Hemoroid Röntgeni: Ne Zaman ve Neden İstenir?

Genel Bakış

Hemoroid (basur), makat ve rektum (kalın bağırsağın son kısmı) çevresindeki damarların şişmesi ve iltihaplanmasıdır. Hemoroid şüphesinde genellikle röntgen çekilmez. Röntgen, daha çok başka bir sindirim sistemi hastalığından şüphelenildiğinde veya hemoroidin yol açtığı ciddi bir kanama ya da tıkanıklık durumunda kullanılabilir.

Hemoroid toplumda oldukça yaygındır. Ancak hemoroid nedeniyle röntgen çektirmek çok yaygın değildir; çoğu hasta muayene ile teşhis edilir.

Hemoroid her yaşta görülebilir, ancak 45-65 yaş arası yetişkinlerde daha sık rastlanır. Hamilelik, kabızlık, uzun süre oturma gibi faktörler riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makat bölgesinde kaşıntı, ağrı veya rahatsızlık
• Tuvalet sonrası kanama (parlak kırmızı kan)
• Makat çevresinde şişlik veya yumru hissi
• Dışkılama sırasında ağrı
• Makat bölgesinde akıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda hemoroid nadirdir. Ancak kabızlık ve aşırı ıkınma nedeniyle oluşabilir.
• Çocuklarda makatta kaşıntı, kanama ve ağrı gibi belirtiler görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda doku zayıflığı ve kabızlık daha sık olduğu için hemoroid riski artar.
• Belirtiler genellikle aynıdır ancak yaşlılarda daha ileri tetkik (kolonoskopi) gerekebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kabızlık ve uzun süreli ıkınma
• Uzun süre oturmak (özellikle tuvalette)
• Kronik ishal veya kabızlık
• Obezite
• Hamilelik ve doğum süreci
• Ailede hemoroid öyküsü

Risk faktörleri

• Lif oranı düşük beslenme
• Yetersiz sıvı tüketimi
• Aşırı kilolu olmak
• Yaşlanma
• Karaciğer hastalıkları gibi kronik rahatsızlıklar
• Düzenli olarak ağır kaldırmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makat bölgesinde şiddetli ağrı ve ateş varsa
• Yoğun kanama fark ederseniz (dışkıda veya tuvalet kağıdında çok miktarda parlak kırmızı kan)
• Makat çevresinde morarma veya apse (şiş, kızarık, ağrılı bölge) oluşmuşsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif kanama, kaşıntı veya rahatsızlık bir haftadan uzun sürüyorsa
• Dışkılama alışkanlıklarınızda değişiklik varsa
• Daha önce hemoroid tanısı aldıysanız ve belirtileriniz kötüleşiyorsa

Tanı

Hemoroid tanısı öncelikle doktorun fizik muayenesi ve anoskopi adı verilen küçük bir kamera ile makat bölgesinin incelenmesiyle konur. Röntgen genellikle gerekmez; ancak başka bir bağırsak hastalığından şüphelenildiğinde kontrast madde kullanılarak kolon grafisi (baryumlu grafi) çekilebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Doktor makat bölgesini gözle kontrol eder.
• Anoskopi: Makat kanalına ince bir tüp (kamera) yerleştirilerek iç yapı incelenir.
• Rektoskopi veya sigmoidoskopi: Kalın bağırsağın alt kısmına bakmak için kullanılabilir.
• Kontrastlı röntgen (baryumlu grafi): Bağırsakların röntgende görünmesini sağlamak için baryum sülfat içeren bir sıvı içilir veya lavman yapılır. Bu test genellikle kanser gibi diğer hastalıkları elemek için yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Röntgen çekimi öncesinde doktorunuz bağırsaklarınızın temiz olması için sıvı diyet veya lavman önerebilir. Röntgen sırasında sırtüstü veya yan yatmanız istenebilir. İşlem ağrısızdır, ancak kontrast madde enjeksiyonu sırasında hafif bir sıcaklık hissi olabilir.

Tedavi

Hemoroid tedavisinde ilk adım genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve evde uygulanabilecek basit yöntemlerdir. İlaç tedavisi ve girişimsel yöntemler daha ileri durumlar için tercih edilir. Röntgen genellikle tedavi amaçlı değil, tanıya yardımcı olarak kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) tüketmek ve bol su içmek
• Tuvalette uzun süre oturmamak ve aşırı ıkınmamak
• Ilık suyla oturma banyosu (günde 2-3 kez, 10-15 dakika)
• Makat bölgesini temiz ve kuru tutmak, yumuşak tuvalet kağıdı kullanmak
• Ağır kaldırmaktan kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinizi hafifletmek için lokal anestezik içeren kremler, damar büzücü merhemler veya ağrı kesici fitiller önerebilir. Daha ileri durumlarda lastik bant ligasyonu (hemoroidin kan akışını kesen bant), skleroterapi (ilaç enjeksiyonu) veya kızılötesi pıhtılaştırma gibi ofis içi işlemler uygulanabilir. Bu işlemlerden hangisinin sizin için uygun olduğunu doktorunuza danışmalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Büyük, sarkmış veya diğer yöntemlerle tedavi edilemeyen hemoroidlerde cerrahi müdahale (hemoroidektomi) gerekebilir. Doktorunuz durumunuza en uygun yaklaşımı belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Hemoroid belirtilerini kontrol altına almak için günlük alışkanlıklarınızda küçük değişiklikler yapabilirsiniz. Tuvalet ihtiyacınızı ertelememek, yeterli su içmek ve düzenli egzersiz yapmak önemlidir. Belirtiler kötüleşirse doktorunuza başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 25-30 gram lif tüketmeye çalışın.
• Günde en az 8-10 bardak su için.
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Uzun süre oturmaktan kaçının, saat başı kalkıp hareket edin.
• Sigara ve alkol tüketimini azaltın.

Diyet ve egzersiz

Diyetinize bol miktarda sebze, meyve, kepekli tahıllar ve baklagiller ekleyin. Kabızlığı önlemek için lif alımınızı yavaşça artırın. Düzenli yürüyüş hem genel sağlığınızı iyileştirir hem de bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hemoroid utanç verici veya rahatsız edici olabilir. Sürekli kaşıntı, ağrı veya kanama kaygıya yol açabilir. Bu durumun yaygın olduğunu ve tedavi edilebilir olduğunu unutmayın. Duygusal zorluk yaşıyorsanız bir sağlık uzmanına veya destek grubuna başvurabilirsiniz.

Önleme

Hemoroid tamamen önlenemese de riskinizi azaltmak mümkündür. Lifli beslenme, bol su içme, düzenli egzersiz ve tuvalet alışkanlıklarına dikkat etmek en önemli önleyici adımlardır.

Aşılar

Hemoroid için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak 50 yaşından sonra kolon kanseri taraması (gaitada gizli kan testi, kolonoskopi) önerilir; bu taramalar sırasında hemoroid de fark edilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik kanamaya bağlı demir eksikliği anemisi (kansızlık)
• Hemoroidin tromboze olması (içinde pıhtı oluşması ve şiddetli ağrı)
• Sarkmış hemoroidin sıkışması ve kangren riski
• Anal fissür (makat çatlağı) veya apse oluşumu

Uzun vadeli görünüm

Hemoroid genellikle iyi huyludur ve yaşamı tehdit etmez. Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler kontrol altına alınabilir. Nadiren cerrahi gerekir. Düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı alışkanlıklar sayesinde çoğu kişi rahatsızlık duymadan yaşayabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.