Doğurganlık Ultrasonu: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Doğurganlık ultrasonu, hamile kalma şansını etkileyen üreme organlarını (rahim, yumurtalıklar ve bazen tüpler) ses dalgalarıyla görüntüleyen bir tetkiktir. Radyasyon içermez ve genellikle ağrısızdır.

Evet, doğurganlık değerlendirmesinde ultrason yaygın olarak kullanılan ilk adımlardan biridir.

Hamile kalmayı planlayan kadınlar, adet düzensizliği yaşayanlar ve doğurganlık tedavisi gören çiftler için yapılır. Erkekler için doğrudan bir ultrason yöntemi olmasa da, doğurganlık değerlendirmesinin bir parçası olarak kadın partnerde uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet döngüsünde düzensizlikler
• Bir yıl boyunca korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması
• Pelvik (kasık) bölgesinde ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda doğurganlık ultrasonu genellikle gerekmez; ancak ergenlik çağında adet görememe (amenore) gibi durumlarda doktor isteyebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz döneminde veya sonrasında ortaya çıkan vajinal kanama, pelvik ağrı veya yumurtalık kisti şüphesinde yapılabilir.

Nedenler

Risk faktörleri

• 35 yaş üzerinde olmak
• Düzensiz adet döngüsü
• Sigara kullanmak
• Aşırı kilolu veya aşırı zayıf olmak
• Ailede doğurganlık sorunu öyküsü olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli karın veya pelvik ağrı
• Çok yoğun vajinal kanama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 12 ay boyunca (35 yaş üstünde 6 ay) düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması
• Adet döngüsünde belirgin düzensizlik
• Tekrarlayan düşükler
• Doğurganlık tedavisi öncesi değerlendirme

Tanı

Doğurganlık ultrasonu, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılır. Çoğunlukla vajinal ultrason kullanılır; bu sırada ince bir prob vajinaya yerleştirilir ve organların görüntüsü ekrana aktarılır.

Yapılabilecek testler

• Vajinal ultrason (transvajinal ultrason)
• Karın duvarından yapılan ultrason (mesane dolu iken)
• Gerekirse renkli Doppler ultrason ile kan akımının değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesinde doktorunuz mesanenizin dolu olmasını isteyebilir. Vajinal ultrason için sırtüstü yatmanız ve bacaklarınızı bükmeniz istenir. Prob kayganlaştırıcı jel ile vajinaya yerleştirilir. Hafif bir basınç hissedebilirsiniz, ancak genellikle ağrı olmaz. İşlem bittiğinde günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz.

Tedavi

Ultrason, bir tanı yöntemidir ve doğrudan tedavi sağlamaz. Ancak elde edilen görüntüler, doktorunuzun altta yatan sorunu belirlemesine ve size özel bir tedavi planı hazırlamasına yardımcı olur. Tedavi planı; ilaç, yaşam tarzı değişiklikleri, cerrahi veya yardımcı üreme tekniklerini içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı kiloyu korumak
• Dengeli ve düzenli beslenmek
• Sigara ve aşırı alkol tüketiminden kaçınmak
• Stres yönetimi tekniklerini öğrenmek

Tıbbi tedaviler

Doğurganlık tedavisinde kullanılan ilaçlar yalnızca doktor tarafından reçete edilmelidir. Bu ilaçlar yumurtlamayı düzenlemeye veya desteklemeye yönelik olabilir. Ayrıca aşılama (intrauterin inseminasyon) veya tüp bebek (in vitro fertilizasyon) gibi yöntemler, doktor kontrolünde uygulanan seçeneklerdir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda miyom, yumurtalık kisti, endometriozis veya tıkalı tüp gibi sorunların düzeltilmesi için cerrahi gerekebilir. Cerrahi kararı, ultrason ve diğer tetkikler sonrasında uzman hekim tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Doğurganlık değerlendirmesi ve tedavi süreci duygusal olarak yoğun olabilir. Doktorunuzun önerdiği takip randevularını kaçırmamaya özen gösterin. Süreç hakkında eşinizle veya partnerinizle açık iletişim kurmak faydalı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyku
• Tempolu yürüyüş gibi hafif egzersizler
• Karın bölgesini zorlamayan yoga veya esneme hareketleri

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar açısından zengin bir beslenme planı önerilir. Haftanın çoğu günü 30 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapmak genel sağlığı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Doğurganlık sorunları kaygı, üzüntü, öfke ve suçluluk gibi duygulara yol açabilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, bu süreçle başa çıkmanızı kolaylaştırabilir. Eğer kendinize veya başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa, lütfen hemen 112'yi arayın.

Önleme

Doğurganlık sorunlarının bir kısmı önlenebilir olmasa da sağlıklı yaşam alışkanlıkları doğurganlık kapasitesini korumaya yardımcı olabilir. Ultrason, olası sorunların erken fark edilmesini sağlayarak tedavi şansını artırır.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar doğurganlığı etkileyebilir. Örneğin kızamıkçık (rubella) aşısı, hamilelik öncesinde bağışıklık kontrolü yapılarak tamamlanmalıdır. Aşı geçmişinizi doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Düzenli jinekolojik muayene ve doktorun gerekli görmesi halinde yapılan pelvik ultrason; yumurtalık kistleri, miyomlar ve rahim iç tabakası sorunlarının erken tanısına yardımcı olur. Hamilelik planlamasından önce bu değerlendirmeyi yaptırmak faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan doğurganlık sorunu fark edilmezse gebelik şansı azalabilir
• Bazı rahim veya yumurtalık hastalıkları zamanla ilerleyebilir
• Tedavi edilmeyen enfeksiyonlar veya kistler pelvik ağrıya yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Doğurganlık sorunları günümüzde birçok tedavi seçeneği olan bir alandır. Ultrason ile doğru bir değerlendirme yapıldığında ve uygun tedavi planlandığında, çiftlerin önemli bir kısmı gebelik elde edebilir. Umutlu olmak için güçlü nedenler vardır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.