İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS) Görüntüleme Sonuçlarını Beklerken

Genel Bakış

İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS), bağırsakların normalden farklı çalışmasına bağlı olarak karın ağrısı, şişkinlik, ishal veya kabızlık gibi belirtilere yol açan bir durumdur. Görüntüleme testleri (örneğin kolonoskopi, BT veya MR) genellikle IBS'yi teşhis etmek için değil, benzer belirtilere neden olabilecek diğer hastalıkları ekarte etmek için yapılır. Sonuçları beklemek kaygı verici olabilir, ancak çoğu zaman sonuçlar normal çıkar ve belirtilerin IBS'ye bağlı olduğu doğrulanır.

IBS oldukça yaygındır. Her 5 kişiden 1'ini hayatının bir döneminde etkilediği tahmin edilmektedir. Görüntüleme testleri ise her IBS hastasına yapılmaz; sadece belirli durumlarda doktor tarafından istenir.

IBS her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık genç yetişkinlerde ve kadınlarda görülür. Görüntüleme testi yapılması ise daha çok 50 yaş üstü, ailede kanser öyküsü olan veya bazı uyarı işaretleri (kanama, kilo kaybı) bulunan kişilerde düşünülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı veya kramplar
• Şişkinlik ve gaz
• İshal, kabızlık veya dönüşümlü olarak her ikisi
• Dışkılama sonrası rahatlama hissi
• Dışkıda mukus (sümüksü madde)

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı, ishal veya kabızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda IBS benzeri belirtiler başka hastalıklardan kaynaklanabilir, bu nedenle görüntüleme daha sık yapılır.
• Ani kilo kaybı, gece ishali veya kanama gibi belirtiler özellikle önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• IBS'nin kesin nedeni bilinmemektedir. Bağırsakların aşırı hassas olması, bağırsak hareketlerinin bozulması ve beyin-bağırsak arasındaki iletişim sorunları rol oynar.
• Görüntüleme testleri genellikle bu belirtilere neden olabilecek iltihaplı bağırsak hastalığı, kanser, polip gibi yapısal sorunları elemek için istenir.

Risk faktörleri

• Ailede IBS öyküsü
• Stres, kaygı veya depresyon
• Geçirilmiş bağırsak enfeksiyonu
• Bazı gıdalara karşı hassasiyet
• Kadın olmak (östrojen etkisi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görüntüleme sonucunuzu beklerken yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri ortaya çıkarsa hemen 112'yi arayın.
• Makattan kanama, gece uyandıran ishal veya şiddetli ağrı durumunda vakit kaybetmeden doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• IBS belirtileriniz varsa ve daha önce hiç görüntüleme yapılmadıysa, bir gastroenteroloji uzmanına muayene olun.
• Görüntüleme sonuçlarınız çıktığında doktorunuzla değerlendirmek için randevu alın.

Tanı

IBS tanısı genellikle belirtilere, fizik muayeneye ve bazı kriterlere (Roma IV) dayanarak konur. Görüntüleme testleri, belirtilere neden olabilecek diğer hastalıkları ekarte etmek için kullanılır. Tanı genellikle dışlama (başka hastalığın olmadığını gösterme) yöntemiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı ve iltihap belirteçleri (CRP) için kan testi
• Çölyak hastalığı testi (kan testi)
• Gaitada gizli kan testi
• Kolonoskopi (kalın bağırsağın kameralı incelenmesi)
• BT tarama veya MR (gerektiğinde)

Randevunuzda neler beklenir

Görüntüleme testleri genellikle birkaç saat ile birkaç gün arasında yapılır. Sonuçların çıkması ise 1-2 hafta sürebilir. Kolonoskopi öncesinde bağırsak temizliği için özel bir diyet ve ilaç kullanmanız gerekebilir. İşlem sırasında rahatlamanız için sedasyon (sakinleştirici) verilebilir. BT veya MR taramalarında ise kontrast madde içmeniz veya damardan verilmesi gerekebilir. Doktorunuz size işlem öncesinde detaylı bilgi verecektir.

Tedavi

IBS tedavisi belirtilere yöneliktir ve kişiye özeldir. Amaç, belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Görüntüleme sonuçları normalse, tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, diyet düzenlemeleri ve gerekirse ilaçlarla yapılır.

Evde kişisel bakım

• Stres yönetimi: Yoga, meditasyon, derin nefes egzersizleri
• Düzenli uyku ve egzersiz
• Gıda günlüğü tutarak tetikleyici yiyecekleri belirleme
• Yeterli su içme
• Küçük ve sık öğünler yeme

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinize göre çeşitli tedaviler önerebilir: bağırsak hareketlerini düzenleyen ilaçlar, gaz gidericiler, ağrı kesiciler (ancak belirli tipleri), probiyotikler, lif takviyeleri veya düşük doz antidepresanlar (ağrı ve bağırsak hassasiyetini azaltmak için). İlaç isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenmelidir. Asla kendi başınıza ilaç başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

IBS'de cerrahi tedavi genellikle gerekli değildir. Sadece nadir durumlarda, örneğin bağırsak tıkanıklığı gibi komplikasyonlar gelişirse cerrahi düşünülebilir. Ancak bu IBS'nin kendisi için değil, başka bir sorun için yapılır.

Bu durumla yaşamak

IBS ile yaşamak bazen zorlayıcı olabilir, ancak birçok kişi belirtilerini yönetmeyi öğrenir. Belirtilerinizi tetikleyen durumları bilmek, planlama yapmak (örneğin tuvalete kolay erişim), iş ve sosyal hayatınızda esneklik sağlamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stres yönetimi tekniklerini günlük rutine ekleyin
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi)
• Sigara ve alkolden kaçının
• Yeterli ve kaliteli uyuyun

Diyet ve egzersiz

Diyetiniz belirtilerinizi doğrudan etkileyebilir. Bazı kişiler FODMAP düşük diyetinden fayda görür. Bu diyet, bağırsaklarda gaz ve şişkinlik yapan karbonhidratları kısıtlar. Bir diyetisyen eşliğinde uygulanmalıdır. Ayrıca düzenli egzersiz bağırsak hareketlerini düzenler ve stresi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

IBS kaygı, depresyon ve sosyal izolasyona yol açabilir. Belirtilerinizi yönetememek veya sonuçları beklemek psikolojik olarak yıpratıcı olabilir. Bu durumda bir psikolog veya psikiyatristten destek almak faydalıdır. Kognitif davranışçı terapi (KDT) ve bağırsak odaklı hipnoterapi gibi yöntemler bağırsak-beyin bağlantısını düzenlemeye yardımcı olabilir. Unutmayın, destek istemek güçlük işaretidir.

Önleme

IBS tam olarak önlenemez, ancak belirtilerin sıklığı ve şiddetini azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, stresten uzak durma ve tetikleyicilerden kaçınma belirtileri kontrol altında tutmaya yardımcı olur.

Tarama programları

Görüntüleme testleri tarama amaçlı değil, tanıyı netleştirmek için yapılır. Ancak 50 yaş üzeri, ailede kolon kanseri öyküsü olan kişilerde düzenli kolonoskopi taramaları önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın kanser tarama programları hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• IBS tedavi edilmezse belirtiler kronikleşebilir ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilir.
• Kilo kaybı, beslenme yetersizlikleri
• İş ve sosyal yaşamda aksamalar
• Anksiyete ve depresyon riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

IBS tedavi edilebilir ve yönetilebilir bir durumdur. Belirtiler zamanla azalabilir veya tamamen kaybolabilir. Çoğu insan uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle normal bir hayat sürdürebilir. Görüntüleme sonuçlarınız normal çıkarsa, bu IBS tanısını destekler ve belirtilerinizin başka ciddi bir nedeni olmadığını gösterir. Umut verici olan, birçok tedavi seçeneğinin bulunması ve belirtilerinizi kontrol altına alabilmenizdir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.