Kalp ultrasonu açıklaması

Genel Bakış

Kalp ultrasonu, kalbinizi ses dalgalarıyla görüntüleyen ağrısız ve güvenli bir tetkiktir. Tıp dilinde 'ekokardiyografi' olarak adlandırılır. Bu yöntemle kalbinizin yapısı, odacıkları, kapakçıkları ve pompalama işlevi ayrıntılı şekilde değerlendirilir. Röntgen gibi ışın kullanılmaz, bu nedenle hamileler ve çocuklar için bile son derece güvenlidir.

Evet, kalp ultrasonu günümüzde en yaygın kullanılan kalp görüntüleme yöntemlerinden biridir. Her yıl milyonlarca kişiye bu tetkik uygulanmaktadır.

Kalp rahatsızlığından şüphelenilen herkese yapılabilir. Bebekler, çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar için uygundur. Özellikle nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı gibi yakınmaları olan kişilerde sıklıkla istenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma veya ağrı
• Nefes darlığı
• Çarpıntı (kalbin hızlı veya düzensiz atması)
• Ayaklarda, ayak bileklerinde şişlik
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme sırasında çabuk yorulma
• Gelişme geriliği
• Morarma (mavimsi cilt rengi)
• Sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Eforla artan nefes darlığı
• Baş dönmesi veya bayılma
• Göğüste rahatsızlık hissi
• Bacaklarda şişlik

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Koroner arter hastalığı (damar tıkanıklığı)
• Kalp kapak hastalıkları
• Kalp yetmezliği
• Doğuştan kalp kusurları

Risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek kolesterol
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• Obezite (aşırı kilo)
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı veya baskısı
• Dinlenirken bile nefes darlığı
• Bayılma hissi veya bilinç kaybı
• Kalbin çok hızlı veya çok yavaş atması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli sağlık kontrolü sırasında doktorunuz önerirse
• Bilinen bir kalp hastalığınız varsa periyodik takip için
• Yüksek risk grubunda iseniz (örneğin diyabet, hipertansiyon)
• Doğuştan kalp hastalığı nedeniyle takip ediliyorsanız

Tanı

Kalp ultrasonu, bir sağlık kuruluşunda kardiyoloji uzmanı veya bu konuda eğitim almış bir teknisyen tarafından yapılır. İşlem sırasında cihazın prob adı verilen küçük bir parçası göğsünüze jel sürülerek gezdirilir. Prob, kalbinize ses dalgaları gönderir ve yansıyan dalgalar bilgisayar ekranında canlı görüntülere dönüşür.

Yapılabilecek testler

• Transtorasik ekokardiyografi (göğüs duvarından yapılan standart ultrason)
• Transözofageal ekokardiyografi (yemek borusundan yapılan daha detaylı inceleme)
• Stres ekokardiyografi (egzersiz veya ilaçla kalp yüklenirken yapılan ultrason)
• Doppler ultrason (kan akışını değerlendiren özel bir yöntem)

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesi özel bir hazırlık gerekmez. Üstünüzü belden yukarı çıkarmanız istenir. Yaklaşık 30-60 dakika sürer. Sırtüstü veya sol yan yatar pozisyonda işlem yapılır. Hiçbir ağrı hissetmezsiniz. İşlem sonunda günlük aktivitelerinize hemen dönebilirsiniz.

Tedavi

Kalp ultrasonu bir tedavi değil, teşhis yöntemidir. Eğer ultrasonla kalbinizde bir sorun saptanırsa, doktorunuz size uygun bir tedavi planı hazırlar. Tedavi altta yatan hastalığa göre değişir; yaşam tarzı düzenlemeleri, ilaçlar veya girişimsel işlemler gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kontrollere gitmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Sağlıklı beslenme alışkanlığı edinmek (tuzu azaltmak, sebze-meyve ağırlıklı beslenmek)
• Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapmak
• Stresten uzak durmaya çalışmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kalp hastalığınızın türüne ve şiddetine göre ilaç tedavisi önerebilir. Tansiyon düşürücüler, kalbin çalışmasını kolaylaştıran ilaçlar veya kan sulandırıcılar gibi çeşitli seçenekler bulunur. Ayrıca anjiyografi, balon veya stent gibi girişimsel yöntemler de uygulanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna kardiyoloji uzmanınız karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı kalp kapak hastalıkları, doğuştan kalp kusurları veya tıkanmış damarlar cerrahi müdahale gerektirebilir. Kapak tamiri veya değişimi, bypass ameliyatı gibi operasyonlar kalp cerrahları tarafından yapılır. Bu karar, detaylı değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp rahatsızlığınız varsa günlük yaşamınızda bazı düzenlemeler yapmanız gerekebilir. İlaçlarınızı düzenli almak, kontrollerinizi aksatmamak ve doktorunuzun önerilerine uymak çok önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite (doktorunuzun onayı ile)
• Sağlıklı bir kilo aralığında kalmak
• Sigara ve alkolden kaçınmak
• Kan basıncını ve kan şekerini kontrol altında tutmak
• Yeterli uyku almak

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme tarzı benimsemek faydalıdır. Bol sebze, meyve, tam tahıl, yağsız proteinler tercih edilmeli; tuz, şeker ve doymuş yağ sınırlandırılmalıdır. Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi orta tempolu egzersizler kalp sağlığı için idealdir. Ancak herhangi bir egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı tanısı kaygı, üzüntü veya stres yaratabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal sağlığınıza da özen göstermeniz iyileşme sürecinizde önemli bir rol oynar. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Kalp hastalıklarının bir kısmı sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile önlenebilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, sigara içmemek ve stresten uzak durmak en önemli koruyucu önlemlerdir. Ailede kalp hastalığı varsa düzenli kontrol yaptırmak da erken teşhise yardımcı olur.

Aşılar

Kalp hastaları için grip ve zatürre aşıları önerilebilir. Aşı takviminiz hakkında doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Ailesinde kalp hastalığı olanlar, yüksek tansiyon, diyabet veya yüksek kolesterol gibi risk faktörleri taşıyan kişiler düzenli kalp kontrollerini yaptırmalıdır. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği periyodik sağlık taramaları bu konuda yol göstericidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliği
• Ritim bozuklukları (aritmi)
• Kalp krizi riskinde artış
• İnme (felç)
• Akciğer ödemi (akciğerde sıvı birikmesi)

Uzun vadeli görünüm

Kalp hastalıklarının çoğu günümüzde etkili şekilde tedavi edilebilmektedir. Erken tanı ve uygun tedavi ile kalp sağlığınızı korumak ve kaliteli bir yaşam sürdürmek mümkündür. Doktorunuzla iş birliği içinde olmanız ve tedavi planına uymanız en önemli adımdır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Heart Federation

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.