Kurdeşen (Ürtiker) ve MR Görüntüleme: Ne Beklemelisiniz?

Genel Bakış

Kurdeşen (tıpta ürtiker), ciltte kaşıntılı, kabarık ve kırmızı döküntülerle ortaya çıkan bir deri reaksiyonudur. MR (manyetik rezonans) ise vücudun iç yapısını radyasyon olmadan ayrıntılı olarak gösteren bir görüntüleme yöntemidir. Kurdeşen tanısı koymak için MR genellikle gerekmez. Ancak doktorunuz, kurdeşenle birlikte olabilecek başka bir sağlık sorununu araştırmak için MR isteyebilir.

Kurdeşen oldukça sık görülür; beş kişiden yaklaşık biri hayatının bir döneminde kurdeşen yaşar. MR ise yaygın olarak kullanılan güvenli bir tanı yöntemidir.

Kurdeşen her yaşta görülebilir. MR da bebeklerden yaşlılara kadar her yaş grubunda, doktor gerekli gördüğünde uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kaşıntılı, kırmızı veya soluk merkezli kabarıklıklar (kurdeşen döküntüsü)
• Döküntülerin vücudun farklı bölgelerinde gezip değişebilmesi
• Kaşıntı, çoğu zaman akşam ve gece artabilir
• Döküntüler genellikle birkaç saat içinde kaybolur, ancak yenileri çıkabilir

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kurdeşen sıklıkla enfeksiyonlarla birlikte görülebilir
• Kaşıntı nedeniyle çocuk huzursuz olabilir, uykusu bölünebilir
• Kaşıma sonucu ciltte çizik ve tahriş oluşabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt daha ince olduğu için kabarıklıklar daha belirgin görünebilir
• Kullanılan bazı ilaçlar kurdeşeni tetikleyebilir
• Uzun süren kaşıntı, yaşam kalitesini ve uykuyu önemli ölçüde etkileyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bazı gıdalar (fındık, yumurta, deniz ürünleri, süt gibi) alerjik kurdeşeni tetikleyebilir
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antibiyotikler gibi)
• Enfeksiyonlar (grip, soğuk algınlığı, idrar yolu enfeksiyonu)
• Sıcak, soğuk, basınç, sürtünme veya güneş ışığı gibi fiziksel uyaranlar
• Stres, kaygı ve yorgunluk

Risk faktörleri

• Daha önce alerjik reaksiyon veya kurdeşen geçirmiş olmak
• Ailede alerji öyküsü bulunması
• Tiroid hastalığı, bağışıklık sistemi hastalıkları gibi kronik rahatsızlıkları olanlar
• Çok sayıda ilaç kullanan kişilerde kurdeşen riski artabilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntülerle birlikte ateş, eklem ağrısı veya halsizlik varsa
• Kurdeşen 24 saatten uzun sürüyor ve giderek yayılıyorsa
• Yüz, el veya ayaklarda şişlik gelişirse
• MR çekimi sonrası döküntü, kaşıntı veya nefes darlığı olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık tekrarlayan kurdeşen şikayetiniz varsa
• Kurdeşen yaşam kalitenizi, uykunuzu veya işinizi etkiliyorsa
• Hangi durumun kurdeşene yol açtığını öğrenmek istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, döküntülerinizi muayene eder ve tetikleyicileri öğrenir. Genellikle tanı için MR gerekmez. MR; kurdeşene eşlik eden şüpheli bir durumu araştırmak, örneğin iç organlarda veya yumuşak dokularda bir sorun olup olmadığını değerlendirmek için istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Döküntülerin görünümü ve dağılımı değerlendirilir
• Alerji testleri: Deri testi veya kan testleri ile alerjik maddeler araştırılabilir
• Kan testleri: Altta yatan hastalıklara işaret eden belirteçlere bakılabilir
• MR (manyetik rezonans görüntüleme): Doktorun gerekli gördüğü durumlarda ayrıntılı iç organ görüntüsü alınır

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında döküntülerin ne zaman başladığı, nelerle artıp azaldığı, kullandığınız ilaçlar ve alerji öykünüz sorulur. MR çekimi için randevu alırsanız, çekimden önce metal eşyalarınızı (takı, kemer, gözlük vb.) çıkarmanız istenir. Çekim yaklaşık 15-45 dakika sürer ve bu süre boyunca hareketsiz kalmanız gerekir. Doktor gerekli görürse, damardan kontrast madde adı verilen bir boyar madde verilir; bu madde nadir de olsa alerjik reaksiyona yol açabilir. Ekranda bir buton yardımıyla teknisyenle iletişim kurabilirsiniz.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinin ilk adımı, bilinen tetikleyicilerden kaçınmak ve kaşıntıyı hafifletmektir. Çoğu kurdeşen kısa sürelidir ve kendiliğinden iyileşir. MR ise bir tedavi değil, görüntüleme işlemidir; bu nedenle tedavi edilmesi gereken bir durum değildir.

Evde kişisel bakım

• Serin ve ılık suyla duş almak, cildi yatıştırır
• Pamuklu, bol ve yumuşak giysiler giymek
• Kaşımaktan kaçınmak; tırnakları kısa tutmak
• Bilinen tetikleyicilerden (besin, ilaç, aşırı sıcak, aşırı soğuk) uzak durmak
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri ve dinlenme yöntemleri denemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kaşıntı ve döküntüleri kontrol etmek için bazı ağız yoluyla alınan veya cilde sürülen ilaçlar önerebilir. Örneğin, antihistaminik grubu ilaçlar sık kullanılır; bazı durumlarda kısa süreli kortikosteroid tedavisi eklenebilir. İlaçların adını, dozunu ve süresini mutlaka doktorunuz belirlemelidir. MR çekimi sırasında herhangi bir reaksiyon gelişirse, sağlık ekibi gereken müdahaleyi yapar.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kurdeşen cerrahi gerektiren bir hastalık değildir. MR da cerrahi bir işlem değildir.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşarken döküntülerin ne zaman ve hangi durumlarda ortaya çıktığını not almak size çok yardımcı olur. MR çekimi gününde rahat kıyafetler giyin, metal eşyaları evde bırakın ve randevunuza zamanında gidin. Klostrofobi (kapalı alan korkusu) yaşıyorsanız, bunu önceden doktorunuza bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenme, bağışıklık sistemini destekler
• Günlük yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak
• Sıcak ve soğuk hava değişimlerine karşı cildi korumak
• Tetikleyici olduğunu düşündüğünüz yiyecek veya durumlardan kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Kurdeşen için özel bir diyet yoktur. Eğer bir besinin sizi tetiklediğini fark ettiyseniz, o besini tüketmeyin. Düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme genel sağlığı destekler, ancak aşırı terleme ve sıcaklık bazı kişilerde kurdeşeni artırabilir; bu durumda egzersiz sonrası hemen duş almak rahatlatıcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kurdeşen, kaşıntı ve görünüm kaygısı nedeniyle psikolojik olarak yorucu olabilir. Bu duyguları kabul etmek ve doktorunuzla paylaşmak önemlidir. MR kaygısı yaşıyorsanız, teknisyene bildirerek süreç boyunca size destek olmasını isteyebilirsiniz.

Önleme

Kurdeşenin nedeni biliniyorsa, o tetikleyiciden uzak durarak döküntülerin önlenmesi mümkündür. Nedeni bulunamayan durumlarda bile belirtiler genellikle kontrol altına alınabilir. MR çekimi önlem gerektiren bir işlem değildir; sadece doktorunuzun talimatlarını uygulamanız yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadir de olsa anjiyoödem adı verilen derin ödem, boğaz ve solunum yolunu etkileyerek nefes almayı zorlaştırabilir
• Uzun süreli kaşıma ciltte yaralara ve ikincil enfeksiyonlara yol açabilir
• Kronik kurdeşen uyku düzenini, iş gücünü ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşenin büyük çoğunluğu birkaç gün içinde iyileşir. Altı haftadan uzun süren kronik kurdeşen bile uygun tedavi ve destekle büyük oranda kontrol altına alınabilir. MR, modern tıbbın güvenli bir görüntüleme yöntemidir; kurdeşen ile ilgisi olmayan bir uygulamadır. Korkulacak bir durum yoktur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.