Kurdeşen ve BT Taraması Hazırlığı

Genel Bakış

Kurdeşen (ürtiker), ciltte kaşıntılı, pembe veya kırmızı kabarıklıklarla kendini gösteren bir deri reaksiyonudur. BT (bilgisayarlı tomografi) taraması, vücudun içinden detaylı görüntüler alan bir görüntüleme yöntemidir. Bu rehberde, kurdeşen şikâyeti olan kişilerin BT taramasına nasıl hazırlanması gerektiği ve kontrast madde ile ilgili alerji riskleri anlatılmaktadır.

Evet, kurdeşen toplumda en sık görülen deri hastalıklarından biridir. BT taraması da yaygın kullanılan bir görüntüleme yöntemi olduğundan bu durumların birlikteliğini yaşamak olağandır.

Kurdeşen her yaş grubunda görülebilir. Alerjik bünyeler, astım hastaları ve daha önce ilaç veya besin alerjisi geçirmiş kişilerde daha sık izlenir. BT taraması öncesinde kontrast maddeye bağlı kurdeşen gelişme riski de bu kişilerde daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deride pembe ya da kırmızı, kaşıntılı kabarıklıklar (sivri veya düz tepecikler)
• Kaşıntı, yanma ya da batma hissi
• Kabarıklıkların vücudun farklı bölgelerinde gezinmesi (burada kaybolup başka yerde çıkması)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kurdeşen genellikle enfeksiyonlar, besinler veya ilaçlara bağlı ortaya çıkar.
• Kaşıntı daha belirgindir ve çocuk kendini kaşıyarak cildini tahriş edebilir.
• Çocuklarda da anafilaksi riski taşıyan ciddi reaksiyonlar görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kurdeşen daha çok ilaç kullanımına veya kronik hastalıklara bağlı olarak gelişebilir.
• Cilt daha ince ve kuru olduğundan kaşıntı ve tahriş daha kolay ortaya çıkar.
• Kalp hastalığı veya hipertansiyon nedeniyle kullanılan ilaçlar kurdeşenle karışabilen lezyonlara neden olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Besinler (süt, yumurta, kuruyemiş, deniz ürünleri gibi)
• İlaçlar (özellikle ağrı kesiciler ve antibiyotikler)
• BT taramasında verilen kontrast madde (iyotlu boya)
• Enfeksiyonlar, böcek ısırıkları, stres, sıcak-soğuk değişimi gibi fiziksel etkenler

Risk faktörleri

• Alerjik bünye, astım veya saman nezlesi geçmişi
• Daha önce herhangi bir ilaca veya kontrast maddeye karşı reaksiyon öyküsü
• Ailede alerji veya kurdeşen öyküsü
• Kronik (uzun süreli) kurdeşen varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• BT taramasından hemen sonra nefes güçlüğü, yüz ve boğazda şişme ortaya çıkarsa acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
• Kurdeşen ile birlikte yüksek ateş, eklem ağrısı veya halsizlik varsa aynı gün doktorunuza görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Herhangi bir tıbbi görüntüleme veya alerji testi planlandığında kurdeşen öykünüzü doktorunuzla paylaşın.
• Kurdeşenleriniz sık tekrarlıyor veya 6 haftadan uzun sürüyorsa bir dermatoloji veya alerji uzmanına başvurun.

Tanı

Kurdeşen tanısı genellikle doktorun cildi muayene etmesi ve hastanın öyküsünü dinlemesiyle konur. BT taraması öncesinde doktorunuz alerji geçmişinizi sorgulayacak ve gerekirse önlem alacaktır.

Yapılabilecek testler

• Deri muayenesi ve tıbbi öykü alma
• Alerji testleri (deri delme veya kan testi) gerektiğinde
• BT taramasında kullanılacak kontrast maddeye karşı risk değerlendirmesi

Randevunuzda neler beklenir

BT taramasına girmeden önce kurdeşen öykünüz kadar alerji ilaçları da sorulabilir. Görüntüleme sırasında kolunuzdan damar yoluyla kontrast madde verilebilir; bu sırada geçici sıcaklık hissi normaldir. Eğer kaşıntı, kızarıklık veya nefesle ilgili bir belirti hissederseniz hemen ekibe söylemelisiniz.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinin temeli kaşıntı ve döküntüyü hafifletmek ile tetikleyiciden kaçınmaktır. BT taraması sırasında kurdeşen gelişirse sağlık ekibi gerekli müdahaleyi hemen yapar.

Evde kişisel bakım

• Soğuk kompres uygulamak veya serin bir ortamda bulunmak
• Sentetik ve sıkı kıyafetler yerine pamuklu, rahat giysiler tercih etmek
• Kaşımamaya özen göstermek (tırnakları kısa tutmak)
• Bilinen tetikleyicilerden (örneğin alerjik besinler, aşırı sıcak) uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntı ve döküntüyü kontrol altına almak için antihistaminik ilaçlar önerebilir. Daha şiddetli alerjik durumlarda kısa süreli kortikosteroid tedavisi gerekebilir. BT öncesinde kontrast madde alerjisi öyküsü olan kişilere doktor önerisiyle önleyici tedavi (premedikasyon) uygulanabilir; bu ilaçların adını ve dozunu mutlaka doktorunuz belirlemelidir.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşamak, tetikleyicileri tanımayı ve kaşıntıyı yönetmeyi gerektirir. BT taraması öncesinde doktorunuzla yapacağınız hazırlık görüşmesi sizi rahatlatır ve güvenli bir deneyim yaşamanızı sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmek için gevşeme egzersizleri, nefes çalışması veya yürüyüş yapın
• Düzenli uyku ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini destekler
• Günlük belirtilerinizi ve olası tetikleyicileri kaydedin

Diyet ve egzersiz

Anti-enflamatuvar Akdeniz tipi beslenme genel sağlık için önerilebilir, ancak kurdeşeni tetiklediğini gözlemlediğiniz besinlerden kaçının. Egzersiz sırasında aşırı ısınma ve terleme bazı kişilerde kurdeşeni tetikleyebilir; bu yüzden egzersizi serin saatlerde ve uygun kıyafetle yapmak iyi bir yaklaşımdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı ve görünen döküntü uyku kalitesini, sosyal yaşamı ve özgüveni olumsuz etkileyebilir. Bu durum normaldir; tedavi sürecinde hissettiklerinizi doktorunuzla veya yakınlarınızla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Kurdeşeni tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da bilinen tetikleyicilerden kaçınmak ve alerji geçmişinizi sağlık çalışanlarıyla paylaşmak, BT taramasına bağlı kurdeşen riskini azaltmanın en etkili yoludur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anjiyoödem denilen derin doku şişliği gelişebilir (özellikle göz kapakları ve dudaklarda)
• Nadiren, nefes yolunun tıkanmasına yol açan anafilaksi görülebilir
• Kronikleşen kurdeşen günlük yaşamı ciddi şekilde etkiler ve uzun süreli tedavi gerektirebilir

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşenlerin büyük çoğunluğu birkaç gün içinde iz bırakmadan iyileşir. BT taraması öncesinde gerekli önlemler alındığında ve doktor önerilerine uyulduğunda ciddi bir sorun yaşanma ihtimali çok düşüktür. Doğru tedavi ve tetikleyicilerden uzak durmak ile kurdeşenleriniz kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.