Egzama ve MR: İşlemden Önce Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Egzama (atopik dermatit) ciltte kaşıntı, kızarıklık, kuruluk ve çatlamalara yol açan kronik (uzun süreli) bir cilt hastalığıdır. MR (manyetik rezonans görüntüleme) ise vücudun iç yapılarını görüntülemek için güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgaları kullanan, ağrısız ve radyasyon içermeyen bir yöntemdir. Egzama tanısı için MR genellikle gerekli değildir; doktorlar çoğunlukla cilt muayenesi ve hastanın hikayesiyle teşhis koyar. Ancak bazı durumlarda, doktorunuz egzamaya eşlik eden veya belirtileri taklit eden başka bir hastalıktan şüphelenebilir ve bu şüpheyi netleştirmek için MR isteyebilir. Bu yazıda, egzaması olan bir kişiye MR çekilmesi önerildiğinde işlemin nasıl geçeceğini anlatıyoruz.

MR, egzama hastalarına nadiren uygulanır; egzamanın kendisi ise çok yaygındır. Toplumda her 5 çocuktan 1'i ve her 10 yetişkinden yaklaşık 1'i egzamadan etkilenebilir.

Egzama en sık bebek ve çocuklarda görülür; yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. MR isteme kararı, hastanın yaşına değil, doktorun şüphelendiği duruma bağlıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte yoğun kaşıntı
• Kızarıklık, kuruluk ve pullanma
• Ciltte çatlaklar ve bazen sulu kabarcıklar
• Kaşınan bölgelerde derinin kalınlaşması
• Kaşıntıya bağlı uyku bozukluğu ve gerginlik hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir; genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi ve çevresel etkenlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığı düşünülür.
• Cilt bariyerindeki zayıflık, nem kaybını ve tahriş edici maddelerin cilde girişini kolaylaştırır.
• Stres, soğuk ve kuru hava, terleme, bazı sabunlar ve alerjenler belirtileri tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, alerjik nezle veya astım öyküsü
• Bebeklik ve erken çocukluk dönemi
• Kimyasal maddelere, suya ve deterjanlara sık maruz kalınan işler
• Yüksek düzeyde stres veya kaygı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte yaygın kızarıklık, ateş ve ağrı birlikteyse; enfeksiyon ihtimaline karşı
• MR sırasında ciddi bir alerjik reaksiyon gelişirse
• Yüz ve boğazda şişme gibi anafilaksi belirtilerinde

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzama belirtileri günlük yaşamı etkiliyorsa
• Evde bakıma rağmen belirtiler kötüleşiyorsa
• MR istemiyle ilgili sorularınız varsa doktorunuzla görüşün

Tanı

Egzama; doktorunuzun şikayetlerinizi dinlemesi ve cildinizi muayene etmesiyle konulur. MR, tanıdan sonra doktorunuzun belirli bir şüphesi olduğunda, örneğin egzamaya eşlik eden sinüzit, enfeksiyon veya başka bir hastalığın araştırılması için istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve cilt görüntüleme
• Alerji testleri (belirtileri tetikleyen maddeleri belirlemek için)
• Gerekirse deri biyopsisi (çok küçük bir parça cilt örneğinin incelenmesi)
• MR (manyetik rezonans görüntüleme) — doktorun gerekli görmesi halinde

Randevunuzda neler beklenir

MR öncesinde metal içeren tüm eşyalarınızı çıkarın (takı, saat, gözlük, cep telefonu vb.). Teknisyen size işlemi adım adım anlatacak ve rahat bir pozisyonda masaya yatıracaktır. Makine çalışırken bir tünel içindeymiş gibi hissedeceksiniz. Hareket etmemeniz istenir; gürültüyü azaltmak için kulaklık veya kulak tıkacı verilebilir. İşlem ortalama 15-30 dakika sürer. Belli bir bölgeyi daha net görmek için kolunuzdan kontrast madde verilebilir. İşlem sonrası randevunuzda çoğu kişi günlük aktivitelerine dönebilir.

Tedavi

Egzamanın temel tedavisi, cildin bariyerini onarmak ve belirtileri kontrol altına almaktır. Egzama tedavisinde nemlendiriciler, topikal kremler ve gerektiğinde diğer ilaçlı tedaviler kullanılır. MR sonucu, tedavi planının şekillenmesine yardımcı olur.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün yoğun, kokusuz ve renksiz bir nemlendiriciyle nemlendirin.
• Duş alırken ılık su ve nazik temizleyiciler kullanın; aşırı sıcak sudan kaçının.
• Pamuklu giysiler giyin, yün ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Tırnaklarınızı kısa tutarak kaşımanın cilde verdiği hasarı azaltın.
• Stresi yönetmeye çalışın; uyku düzeninize özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ciltteki iltihabı azaltmak için kortizon içeren krem veya merhemler, bağışıklığı düzenleyen topikal ilaçlar veya fototerapi gibi yöntemler önerebilir. Gerekirse ağızdan alınan ilaçlar da tedaviye eklenebilir. MR'da bir enfeksiyon tespit edilirse, doktorunuz enfeksiyona yönelik uygun antibiyotik tedavisini düzenleyecektir. Hangi ilacın kullanılacağına ve tedavinin süresine her zaman doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi ender olarak gerekir. Ancak MR'da enfeksiyona bağlı apse (irin dolu bir kitle) saptanırsa cerrahi olarak boşaltılması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile günlük yaşam, düzenli cilt bakımı ve tetikleyicilerden kaçınmayı gerektirir. MR gibi bir işlem öncesi endişe duyuyorsanız, doktorunuza ve radyoloji ekibine sorular sorun; destek istemek her zaman doğrudur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her sabah ve akşam nemlendirici kullanma alışkanlığı edinin.
• Parfüm içeren ürünlerden ve ağır kokulu deterjanlardan kaçının.
• Yatak odasında toz birikimini azaltın; yatak çarşaflarını sık değiştirin.
• Kaşıntı arttığında serin bir bezle cilde hafif bastırarak rahatlama deneyin.

Diyet ve egzersiz

Egzamayı tamamen ortadan kaldıran bir diyet yoktur; ancak şikayetlerinizi artıran besinleri fark etmek için bir beslenme günlüğü tutabilirsiniz. Düzenli egzersiz stresi azaltır; terden tahriş olmamak için egzersiz sonrası duş alıp nemlendirici uygulamak iyi olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı ve cilt görünümündeki değişiklikler; kaygı, mutsuzluk ve sosyal çekingenlik yaratabilir. Bu duyguları yaşayan ilk kişi siz değilsiniz. Duygusal olarak zorlanıyorsanız, bir psikolog veya psikiyatristten destek almak tedavinin önemli bir parçasıdır.

Önleme

Egzamanın ortaya çıkmasını tamamen önlemek şu an mümkün değildir. Ancak nemlendirme alışkanlığı, tetikleyicilerden kaçınma ve stres yönetimi ile alevlenmelerin sıklığı büyük ölçüde azaltılabilir.

Aşılar

Egzama tanısı olan çocuk ve yetişkinlerin aşılanması genellikle güvenlidir ve önerilir. Ancak bağışıklık sistemini etkileyen bazı egzama tedavileri kullanıyorsanız, hangi aşıların yapılabileceğini mutlaka doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Egzama için rutin bir tarama testi yoktur. MR, yalnızca doktorunuzun belirli bir şüphesi varsa istenir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte derin çatlak, kalınlaşma ve kalıcı renk değişiklikleri oluşabilir.
• Kaşıma, bakteri ve virüslerin cilde girmesini kolaylaştırarak enfeksiyonlara yol açabilir.
• Nadiren yaygın ve şiddetli enfeksiyon tüm vücudu etkileyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzama çoğu kişide yaşla birlikte azalma gösterir, ancak tamamen kaybolmayabilir. Düzenli tedavi, iyi cilt bakımı ve doktor takibi ile kaşıntı ve alevlenmeler kontrol altına alınabilir; çoğu insan aktif ve dolu bir hayat sürdürür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Dermatoloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.