etmek ve doktorunuzun uygulamanızı istediği bakımı sürdürmek önemlidir.

Evet, oldukça yaygındır. Türkiye'de ve dünyada her yaştan insanı etkileyebilir; özellikle çocuklarda sık görülür. Görüntüleme tetkikleri egzamanın kendisi için rutin değildir; doktor bazı özel durumlarda isteyebilir.

Egzama bebeklerden yaşlılara kadar herkeste görülebilir. Bebeklik ve çocukluk döneminde daha sıktır; ailede egzama, alerjik nezle veya astım öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli kaşıntı (en belirgin belirtidir)
• Kuru, pütürlü veya pullanan cilt
• Kızarıklık ve iltihap görünümü
• Sulu kabarcıklar veya ciltte sızıntı, özellikle alevlenme dönemlerinde
• Uzun süreli kaşımaya bağlı ciltte kalınlaşma ve renk değişikliği

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde yanaklarda, saçlı deride ve kafa derisinde kızarık, pullu döküntüler
• Çocuklarda dirsek içi, diz arkası, bilek ve boyun gibi kıvrım bölgelerinde egzama
• Gece artan kaşıntı nedeniyle uykuya dalmada zorluk
• Huzursuzluk, ağlama ve uyku bölünmeleri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ciltte kuruluk ve incelme, kaşıntıya bağlı çizik izleri
• Eller, bacaklar ve gövdede yaygın egzama
• Yaşlı cildi daha hassas olduğu için iyileşme süresi uzun olabilir
• Kuruluk nedeniyle çatlaklar ve bunlara eşlik eden enfeksiyon riski

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın tek bir nedeni yoktur; bağışıklık sisteminin cilde aşırı tepki vermesi ve cilt bariyerinin zayıf olması rol oynar
• Kalıtım: ailede egzama, astım veya alerji öyküsü olması
• Çevresel tetikleyiciler: kuru hava, sıcak/soğuk değişimleri, terleme, toz, polen, ev akarları
• Tahriş edici maddeler: sert sabunlar, parfümlü deterjanlar, yünlü kumaşlar, bazı kimyasallar
• Stres ve duygusal gerginlik belirtileri artırabilir

Risk faktörleri

• Ailede atopik dermatit, astım veya saman nezlesi öyküsü
• Kişisel astım veya alerjik rinit öyküsü
• Kuru ve hassas cilt yapısı
• Bebeklik ve erken çocukluk dönemi
• Şehirde yaşam ve hava kirliliği gibi çevresel faktörler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kaşıntı dayanılmaz hale geldiyse ve evde bakımla azalmıyorsa
• Ciltte sarı kabuklanma, ağrı, şişlik veya ateş varsa (enfeksiyon belirtisi olabilir)
• Görüntüleme sonucunuzu doktorunuzdan öğrenmek için randevunuz varsa beklemeyin, arayın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntı zaman zaman oluyorsa ve günlük yaşamı çok etkilemiyorsa planlı dermatoloji kontrolü
• Ailede egzama/alerji öyküsü varsa çocuklarda erken değerlendirme
• Görüntüleme sonuçları çıktığında doktorunuzla birlikte değerlendirmek

Tanı

Egzama tanısı öncelikle dermatoloji uzmanının muayenesi ve hastanın öyküsüyle konur. Doktor; kaşıntının ne zaman başladığını, döküntünün yerini, ailede egzama-alerji olup olmadığını sorgular. Görüntüleme, örneğin cilt ultrasonu veya nadiren manyetik rezonans görüntüleme (MR), egzamaya benzeyen bir başka durumdan şüphelenildiğinde veya deri altı dokuların değerlendirilmesi gerektiğinde istenebilir. Bu tetkikler egzama tanısı koymak için rutin değildir; genellikle ayırıcı tanıyı desteklemek içindir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Doktorun cildi ve döküntüyü incelemesi
• Alerji testleri: Doktor gerekli görürse deri delme testi veya kan testi ile alerjenlerin araştırılması
• Deri biyopsisi: Ciltten çok küçük bir parça alınarak mikroskopta incelenmesi; nadiren gerekir
• Görüntüleme: Cilt ultrasonu veya MR gibi yöntemlerle deri altı ve çevre dokuların değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz cildinizi birkaç dakika inceler, size bazı sorular sorar ve gerekirse görüntüleme ister. Görüntüleme çoğunlukla ağrısızdır; hazırlık gerekmez veya uygulanan bölgeye göre değişir. Sonuçlar genellikle birkaç saat ile birkaç gün arasında çıkar. Sonuçlar hazır olduğunda doktorunuz size açıklar; bir anormallik varsa ek testler veya tedavi planı yapılır.

Tedavi

Egzama tedavisinin amacı kaşıntıyı azaltmak, cildin nem dengesini sağlamak, iltihabı kontrol altına almak ve alevlenmeleri önlemektir. Tedavi kişiden kişiye değişir; hafif egzamada düzenli cilt bakımı ve tetikleyicilerden kaçınma yeterli olabilir. Orta ve ağır egzamada doktorunuz cilde sürülen ilaçlar, ışık tedavisi veya ağızdan alınan ilaçlar önerebilir. Görüntüleme sonuçları beklenirken de doktorunuzun önerdiği nemlendirme ve bakım rutinine devam edebilirsiniz.

Evde kişisel bakım

• Günde en az iki kez parfümsüz, renklendirici içermeyen nemlendirici krem veya merhem sürmek
• Ilık suyla kısa duş veya banyo yapmak (sıcak su kaşıntıyı artırabilir)
• Banyo sonrası 3 dakika içinde cilt hafif nemliyken nemlendirici uygulamak
• Pamuklu, yumuşak, bol kıyafetler giymek; yün ve sentetik kumaşlardan kaçınmak
• Tırnakları kısa tutmak ve kaşımak yerine cilde hafifçe bastırmak veya soğuk kompres uygulamak
• Stresi azaltmaya yönelik nefes egzersizleri, yürüyüş ve dinlenme

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz cilde uygulanan ilaçlı kremler, gerekirse kaşıntıyı kontrol için ağızdan alınan ilaçlar veya ışık tedavisi önerebilir. Enfeksiyon eklenmişse enfeksiyon tedavisi de planlanır. Hangi tedavinin uygun olduğu yaşa, belirtilerin şiddetine ve yaygınlığına göre değişir. İlaçların adını, dozunu, ne kadar süre kullanılacağını mutlaka doktorunuza sorun; başkasına önerilen ilacı kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi (ameliyat) rutin bir seçenek değildir. Görüntüleme sonucunda egzama dışında bir durum, örneğin apse veya kitle saptanırsa, o durumun tedavisi için cerrahi önerilebilir. Bu konudaki kararı doktorunuz verir.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşarken cilt bakımını bir rutin haline getirmek önemlidir. Nemlendiricinizi yanınızda taşıyın, iş veya okulda elleriniz kuruduğunda uygulayın. Görüntüleme sonucu beklerken cildinizin fotoğrafını çekip değişimleri kaydetmek, doktorunuzla konuşurken size yardımcı olabilir. Kaşıntı normal bir histir; kaşımak yerine serin ortam, yumuşak bez veya nemlendirici kullanın. Cildi yatıştırmak için banyo sonrası nemlendirme aksatılmamalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yatak odasında nem dengesini korumak (çok kuru hava cildi kurutur)
• Deterjan, yumuşatıcı ve temizlik ürünlerinde parfümsüz, hipoalerjenik ürünleri tercih etmek
• Düzenli uyku ve stres yönetimi
• Terlemeyi azaltmak için kat kat giyinmek ve pamuklu kumaş seçmek
• Kaşıntıyı artırabilecek aşırı sıcak su, sauna ve buhardan kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Egzama doğrudan diyetle tedavi edilmez. Bazı kişilerde belirli gıdalar (örneğin inek sütü, yumurta, kabuklu yemişler) belirtileri tetikleyebilir. Böyle bir şüpheniz varsa öğün takibi yapıp doktorunuz veya diyetisyeninizle konuşun; kendi başınıza büyük besin gruplarını kesmeyin. Düzenli, orta yoğunlukta egzersiz genel sağlığı destekler; egzersiz sırasında terlemek kaşındırabilir, bu yüzden egzersiz sonrası ılık duş ve nemlendirici önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görüntüleme sonucunu beklemek, egzamanın kronik seyri ve kaşıntıyla baş etmek yorgunluk, kaygı, uyku sorunları ve özgüven düşüklüğü yaratabilir. Bu duyguları yaşamanız normaldir. Duygularınız günlük hayatınızı etkiliyorsa doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa bu bir acil durumdur; lütfen 112'yi arayın veya size en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Önleme

Egzamanın tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Ancak düzenli nemlendirme, cilde uygun temizlik ürünleri kullanma, tetikleyicilerden kaçınma ve stresi yönetme, alevlenme sıklığını ve şiddetini azaltabilir. Riskli bebeklerde erken dönemde cilt bakımına özen göstermek, egzamanın daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir.

Aşılar

Egzamaya özel bir aşı yoktur. Çocukluk çağı aşı takvimi Sağlık Bakanlığı önerilerine göre uygulanmalıdır; cildinde sık enfeksiyon gelişen kişilerde doktorunuz ek aşılar önerebilir.

Tarama programları

Egzama için rutin bir toplum taraması yoktur. Ailede egzama veya alerjik hastalık öyküsü varsa, belirtiler başladığında erken doktora başvurmak ve düzenli cilt bakımı uygulamak en önemli koruyucu önlemdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kaşımaya bağlı açık yaralardan bakteriyel veya viral enfeksiyon gelişebilir
• Ciltte kalıcı renk değişikliği, kalınlaşma ve iz kalabilir
• Uyku sorunları, okul veya iş veriminde düşme ve sosyal izolasyon
• Nadiren egzama bölgelerinde şiddetli enfeksiyon nedeniyle hastaneye yatış gerekebilir

Uzun vadeli görünüm

Egzama çoğunlukla kroniktir, ancak belirtiler dönem dönem azalıp artabilir. Çocukların büyük bir kısmında yaş ilerledikçe egzama hafifler veya tamamen kaybolur. Erişkinlerde de düzenli cilt bakımı ve doktor önerileriyle belirtiler kontrol altına alınabilir. Görüntüleme sonucu ne olursa olsun, iyi bir tedavi planı ve sabırla süreç yönetilebilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• National Eczema Association ↗
• International Eczema Council ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.